Βιολογία Alberts Κεφάλαιο 12

Μεταφορά διαμέσου κυτταρικών μεμβρανών

Η ελεγχόμενη κίνηση ιόντων και μικρών μορίων ανάμεσα σε υδατικά διαμερίσματα που χωρίζονται από λιπιδική διπλοστιβάδα· καθορίζει τη σύσταση, τον όγκο, το pH και το ηλεκτρικό δυναμικό των κυττάρων και των οργανιδίων.

Απλή διάχυση

Αυθόρμητη διέλευση ενός μορίου απευθείας μέσα από τη λιπιδική διπλοστιβάδα, χωρίς πρωτεΐνη και χωρίς κατανάλωση μεταβολικής ενέργειας, προς την κατεύθυνση που μειώνει τη χημική του δυναμική.

Διευκολυνόμενη διάχυση

Παθητική κίνηση μιας ουσίας κατά την ηλεκτροχημική της βαθμίδωση μέσω ειδικού διαύλου ή μεταφορέα, χωρίς άμεση σύζευξη με ATP ή άλλη πηγή ενέργειας.

Μεμβρανική διαπερατότητα

Το μέτρο του πόσο εύκολα μια συγκεκριμένη ουσία διασχίζει μια μεμβράνη· εξαρτάται από τις ιδιότητες της ουσίας, τη λιπιδική σύσταση και τις διαθέσιμες πρωτεΐνες μεταφοράς.

Μικρά μη πολικά μόρια

Ουσίες όπως O₂, CO₂ και N₂ που διαλύονται στο υδρόφοβο εσωτερικό της διπλοστιβάδας και περνούν σχετικά γρήγορα χωρίς πρωτεΐνη μεταφοράς.

Μικρά μη φορτισμένα πολικά μόρια

Ουσίες όπως νερό, αιθανόλη και γλυκερόλη που μπορούν να περάσουν απευθείας από τη διπλοστιβάδα, αλλά συνήθως πιο αργά από τα μικρά μη πολικά μόρια και με ρυθμό που μειώνεται όσο αυξάνει το μέγεθος.

Μεγάλα μη φορτισμένα πολικά μόρια

Υδατοδιαλυτές ουσίες όπως γλυκόζη και πολλά αμινοξέα που περνούν εξαιρετικά αργά από γυμνή λιπιδική διπλοστιβάδα και απαιτούν ειδικούς μεταφορείς.

Ιόντα και λιπιδική διπλοστιβάδα

Τα φορτισμένα σωματίδια είναι πρακτικά αδιαπέραστα από το υδρόφοβο εσωτερικό, επειδή η απομάκρυνσή τους από το υδάτινο κέλυφος ενυδάτωσης έχει πολύ υψηλό ενεργειακό κόστος.

Κέλυφος ενυδάτωσης ιόντος

Η οργανωμένη στιβάδα πολικών μορίων νερού που περιβάλλει ένα φορτισμένο σωματίδιο σε υδατικό διάλυμα και πρέπει εν μέρει να απομακρυνθεί για να περάσει από στενό φίλτρο διαύλου.

Πρωτεΐνη μεμβρανικής μεταφοράς

Διαμεμβρανική πρωτεΐνη που δημιουργεί επιλεκτική υδρόφιλη διαδρομή ή εναλλασσόμενη θέση πρόσδεσης για τη μετακίνηση συγκεκριμένων ουσιών.

Πρωτεΐνη-μεταφορέας

Πρωτεΐνη που δεσμεύει συγκεκριμένο υπόστρωμα και το εκθέτει εναλλάξ στις δύο πλευρές της μεμβράνης μέσω αλλαγών διαμόρφωσης· εμφανίζει ειδικότητα και κορεσμό.

Πρωτεΐνη-δίαυλος

Πρωτεΐνη που σχηματίζει υδατικό πόρο και, όταν είναι ανοικτή, επιτρέπει ταχεία παθητική ροή επιλεγμένων ιόντων ή νερού κατά την ηλεκτροχημική τους βαθμίδωση.

