3 Havo begrippen Hoofdstuk 5 Verschillen in India

§5.1 t/m §5.3

aanlandige wind

Wind vanaf zee.

aflandige wind

Wind vanaf land.

arbeidsmigrant

Iemand die ergens anders gaat werken vanwege gebrek aan werk en geld in zijn eigen gebied.

bevolkingsdiagram

Staafdiagram met de leeftijdsopbouw van de bevolking.

braindrain

Het vertrek van goedopgeleide mensen naar het buitenland.

BRICS-landen

Verzamelnaam voor de vijf opkomende landen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika.

centrumland

Hoogontwikkeld, rijk land met veel politieke en economische macht.

corioliseffect

Door de draaiing van de aarde krijgt de wind op het noordelijk halfrond een afwijking naar rechts en op het zuidelijk halfrond naar links.

deelstaat

Gebied binnen een land dat voor een deel zelfbestuur (autonomie) heeft. Er is een hoofdstad, er zijn ministeries en er zijn eigen wetten en regels.

demografische druk

De verhouding tussen de productieve en de niet-productie leeftijdsgroep.

dienstensector

Alle bedrijven die diensten verlenen. Heet ook tertiaire sector.

duale economie

Een land met een modern, ontwikkeld deel en een traditioneel, achtergebleven deel.

exploitatiekolonie

Kolonie die (meestal) Europeanen gebruikten om er zelf voordeel van te hebben.

federatie

Een land met één centrale regering met daarnaast in elke deelstaat een eigen regering. Heet ook bondsstaat.

gated community

Zwaarbewaakte woonwijk met hoge muren of een hek eromheen.

geboortecijfer

Het gemiddelde aantal levendgeborenen per duizend inwoners per jaar.

globalisering

Het doorgaande proces van internationale uitwisseling van mensen, goederen, geld en informatie (kennis en cultuur).

groene druk

De verhouding tussen de groep van 0- tot 20-jarigen en het aantal 20- tot 65-jarigen.

hindoeïsme

Godsdienst waarbij men gelooft in meerdere goden en een leven na de dood.

hogedrukgebied

Gebied met een teveel aan lucht waar lucht wegstroomt over het aardoppervlak en wordt aangevuld met dalende lucht van boven: blauwe luchten en zon.

hoogvlakte

Vlak of zachtgolvend gebied dat meer dan 500 m hoog ligt.

intertropische convergentiezone (ITCZ)

Het lagedrukgebied rond de evenaar waar zowel winden uit het zuiden als uit het noorden bij elkaar komen. De ITCZ verplaatst zich gedurende het jaar onder invloed van de zonnestand.

kastenstelsel

Indeling van de Indiase samenleving in verschillende sociale groepen (kasten).

kolonie

Gebied in een ander werelddeel dat in het bezit is van (meestal) een Europees land.

lagedrukgebied

Gebied met een tekort aan lucht waar lucht toestroomt over het aardoppervlak en gaat stijgen: wolken en neerslag.

lagelonenland

Land met lage arbeidskosten.

leeftijdsopbouw

De samenstelling van de bevolking in verschillende leeftijdsgroepen.

lijzijde

De kant van de berg die uit de wind ligt; er valt weinig neerslag.

lingua franca

Taal die op grote schaal als voertaal wordt gebruikt door mensen met verschillende moedertalen.

loefzijde

De windkant van een gebergte met veel neerslag.

middenklasse

Groep mensen met een gemiddeld inkomen: ze zijn niet rijk en niet arm.

moederland

Staat die gezag uitoefent over een kolonie.

moesson

Halfjaarlijks van richting wisselende wind.

ontwikkelingskenmerk

Kenmerk waarmee je de armoede of rijkdom in een gebied kunt meten.

opkomend land

Land dat nog niet echt ontwikkeld is, maar dat wel een snelle economische groei doormaakt. Heet ook groeiland.

outsourcing

Het uitbesteden van werk aan een ander bedrijf (in het buitenland).

passaat

Oostelijke wind die (vanaf het subtropische maximum) richting het lagedrukgebied bij de evenaar waait.

periferie

De arme landen in de wereld, die gekenmerkt worden door afhankelijkheid, nadelige handelsrelaties, gebrekkige technologie en een lage productie.

regenschaduw

De lijzijde van een berg, waar de dalende en warme lucht weinig of geen neerslag brengt.

savanne

Landschap in de tropen met lange grassen, afgewisseld met groepjes bomen en struiken.

semiperiferie

Landen die niet rijk en niet arm zijn; vaak opkomende landen door de groei van de industrie.

sociale ongelijkheid

Verschillen in welvaart en ontwikkelingskansen tussen groepen mensen in een gebied.

speciale economische zone (sez)

Gebied waar buitenlandse bedrijven zich vrij mogen vestigen en weinig belasting betalen.

steppe

Droog gebied waar net genoeg regen valt voor de groei van grassen en lage struikjes.

stijgingsregen

Regen bij de evenaar die ontstaat door opwarming van de lucht, waardoor die lucht gaat stijgen en afkoelen.

stuwingsregen

Neerslag die ontstaat door stijgende lucht tegen een gebergte.

vestigingskolonie

Kolonie waar de (meestal) Europeanen zich blijvend vestigen.

vruchtbaarheidscijfer

Het gemiddelde aantal kinderen dat een vrouw krijgt.

wet van Buys Ballot

Lucht stroomt altijd van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied met een afwijking naar rechts op het noordelijk halfrond en naar links op het zuidelijk halfrond.