Nederlands Woordenschat Examen 3

Nederlands Woordenschat Examen 3 4de Jaar

het gender

verwijst naar de sociale en culturele ideeën,

verwachtingen en rollen rond mannelijkheid en

vrouwelijkheid — niet naar biologische kenmerken

de reportage

journalistiek verslag van een gebeurtenis of situatie,

waarbij de verslaggever zelf ter plaatse is (geweest) en dit

zo feitelijk mogelijk weergeeft.

het duidingsprogramma

televisie- of radioprogramma waar dieper wordt ingegaan

op een aantal items uit de actualiteit

het biologisch geslacht

het geboortegeslacht, de sekse, het man- dan wel vrouw-

zijn

de discriminatie

Als men discrimineert, gaat men mensen anders

behandelen, achterstellen of uitsluiten op basis van

(persoonlijke) kenmerken zoals ras, geslacht, leeftijd,

seksuele geaardheid.

het stereotype (adj. stereotiep)

een vaststaand beeld van bijvoorbeeld een groep mensen

dat niet (volledig) overeenkomt met de werkelijkheid, of

waarbij men een deel van de werkelijkheid buiten proportie

vergroot

(dit vormt dan een vooroordeel en dat kan leiden

tot discriminerende denkbeelden en gedragingen.)

genderneutraal

geen onderscheid makend tussen de seksen en de

daaraan toegeschreven eigenschappen, gedragingen en

voorkeuren

inclusief

alles en iedereen omvattend, niemand uitsluitend

de gendergelijkheid

het gelijk stellen en gelijk behandelen van mensen

ongeacht geslacht, genderidentiteit of seksuele

geaardheid

binair (vb. een non-binaire persoon)

tweevoudig, tweedelig, zich in tweeën verdelend

(een non-binair persoon voelt zich noch vrouw noch man)

de sekse

het geboortegeslacht, het biologisch geslacht, het man-

dan wel vrouw-zijn

denigrerend

kleinerend, minachtend

de norm

gedragsregel die door de leden van een gemeenschap als

min of meer vanzelfsprekend wordt beschouwd

existentieel (adj.)

betrekking hebbend op het werkelijk of menselijk bestaan

de signatuur

ondertekening

algemeen aanvaard

sociaal ingeburgerd

alomtegenwoordig

overal aanwezig

roes

verdovende staat

overmatig

buiten proportie, heel erg

preventieve

op voorhand, voorbehoedend

dominant

overheersend

weloverwogen

doordachte

impliciet

stilzwijgend

bindende

dwingende

de stijlstroming

Een geheel van inhouds- en vormkenmerken die binnen

een bepaalde periode in meerdere kunstwerken

voorkomen.

de stijlfiguur

Stijlfiguren worden door schrijvers gebruikt om een tekst

levendig te houden. Meestal gaat het om doelbewuste

ingrepen waarbij woorden afwijken van hun gewone

betekenis of zo geplaatst worden dat ze een bepaald

effect creëren bij de lezer. Voorbeelden: herhaling,

enjambement, overdrijving …

bewogen (adj.)

turbulent, vol belangrijke gebeurtenissen

gesticht

opgericht

de opmars

de opkomst, groei

In deze context wordt bedoeld dat de industrie snel groter

of belangrijker werd door de uitvinding van de

stoommachine.

recent (adj.)

pas gebeurd, van kort geleden

de introductie

In deze context: de invoering van, de eerste keer dat iets

gebruikt wordt

de uitbuiting

Je spreekt van uitbuiting als iemand niet correct

behandeld wordt of gebruikt zonder correct te verlonen

de romanticus

iemand die tot de romantische stroming behoort, een

dromerig persoon, een gevoelsmens

het ongerepte

Iets wat nog niet aangeraakt of beschadigd werd

de nostalgie

het verlangen naar vroegere tijden, heimwee naar wat

voorbij is

bombastisch

hoogdravend, sterk overdreven

de beeldspraak

Beeldspraak is figuurlijk taalgebruik. Dat wil zeggen dat er

niet letterlijk wordt gezegd wat er bedoeld wordt. Het is

een overkoepelende term voor allerhande figuurlijk

taalgebruik. Ook metaforen, vergelijkingen e.d. zijn

vormen van beeldspraak

emotief (adj.)

gevoelsmatig, roept emoties op

het zwaartepunt

de kern, de hoofdzaak

het filiaal

het bijgebouw

het rantsoen

de hoeveelheid voedsel waarop je dagelijks recht hebt

het postuur

de lichaamsvorm, gestalte

heilzaam (adj.)