Μηχανισμός εναλλασσόμενης πρόσβασης

Μοντέλο λειτουργίας μεταφορέων στο οποίο η θέση πρόσδεσης είναι προσβάσιμη πρώτα από τη μία και έπειτα από την άλλη πλευρά, χωρίς να σχηματίζεται συνεχώς ανοικτός πόρος.

Κορεσμός μεταφορέα

Η προσέγγιση μέγιστου ρυθμού όταν όλες σχεδόν οι θέσεις πρόσδεσης των διαθέσιμων πρωτεϊνών είναι κατειλημμένες, ώστε περαιτέρω αύξηση υποστρώματος να μην αυξάνει ανάλογα τη ροή.

Εκλεκτικότητα μεταφορέα

Η ικανότητα μιας θέσης πρόσδεσης να αναγνωρίζει συγκεκριμένη χημική δομή ή στερεοϊσομερές, όπως D-γλυκόζη αντί L-γλυκόζης.

Βαθμίδωση συγκέντρωσης

Η διαφορά στη συγκέντρωση μιας ουσίας ανάμεσα σε δύο περιοχές, η οποία ωθεί παθητικά μη φορτισμένα μόρια από υψηλότερη προς χαμηλότερη χημική δυναμική.

Ηλεκτρική βαθμίδωση

Η δύναμη που ασκεί η διαφορά ηλεκτρικού δυναμικού σε ένα φορτισμένο σωματίδιο, έλκοντας κατιόντα προς την αρνητικότερη πλευρά και ανιόντα προς τη θετικότερη.

Ηλεκτροχημική βαθμίδωση

Η συνολική κινητήρια δύναμη για ένα ιόν, που προκύπτει από το άθροισμα της χημικής συνιστώσας λόγω συγκέντρωσης και της ηλεκτρικής συνιστώσας λόγω δυναμικού.

Παθητική μεταφορά

Αυθόρμητη καθαρή κίνηση ουσίας προς χαμηλότερη ηλεκτροχημική δυναμική, χωρίς η πρωτεΐνη να παρέχει εξωτερική ενέργεια.

Ενεργός μεταφορά

Μετακίνηση ουσίας προς κατεύθυνση ενεργειακά δυσμενή, συνήθως αντίθετα από την ηλεκτροχημική της βαθμίδωση, με ενέργεια από ATP, φως ή ευνοϊκή μεταφορά άλλης ουσίας.

Πρωτογενής ενεργός μεταφορά

Άντληση ουσίας με άμεση σύζευξη της μεταφορικής πρωτεΐνης σε εξώεργη αντίδραση, συχνότερα στην υδρόλυση ATP ή στην απορρόφηση φωτός.

Δευτερογενής ενεργός μεταφορά

Μετακίνηση μιας ουσίας αντίθετα από τη βαθμίδωσή της, χρησιμοποιώντας την ενέργεια που απελευθερώνεται όταν άλλο ιόν ή μόριο κινείται κατά τη δική του βαθμίδωση.

Αντλία μεμβράνης

Μεταφορέας που χρησιμοποιεί ελεύθερη ενέργεια για να δημιουργεί ή να διατηρεί ηλεκτροχημική βαθμίδωση.

Μονομεταφορέας (uniporter)

Μεταφορέας που διακινεί ένα είδος υποστρώματος χωρίς υποχρεωτική σύζευξη με δεύτερη ουσία.

Συμμεταφορέας (symporter)

Συζευγμένος μεταφορέας που μετακινεί δύο ή περισσότερες ουσίες προς την ίδια κατεύθυνση, χρησιμοποιώντας συνήθως τη βαθμίδωση της μίας για την ενεργό μεταφορά της άλλης.

Αντιμεταφορέας (antiporter)

Συζευγμένος μεταφορέας που ανταλλάσσει δύο ουσίες προς αντίθετες κατευθύνσεις.

Ωσμωτικότητα

Η συνολική συγκέντρωση ωσμωτικά ενεργών σωματιδίων σε διάλυμα, ανεξάρτητα από το αν μπορούν να περάσουν τη συγκεκριμένη μεμβράνη.

