2. Oogdruppels/-zalf, Oordruppels en Neusdruppels/-spray

Juiste houding hoofd bij oogdruppels?

Achterover kantelen

Waar druppel je bij oogdruppels?

In de onderste conjunctivaalzak

Hoeveel druppels per keer bij oogdruppels?

1 druppel

Waarom niet meer dan 1 oogdruppel tegelijk?

Oog kan maar beperkt vocht bevatten, rest loopt weg

Waarheen kijkt cliënt tijdens toedienen oogdruppel?

Naar boven/plafond

Wat doe je na toediening oogdruppels om lekkage naar keel te voorkomen?

Zachtjes drukken op traanbuisje (binnenste ooghoek)

Hoelang druk je op het traanbuisje na oogdruppels?

Circa 1-2 minuten

Waarom drukken op traanbuisje na oogdruppels?

Voorkomt opname via neus-keelholte en bittere nasmaak

Wat doe je met overtollig vocht rond het oog?

Deppen met schoon gaasje of tissue

Op welke afstand houd je de flacon van het oog?

Circa 1-2 cm, zonder aanraken

Waarom mag de flacon het oog niet raken?

Voorkomt besmetting van de druppelflacon

Hoelang wachten tussen twee verschillende soorten oogdruppels?

Minimaal 5 minuten

Waarom wachten tussen verschillende oogdruppels?

Voorkomt uitspoelen van het eerste middel

Wat geef je eerst bij zowel oogdruppels als oogzalf?

Eerst de druppels, dan de zalf

Waarom eerst druppels en dan pas zalf?

Zalf vormt een laag die opname van druppels erna belemmert

Wat check je vóór toediening oogdruppels?

Vervaldatum, welk oog, juiste medicatie

Hoelang zijn oogdruppels na openen meestal houdbaar?

4 weken

Waarom beperkte houdbaarheid oogdruppels na openen?

Kans op bacteriegroei/besmetting

Wat noteer je op de flacon bij openen van oogdruppels?

Datum van openen

Wat doe je met contactlenzen vóór oogdruppels met conserveermiddel?

Uitdoen, en minstens 15 minuten wachten voor terugplaatsen

Wat is de conjunctivaalzak?

Ruimte tussen ooglid en oogbol waar druppel in komt

Waarom niet direct op de cornea druppelen?

Zeer gevoelig, veroorzaakt knipperreflex en irritatie

Wat doe je als cliënt de ogen dichtknijpt bij druppelen?

Rustig geruststellen, licht op onderste ooglid trekken

Hoe breng je oogzalf aan?

Dunne streep in onderste conjunctivaalzak, van binnen naar buiten

Wat doet cliënt na toediening oogzalf?

Ogen sluiten en rustig laten rondgaan

Waarom niet wrijven na oogzalf?

Kan hoornvlies beschadigen of zalf ongelijk verspreiden

Bijwerking op het zicht direct na oogzalf?

Tijdelijk wazig zien

Waarom oogzalf vaak voor het slapengaan geven?

Wazig zien is dan minder hinderlijk

Wat is de cornea?

Hoornvlies, doorzichtig voorste deel van het oog

Wat is de sclera?

Oogwit, harde buitenste laag van de oogbol

Wat is de canthus?

Ooghoek, binnenste of buitenste

Wat is het nasolacrimaal kanaal?

Traanbuisje, verbindt oog met neusholte

Welke houding bij oordruppels?

Hoofd op zij, aangedane oor naar boven

Hoelang blijft hoofd zo liggen na oordruppels?

Circa 5-10 minuten

Waarom blijven liggen na oordruppels?

Zodat druppel goed in de gehoorgang kan intrekken

Hoe trek je de oorschelp bij een volwassene?

Naar achteren en boven

Hoe trek je de oorschelp bij een jong kind?

Naar achteren en beneden

Waarom verschilt de trekrichting van de oorschelp per leeftijd?

Anatomie van de gehoorgang verschilt bij kinderen en volwassenen

Waarom oordruppels op kamertemperatuur toedienen?

Koude druppels kunnen duizeligheid geven

Wat doe je als oordruppels uit de koelkast komen?

Even opwarmen tot kamertemperatuur, bijv. in de hand

Wat plaats je soms na oordruppels in de gehoorgang?

Een wattenpropje, indien voorgeschreven

Waarom geen wattenprop zonder voorschrift na oordruppels?

Kan medicatie tegenhouden of drukopbouw geven

Contra-indicatie voor oordruppels?

Verdenking trommelvliesperforatie

Waarom geen oordruppels bij trommelvliesperforatie zonder overleg?

Risico op middenoorschade of infectie

Wat is de tragus?

Kraakbeenuitsteeksel vóór de gehoorgang

Wat is de pinna?

Het zichtbare deel van het oor, de oorschelp

Welke houding bij neusdruppels?

Hoofd achterover kantelen

Wat doe je na toediening neusdruppels?

Hoofd nog even achterover houden en door neus ademen

Hoelang hoofd achterover houden na neusdruppel?

Circa 1-2 minuten

Welke houding bij neusspray?

Hoofd rechtop of licht voorover

Waarom hoofd niet achterover bij neusspray?

Spray werkt lokaal op slijmvlies, hoeft niet ver terug te lopen

Wat doe je met het andere neusgat bij toediening neusspray?

Dichthouden en tegelijk inademen door behandelde kant

Hoe reinig je het puntje van een neusspray/-druppelflacon na gebruik?

Afvegen met een schone tissue

Waarom een eigen neusspray/-druppelflacon per cliënt gebruiken?

Voorkomt kruisbesmetting

Maximale gebruiksduur van decongestieve neusspray (bijv. xylometazoline)?

Maximaal 5-7 dagen achter elkaar

Wat kan langdurig gebruik van decongestieve neusspray veroorzaken?

Rebound-effect, rhinitis medicamentosa

Wat is rhinitis medicamentosa?

Chronisch verstopte neus door overmatig gebruik van neusspray

Gemeenschappelijk hygiëneprincipe bij oog/oor/neus toediening?

Handen wassen vooraf, flacon niet laten aanraken met huid of slijmvlies

Wat doe je bij een infectie aan één oog/oor/neusgat en toediening aan beide kanten?

Gezonde kant eerst behandelen, apart materiaal indien mogelijk

Waarom de gezonde kant eerst behandelen bij eenzijdige infectie?

Voorkomt overbrengen van infectie naar de gezonde kant

Wat check je bij een multidose flacon voor oog/oor/neus?

Openingsdatum en houdbaarheid na openen

Verschil in hoofdhouding tussen neusdruppel en neusspray?

Neusdruppel: hoofd achterover, neusspray: hoofd rechtop of voorover

Wat check je altijd vóór toediening bij oog/oor/neus, ongeacht vorm?

Juiste cliënt, juiste kant (links/rechts/beide), juiste medicatie en dosis

Wat doe je als er geen kant vermeld staat bij een voorschrift oogdruppels?

Navragen bij arts/apotheker, nooit zelf invullen

Wat is het verschil tussen oogdruppels en oogzalf qua werkingsduur?

Zalf blijft langer op het oog zitten, druppels werken korter maar sneller

Waarom oogzalf niet standaard overdag geven bij actieve cliënten?

Wazig zicht kan dagelijkse activiteiten hinderen