Psychopathologie Flashcards

Flashcards voor het vak Psychopathologie, met kernbegrippen over classificatie, diagnostiek en diverse psychische stoornissen zoals depressie, ASS, ADHD en schizofrenie.

Psychische stoornis

Gedrag dat wordt gekenmerkt door een duidelijke lijdensdruk en een disfunctioneren in het dagelijks leven.

Comorbiditeit

Het gelijktijdig voorkomen van twee of meer psychische aandoeningen bij één persoon, wat voorkomt bij ongeveer $45\%$ van de mensen met een psychiatrische diagnose.

Lifetime prevalentie

Het percentage mensen in een populatie dat ooit in hun leven aan een bepaalde psychiatrische stoornis heeft geleden.

Syndroom

Een verzameling van meerdere symptomen die samen een specifiek patroon vormen, zoals depressie of anorexia.

Anhedonie

Een kernsymptoom van depressie waarbij er sprake is van een duidelijke vermindering van interesse en plezier in bijna alle activiteiten.

Kindling

Een fenomeen bij bipolaire stoornissen waarbij episodes vaker optreden en de cyclusduur afneemt naarmate de ziekte vordert.

Bipolaire I-stoornis

Een diagnose die wordt gesteld zodra iemand ten minste één manische episode heeft doorgemaakt.

Bipolaire II-stoornis

Een diagnose gekenmerkt door het voorkomen van hypomanische episodes en depressieve episodes, maar zonder volledige manische episodes.

Antipsychiatrie

Een beweging uit de jaren 1960/70, met figuren zoals Szasz en Rosenhan, die kritiek uitte op psychiatrische diagnoses als een vorm van sociale controle.

Labeling theory

De theorie dat het stigma van een psychiatrische diagnose ertoe kan leiden dat al het gedrag van een patiënt wordt geïnterpreteerd in het licht van dat label.

Theory of Mind (ToM)

Het cognitieve vermogen om het innerlijke van een ander te begrijpen en daar rekening mee te houden; vaak beperkt bij mensen met ASS.

Centrale coherentie

De cognitieve vaardigheid om losse waarnemingen samen te voegen tot een betekenisvol geheel, wat bij autisme vaak bemoeilijkt is.

Inhibitie

Het vermogen om gedrag, gedachten of reacties te remmen; volgens Barkley de centrale stoornis bij ADHD.

Dual pathway model

Een model van ADHD door Sonuga-Barke dat twee routes in de hersenen beschrijft: het uitvoerende pad en het motivationele pad.

Tolerantie

Een farmacologisch kenmerk van verslaving waarbij het lichaam steeds meer van een middel nodig heeft om het gewenste effect te bereiken.

Craving

De onweerstaanbare drang of hunkering naar een verslavend middel, vaak uitgelokt door triggers of stress.

Agorafobie

Intense angst voor openbare of gesloten ruimtes waar ontsnappen moeilijk lijkt of hulp niet beschikbaar is bij een paniekaanval.

Obsessies

Recidiverende, ongewenste gedachten, impulsen of voorstellingen die duidelijke angst of lijdensdruk veroorzaken, typerend voor OCD.

Compulsies

Repetitieve handelingen of psychische activiteiten die worden uitgevoerd om de spanning van een obsessie te verminderen.

Exposure en Responsepreventie (ERP)

De gouden standaardbehandeling voor OCD waarbij de patiënt wordt blootgesteld aan angstwekkende stimuli zonder de dwanghandeling uit te voeren.

Thought-action fusion

De cognitieve vervorming bij OCD waarbij men gelooft dat het hebben van een gedachte gelijkstaat aan het uitvoeren ervan.

Wanen

Sterke, onwrikbare irrationele overtuigingen (zoals achtervolgingswanen) die niet gecorrigeerd worden door bewijs van het tegendeel.

Hallucinaties

Waarnemingen zonder aanwijsbare externe stimuli, waarvan auditieve hallucinaties (stemmen horen) het meest voorkomen bij schizofrenie.

Negatieve symptomen

Symptomen van schizofrenie waarbij er iets aan het normale functioneren wordt weggenomen, zoals sociale isolatie of apathie.

De 3P's van persoonlijkheidsstoornissen

Criteria voor de diagnose: Pathologisch (afwijkend/lijden), Persisterend (langdurig aanwezig) en Pervasief (zich uitend op diverse domeinen).

Borderline persoonlijkheidsstoornis

Een stoornis gekenmerkt door een patroon van instabiele relaties, een instabiel zelfbeeld en emotionele impulsiviteit.

Automutilatie

Zelfbeschadigend gedrag dat bij borderline vaak wordt gebruikt als uiting van woede of als middel om gevoelens te verdoven.

Anorexia Nervosa (Restrictieve type)

Vorm van anorexia waarbij gewichtsverlies primair wordt bereikt door vasten, diëten en overdreven sporten, zonder eetbuien.

Bulimia Nervosa

Eetstoornis gekenmerkt door herhaalde episoden van eetbuien gevolgd door ongepast compensatiegedrag zoals braken.

ARFID

Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder; een voedingsstoornis waarbij voedsel wordt vermeden zonder focus op gewicht of lichaamsbeeld.

PICA

Een voedingsstoornis waarbij men gedurende ten minste $1 \text{ maand}$ niet-eetbare stoffen zoals aarde of papier consumeert.