gezond, wat je beter of gelukkiger maakt

In deze context: een pak slaag dat gegeven wordt met de

bedoeling om er iets van op te steken.

de bekommernis

bezorgdheid, ongerustheid

het register

Als taalgebruiker kan je je taal aanpassen aan de situatie

waarin je je bevindt. De verschillende stijlniveaus (formeel,

informeel, neutraal, archaïsch, enz. ) worden in de

taalkunde ‘registers’ genoemd.

emanciperen

gelijkstellen, zich losmaken van conventies, rechten

toekennen, strijden voor gelijke rechten

exploitatie

het uitbuiten , het gebruiken van iets/iemand voor eigen gewin

hypocriet

schijnheilig, zich anders voordoend dan hij is, geveinsd

het bordeel

een gebouw waar bedrijfsmatig prostitutie plaatsvindt, oftewel

waar seksuele handelingen op commerciële basis worden

uitgevoerd

onder het mom van

om een andere reden dan het lijkt

interveniëren

ingrijpen, tussenkomen, tussenbeide komen

enerveren

op de zenuwen werken, irriteren

ridiculiseren

belachelijk maken, als iets belachelijk voorstellen

klef

overdreven emotioneel

collectief

gezamenlijk

melodramatisch

opzettelijk sterke emoties oproepend, overdreven

sentimenteel

anekdotisch

gebaseerd op een anekdote (= een amusant, kort verhaal)

doseren

(iets) in goede hoeveelheden of in kleine porties tegelijk

aanbieden

chargeren

iets aandikken, (iets) zo overdreven benadrukken dat het niet

meer serieus is, zich verzetten

de chaperonne

een begeleidster

trefzeker

zijn doel bereikend

aftands

versleten

plastisch

beeldend, levendig

tragikomisch

treurig-vrolijk, triest en grappig tegelijk

inventief

vindingrijk

sjezen

hard rijden

als een paal boven

water staan

absoluut zeker zijn

(iets staat als een paal boven water)

genereren

het voortbrengen van iets (hier: geld)

introduceren

voorstellen

sjofel

armoedig

rekruteren

aanwerven, in dienst nemen

imposant

indrukwekkend

doorslaggevend

wat de uitslag bepaalt van iets, beslissend, cruciaal

overgeleverd

overgedragen, doorgegeven

heldhaftig

heel moedig of dapper

kluizenaar

iemand die een geïsoleerd of teruggetrokken bestaan leidt

berouwvol

oprechte spijt hebbend

beproeving

test, uitdaging

jonkvrouw

dochter van een edelman, adellijke dame

incognito

onherkenbaar

manuscript

een met de hand geschreven tekst

bastaard

een buitenechtelijk kind

Trojaans paard

iets dat er onschuldig uitziet maar uiteindelijk schadelijk is

Oedipuscomplex

sterke erotische gerichtheid van een zoon op zijn moeder, waarbij hij de vader als rivaal ziet

Elektracomplex

sterke erotische gerichtheid van een dochter op haar vader, waarbij ze de moeder als rivale ziet

Tantaluskwelling

iets begeerlijks is vlakbij maar toch steeds onbereikbaar

Sirenenzang

een aantrekkelijke maar gevaarlijke verleiding met een noodlottige afloop

Sisyfusarbeid

zwaar, nutteloos en eindeloos werk dat steeds opnieuw gedaan moet worden

Cerberus

een strenge, onverbiddelijke bewaker of waakhond

Achilleshiel

de enige zwakke plek van iemand of iets dat verder sterk lijkt

Doos van Pandora

het begin van veel ellende

Zwaard van Damocles

een continu dreigend gevaar dat boven iemands hoofd hangt

Odyssee

een lange, zware en gevaarlijke reis vol tegenslagen

Orakel

iemand of iets dat toekomstvoorspellingen doet

Augiasstal uitmesten

een enorme wanboel of corruptie grondig opruimen en saneren

Salomonsoordeel

een wijs oordeel in een moeilijke zaak waarbij tegengestelde belangen spelen

Stentorstem

een zeer luide, doordringende stem

Met argusogen volgen

iets of iemand zeer aandachtig, kritisch en achterdochtig in de gaten houden

Twistappel

een bron van ruzie of onenigheid tussen mensen

Arachnofobie

een overdreven, irrationele angst voor spinnen