Τονικότητα

Η επίδραση ενός εξωτερικού διαλύματος στον τελικό όγκο κυττάρου, η οποία εξαρτάται κυρίως από μη διαπερατές διαλυμένες ουσίες και όχι μόνο από τη συνολική ωσμωτικότητα.

Ώσμωση

Παθητική καθαρή ροή νερού μέσα από ημιπερατή μεμβράνη προς την πλευρά με χαμηλότερο χημικό δυναμικό νερού, συνήθως εκεί όπου η αποτελεσματική συγκέντρωση μη διαπερατών διαλυτών είναι μεγαλύτερη.

Ωσμωτική πίεση

Η υδροστατική πίεση που απαιτείται για να εμποδίσει την καθαρή ωσμωτική ροή νερού σε διάλυμα.

Υποτονικό διάλυμα

Εξωτερικό μέσο με μικρότερη αποτελεσματική συγκέντρωση μη διαπερατών διαλυτών από το κυτταρόπλασμα, το οποίο προκαλεί καθαρή είσοδο νερού και διόγκωση.

Ισοτονικό διάλυμα

Εξωτερικό μέσο που δεν προκαλεί μόνιμη καθαρή μεταβολή του κυτταρικού όγκου, επειδή η αποτελεσματική ωσμωτική του δράση ισορροπεί εκείνη του κυττάρου.

Υπερτονικό διάλυμα

Εξωτερικό μέσο με μεγαλύτερη αποτελεσματική συγκέντρωση μη διαπερατών διαλυτών, το οποίο προκαλεί καθαρή έξοδο νερού και συρρίκνωση.

Ακουαπορίνη

Τετραμερής μεμβρανική πρωτεΐνη της οποίας κάθε υπομονάδα σχηματίζει πόρο ταχείας παθητικής ροής νερού, ενώ ο στενός μηχανισμός επιλογής αποκλείει ιόντα και πρωτόνια.

Συσταλτό κενοτόπιο

Οργανίδιο πρωτοζώων γλυκού νερού που συλλέγει και περιοδικά αποβάλλει το νερό που εισέρχεται ωσμωτικά.

Πίεση σπαργής

Υδροστατική πίεση που αναπτύσσεται όταν νερό εισέρχεται σε φυτικό κύτταρο και το κυτταρικό περιεχόμενο πιέζει το άκαμπτο τοίχωμα, στηρίζοντας τους ιστούς.

Ρύθμιση όγκου ζωικού κυττάρου

Η διατήρηση της ωσμωτικής ισορροπίας κυρίως με ενεργή εξώθηση Na⁺ και άλλων ωσμωλυτών, επειδή δεν υπάρχει άκαμπτο κυτταρικό τοίχωμα.

Δυναμικό μεμβράνης

Η ηλεκτρική διαφορά δυναμικού ανάμεσα στις δύο πλευρές μιας μεμβράνης, που δημιουργείται από πολύ μικρό διαχωρισμό φορτίου κοντά στις επιφάνειές της.

Δυναμικό ηρεμίας

Η σχετικά σταθερή τάση μη διεγερμένου κυττάρου, που καθορίζεται από τις ιοντικές βαθμιδώσεις και τις σχετικές διαπερατότητες της μεμβράνης, συχνά με κυρίαρχη αλλά όχι αποκλειστική συμβολή του K⁺.

Ηλεκτρική ουδετερότητα κυτταρικών διαλυμάτων

Η ιδιότητα σύμφωνα με την οποία το μεγαλύτερο μέρος του κυτταροπλάσματος και του εξωκυττάριου υγρού περιέχει σχεδόν ίσα συνολικά θετικά και αρνητικά φορτία· η τάση προκύπτει από απειροελάχιστο κλάσμα διαχωρισμένων ιόντων.

Δυναμικό ισορροπίας ιόντος

Η τάση στην οποία η ηλεκτρική δύναμη εξισορροπεί ακριβώς τη βαθμίδωση συγκέντρωσης για ένα συγκεκριμένο ιόν, ώστε να μην υπάρχει καθαρή ροή του μέσω επιλεκτικού διαύλου.

Εξίσωση Nernst

Θερμοδυναμική σχέση που υπολογίζει το δυναμικό ισορροπίας ενός μόνο ιόντος από το σθένος, τη θερμοκρασία και τον λόγο των συγκεντρώσεών του στις δύο πλευρές.

Εξίσωση Goldman–Hodgkin–Katz

Σχέση που εκτιμά το δυναμικό μεμβράνης όταν είναι διαπερατά πολλά ιόντα, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις συγκεντρώσεις όσο και τις σχετικές διαπερατότητές τους.

Δίαυλος διαρροής K⁺

Σχετικά ανοικτός δίαυλος ηρεμίας που επιτρέπει έξοδο K⁺ και μετακινεί την τάση προς το δυναμικό ισορροπίας του, συμβάλλοντας σημαντικά στην αρνητική εσωτερική τάση.

Na⁺/K⁺-ATPάση

Ηλεκτρογενής P-τύπου αντλία που, ανά ATP, εξάγει 3 Na⁺ και εισάγει 2 K⁺, διατηρώντας τις αντίστοιχες βαθμιδώσεις και συμβάλλοντας στη ρύθμιση όγκου και τάσης.

Ηλεκτρογενής αντλία

Μεταφορέας που μετακινεί καθαρό ηλεκτρικό φορτίο ανά κύκλο και επομένως συμβάλλει άμεσα στο δυναμικό της μεμβράνης.

P-τύπου ATPάση

Οικογένεια πρωτογενών αντλιών που σχηματίζουν παροδικό φωσφορυλιωμένο ενδιάμεσο σε κατάλοιπο ασπαρτικού, όπως οι Na⁺/K⁺- και Ca²⁺-ATPάσες.

Ουαμπαΐνη

Καρδιακή γλυκοσίδη που προσδένεται στην εξωκυττάρια πλευρά της Na⁺/K⁺-ATPάσης και αναστέλλει τον κύκλο μεταφοράς της.

Βαθμίδωση Na⁺ ως ενεργειακή αποθήκη

Η μεγάλη τάση εισόδου του ιόντος, που δημιουργείται από χαμηλή κυτταροπλασματική συγκέντρωση και αρνητικό εσωτερικό, χρησιμοποιείται για συμμεταφορά θρεπτικών ουσιών και ανταλλαγή άλλων ιόντων.

Αντλία Ca²⁺ κυτταρικής μεμβράνης (PMCA)

P-τύπου ATPάση που απομακρύνει Ca²⁺ από το κυτταρόπλασμα προς τον εξωκυττάριο χώρο, διατηρώντας πολύ χαμηλή βασική συγκέντρωση.

SERCA

P-τύπου ATPάση του ενδοπλασματικού ή σαρκοπλασματικού δικτύου που χρησιμοποιεί ATP για να αποθηκεύει Ca²⁺ στον αυλό και επιτρέπει, μεταξύ άλλων, τη χάλαση του μυός.

Ca²⁺ ως δεύτερος αγγελιοφόρος

Ιόν με πολύ χαμηλή βασική κυτταροπλασματική συγκέντρωση, ώστε παροδικές αυξήσεις να ενεργοποιούν με μεγάλη ευαισθησία έκκριση, συστολή, γονιμοποίηση και άλλες αποκρίσεις.

Ανταλλάκτης Na⁺/H⁺

Δευτερογενής αντιμεταφορέας που χρησιμοποιεί την ευνοϊκή είσοδο Na⁺ για να εξάγει H⁺ και να συμβάλλει στη ρύθμιση του κυτταροπλασματικού pH.

Συμμεταφορέας Na⁺/γλυκόζης SGLT1

Δευτερογενής ενεργός συμμεταφορέας της κορυφαίας μεμβράνης εντεροκυττάρων που χρησιμοποιεί την είσοδο Na⁺ για να συσσωρεύει γλυκόζη από τον εντερικό αυλό.

GLUT

Οικογένεια μονομεταφορέων που διευκολύνουν την παθητική, αναστρέψιμη κίνηση γλυκόζης κατά τη βαθμίδωση συγκέντρωσής της.

GLUT2 στο εντερικό επιθήλιο

Μονομεταφορέας της βασικοπλάγιας μεμβράνης που επιτρέπει κυρίως την έξοδο απορροφημένης γλυκόζης από το εντεροκύτταρο προς το διάμεσο υγρό και το αίμα.

Πολικότητα εντεροκυττάρου στη μεταφορά γλυκόζης

Η χωρική διάκριση SGLT1 στην κορυφαία, Na⁺/K⁺-ATPάσης και GLUT2 στη βασικοπλάγια επιφάνεια, η οποία παράγει καθαρή μεταφορά από τον αυλό προς το αίμα.

Στεγανές συνδέσεις και μεταφορείς

Περιμετρικοί φραγμοί επιθηλιακών κυττάρων που περιορίζουν την πλευρική ανάμιξη πρωτεϊνών ανάμεσα στην κορυφαία και τη βασικοπλάγια μεμβράνη.

Πρωτονιοκινητική δύναμη

Η αποθηκευμένη ενέργεια της ηλεκτροχημικής βαθμίδωσης H⁺, αποτελούμενη από διαφορά pH και ηλεκτρικό δυναμικό.

Αντλία H⁺ κυτταρικής μεμβράνης

Πρωτογενής αντλία φυτών, μυκήτων και πολλών μικροοργανισμών που εξάγει πρωτόνια και δημιουργεί δύναμη για πρόσληψη θρεπτικών ουσιών.

V-τύπου H⁺-ATPάση

Πολυυπομονάδικη αντλία που χρησιμοποιεί ATP για να οξινίζει λυσοσώματα, ενδοσώματα, εκκριτικά κυστίδια και φυτικά ή μυκητιακά κενοτόπια.

Βακτηριοροδοψίνη

Φωτοενεργοποιούμενη αντλία πρωτονίων αρχαίων που χρησιμοποιεί ρετινάλη για να μετατρέπει φως σε ηλεκτροχημική βαθμίδωση H⁺.

Ιοντικός δίαυλος

Επιλεκτικός υδατικός πόρος που επιτρέπει πολύ γρήγορη παθητική ροή ιόντων όταν η πύλη του βρίσκεται σε ανοικτή κατάσταση.

Φίλτρο εκλεκτικότητας

Στενό τμήμα πόρου του οποίου η γεωμετρία και οι χημικές ομάδες αντισταθμίζουν την αφυδάτωση κατάλληλου ιόντος και αποκλείουν άλλα.

Αγωγιμότητα μεμονωμένου διαύλου

Ο σταθερός λόγος ιοντικού ρεύματος προς την ηλεκτροχημική κινητήρια δύναμη όταν ένας συγκεκριμένος πόρος είναι ανοικτός.

Gating ιοντικού διαύλου

Η ελεγχόμενη μεταβολή της πιθανότητας να βρίσκεται ο πόρος ανοικτός ή κλειστός, χωρίς συνήθως να αλλάζει σταδιακά το μέγεθος της αγωγής κάθε ανοικτού γεγονότος.

Στοχαστικό άνοιγμα διαύλου

Η τυχαία εναλλαγή ενός μεμονωμένου μορίου ανάμεσα σε ανοικτές και κλειστές διαμορφώσεις λόγω θερμικών κινήσεων· τα ερεθίσματα αλλάζουν τις πιθανότητες και τους χρόνους παραμονής.

Συμπεριφορά «όλο ή τίποτα» μεμονωμένου διαύλου

Η εμφάνιση διακριτών επιπέδων ρεύματος: ο πόρος είναι κλειστός ή έχει τη χαρακτηριστική πλήρη αγωγιμότητά του, ενώ η συνολική απόκριση ιστού μεταβάλλεται με τον αριθμό και την πιθανότητα ανοικτών διαύλων.

Voltage-gated δίαυλος

Πόρος του οποίου οι φορτισμένοι αισθητήρες τάσης μεταβάλλουν την πιθανότητα ανοίγματος όταν αλλάζει το ηλεκτρικό πεδίο της μεμβράνης.

Ligand-gated δίαυλος

Ιονοτροπικός υποδοχέας που αλλάζει κατάσταση πύλης όταν προσδεθεί ειδικό εξωκυττάριο ή ενδοκυττάριο μόριο.

Μηχανοευαίσθητος δίαυλος

Πόρος που αποκρίνεται σε τάση μεμβράνης, παραμόρφωση ή δυνάμεις μέσω συνδέσεων με κυτταροσκελετό και εξωκυττάριες δομές.

Τριχωτό κύτταρο έσω ωτός

Αισθητήριο κύτταρο στο οποίο κάμψη των στερεοκροσσών ανοίγει μηχανοευαίσθητους διαύλους και μετατρέπει μηχανική ενέργεια ήχου ή κίνησης σε ηλεκτρικό σήμα.

Patch-clamp

Ηλεκτροφυσιολογική τεχνική που δημιουργεί στεγανή επαφή γυάλινης πιπέτας με μικρό τμήμα μεμβράνης και επιτρέπει καταγραφή ρεύματος μεμονωμένων διαύλων ή ολόκληρου κυττάρου.

Voltage clamp

Μέθοδος ανάδρασης που κρατά την τάση σε προκαθορισμένη τιμή και μετρά το ρεύμα που απαιτείται για αυτή τη διατήρηση, αποκαλύπτοντας τις ιοντικές αγωγιμότητες.

Ρεύμα picoampere

Ηλεκτρικό ρεύμα της τάξης 10⁻¹² A, χαρακτηριστικό για τη ροή ιόντων μέσω ενός μεμονωμένου ανοικτού διαύλου.

Νευρώνας

Ηλεκτρικά διεγέρσιμο κύτταρο με δενδρίτες για λήψη σημάτων, κυτταρικό σώμα για ολοκλήρωση και νευράξονα για μετάδοση προς απομακρυσμένους στόχους.

Δενδρίτης

Συνήθως διακλαδιζόμενη αποφυάδα που δέχεται και ολοκληρώνει μεγάλο μέρος των συναπτικών εισόδων προς νευρώνα.

Νευράξονας

Μακριά εξειδικευμένη απόφυση που άγει δυναμικά ενέργειας από την περιοχή έναρξης προς τις προσυναπτικές απολήξεις.

Δυναμικό ενέργειας

Αναγεννώμενη, στερεότυπη και χωρίς προοδευτική εξασθένηση μεταβολή τάσης που διαδίδεται με διαδοχικό άνοιγμα τασεοελεγχόμενων διαύλων.

Κατώφλι δυναμικού ενέργειας

Επίπεδο εκπόλωσης στο οποίο το εισερχόμενο ρεύμα μέσω τασεοελεγχόμενων διαύλων υπερβαίνει τα αντίθετα ρεύματα και ενεργοποιεί θετική ανάδραση.

Εκπόλωση

Μετατόπιση της τάσης προς λιγότερο αρνητικές ή περισσότερο θετικές τιμές, συχνά λόγω εισόδου κατιόντων.

Επαναπόλωση

Επιστροφή της τάσης προς την τιμή ηρεμίας μετά την κορυφή, κυρίως λόγω αδρανοποίησης Na⁺ και αυξημένης αγωγιμότητας K⁺ σε τυπικό νευράξονα.

Υπερπόλωση

Μετατόπιση σε πιο αρνητική τιμή από την αρχική, συχνά επειδή αγωγιμότητα K⁺ ή Cl⁻ παραμένει αυξημένη.

Τασεοελεγχόμενος δίαυλος Na⁺

Πόρος που ενεργοποιείται γρήγορα από εκπόλωση, επιτρέπει εισερχόμενο Na⁺ και αδρανοποιείται σύντομα, δημιουργώντας την ανοδική φάση του νευρωνικού δυναμικού ενέργειας.

Αδρανοποίηση διαύλου Na⁺

Χρονικά εξαρτώμενη μη αγώγιμη κατάσταση μετά το άνοιγμα, από την οποία η ανάκαμψη απαιτεί επαναπόλωση και συμβάλλει στην ανερέθιστη περίοδο.

Τασεοελεγχόμενος δίαυλος K⁺ καθυστερημένης ανόρθωσης

Πόρος που ενεργοποιείται πιο αργά από τον δίαυλο Na⁺ και επιτρέπει έξοδο K⁺ για επαναπόλωση και συχνά μεταϋπερπόλωση.

Κορυφή δυναμικού ενέργειας και E_Na

Η τάση συνήθως προσεγγίζει αλλά δεν ταυτίζεται με το θετικό δυναμικό ισορροπίας Na⁺, επειδή οι δίαυλοι Na⁺ αδρανοποιούνται και αυξάνει παράλληλα η αγωγιμότητα K⁺.

Απόλυτη ανερέθιστη περίοδος

Χρονικό διάστημα στο οποίο δεν μπορεί να πυροδοτηθεί δεύτερο δυναμικό, επειδή μεγάλο μέρος των διαύλων Na⁺ παραμένει αδρανοποιημένο.

Σχετική ανερέθιστη περίοδος

Διάστημα στο οποίο απαιτείται ισχυρότερη διέγερση, επειδή δεν έχουν ανακάμψει όλοι οι δίαυλοι Na⁺ και η αγωγιμότητα K⁺ παραμένει αυξημένη.

Διάδοση δυναμικού ενέργειας

Η τοπική είσοδος θετικού φορτίου εκπολώνει το γειτονικό τμήμα, ανοίγοντας εκεί νέους τασεοελεγχόμενους διαύλους και αναγεννώντας το σήμα.

Ρόλος Na⁺/K⁺-ATPάσης μετά από δυναμικό ενέργειας

Η αντλία διατηρεί μακροπρόθεσμα τις ιοντικές βαθμιδώσεις, αλλά η άμεση επαναπόλωση κάθε παλμού προκαλείται κυρίως από τις μεταβολές αγωγιμότητας και όχι από ταχεία άντληση των ιόντων του ίδιου παλμού.

Χημική σύναψη

Επαφή όπου προσυναπτικό ηλεκτρικό σήμα προκαλεί έκκριση νευροδιαβιβαστή, ο οποίος διασχίζει στενή σχισμή και μεταβάλλει τη λειτουργία υποδοχέων του επόμενου κυττάρου.

Προσυναπτική απόληξη

Τελική περιοχή νευράξονα με συναπτικά κυστίδια, ενεργές ζώνες και τασεοελεγχόμενους διαύλους Ca²⁺.

Συναπτική σχισμή

Στενός εξωκυττάριος χώρος, συνήθως δεκάδων νανομέτρων, ανάμεσα στην προσυναπτική και τη μετασυναπτική μεμβράνη.

Συναπτικό κυστίδιο

Μικρό οργανίδιο που αποθηκεύει νευροδιαβιβαστή και συντήκεται με την προσυναπτική μεμβράνη έπειτα από τοπική αύξηση Ca²⁺.

Προσυναπτικός δίαυλος Ca²⁺

Τασεοελεγχόμενος πόρος που ανοίγει με την άφιξη δυναμικού ενέργειας και επιτρέπει εισροή Ca²⁺, η οποία πυροδοτεί ταχεία εξωκύττωση κυστιδίων.

Νευροδιαβιβαστής

Χημικό μόριο που απελευθερώνεται από νευρώνα και μεταφέρει πληροφορία δεσμευόμενο σε ειδικούς υποδοχείς κυττάρου-στόχου.

Ιονοτροπικός υποδοχέας

Υποδοχέας που είναι ο ίδιος δίαυλος ελεγχόμενος από προσδέτη και προκαλεί ταχεία μεταβολή ιοντικής αγωγιμότητας σε χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Μεταβοτροπικός υποδοχέας

Υποδοχέας που μεταδίδει το σήμα μέσω G πρωτεϊνών ή ενζυμικών καταρρακτών και ρυθμίζει διαύλους ή άλλους στόχους πιο έμμεσα και συχνά πιο αργά.

Διεγερτικό μετασυναπτικό δυναμικό (EPSP)

Βαθμιδωτή μεταβολή που αυξάνει την πιθανότητα πυροδότησης, συνήθως μετακινώντας την τάση προς το κατώφλι μέσω καθαρής εισόδου κατιόντων.