termen voedingsleer

retinol

vitamine A

xerophtolmia

uitdrogen conjunctiva (blindvlies) en matte & droge cornea (hoornvlies)

keratomalacia

verval cornea met zweervorming

orgaan van Corti

overdracht geluidsgolven naar zenuwprikkel

retinol-binding-protein (RBP)

transport van retinol in serum (door vitamine A)

carotenoïden

bron vit. A uit groenten

ergocalciferol

vit. D2

cholecalciferol

vit. D3

rachitis

slappe botten bij kinderen door tekort Ca of P

osteomalacie

zwakke botten bij volwassenen door tekort Ca of P

tocoferol

vit. E

hemolytische anemie

bloedarmoede, bij kinderen door gebrek tocoferol

prothrombine

eiwit voor bloedstolling, synthese gereguleerd door vit. K

proconvertine

eiwit voor bloedstolling, synthese gereguleerd door vit. K

plasmathromboplastine

stollingseiwit, synthese gereguleerd door vit. K

Stuart-factor

stollingseiwit, synthese gereguleerd door vit. K

coumarines

bloedverdunners

thiamine

vit. B1

riboflavine

vit. B2

pyridoxine

vit. B6

niacine/nicotinezuur

vit. B3

pantotheenzuur

vit. B5

biotine

vit. B7

foliumzuur

vit. B11

cobalamine

vit. B12

Beri-beri

tekort thiamine

verstoring E-levering, verzuring bloed door opstapeling pyrodruivenzuur & melkzuur, verstoorde waterhuishouding, ondervoeding, alcoholisme, zwakte/verlamming
natte vorm: oedemen, droge vorm: atrofie spieren & zenuwen

pellagra sin pellagra

ariboflavinose, ondervoeding & alcoholisme

keelpijn, roodheid, zwelling, cheilosis (droge lippen met kloofjes), glossitis (magenta-kleurige tong met atrofie), seborroïsche dermatitis of pseudo-syfilis (vochtige, schilferige huid aan genitaliën en neus-/mondhoeken), verlaagd aantal rode bloedcellen, andere nutriëntentekorten

pellagra

deficiëntie niacine, dermatitis, dementie & dood

avidine

antagonist biotine, albumine in eieren

ascorbinezuur

vit. C, anti-scheurbuik (antiscorbutisch)

hypertensie

door tekort Na, hoger risico hartziekte, stijging bloeddruk

systolisch

druk gedurende contractie hart

diastolisch

druk gedurende rusttoestand hart

glomerulus

nier

aldosteron

verhoogt tubulaire K-secretie en Na-reabsorptie in distale tubuli

hyperkaliaemie

K-teveel, spierstoornis, collaps bloedsomloop, hartstilstand

boulimie

eetstoornis door tekort Cl

alkalose

hoge pH in bloed, overgeven, vertraagde bloedflow naar hersenen, chloortekort

calciaemie

Ca-concentratie

parathyroïd (PTH)

hormoon door bijschildklier, verhoogt calciaemie

calcitonine (CTN)

hormoon door schildklieren, verlaagt calciaemie

osteoprose

reductie totale beenmassa, poreuze & breekbare beenderen

tubulaire nefritis

ontsteking nierbuisjes

tetanie

spierkrampen & spasmen, kan door tekort Mg

hypochrome microcytaire anaemie

bloedarmoede met kleine en/of kleurloze rode bloedcellen als gevolg

hemosiderose

Fe-opstapeling als hemosiderine zonder weefselbeschadiging

hemochromatose

Fe-opstapeling als hemosiderine met weefselbeschadiging & disfunctie

ceruloplasmine

Cu-houdend eiwit

Menkes-syndroom

crazy hair disease, geen Cu-vervoer door membranen → hersendegeneratie & dood

Wilsonziekte

overmatige Cu-opstapeling → geelzucht, haemolyse, versnelde ademhaling & dood

hyperplasie

vergroting schildklier door jodiumgebrek

hypothyreoidie

daling klieractiviteit door jodiumgebrek

myxoedeem

sterke zwelling door opstapeling mucoproteïnen onderhuids, gebrek jodium

hielprik bij kinderen

suf, lage stem, vaak navelbreuk, opgezette buik, obstipatie, lang gele kleur (icterus prolongatus), bol gezicht met zwelling rond de ogen en epicanthus (amandelogen), brede neuswortel, levenslange toediening thyroxine-substitutie voor normale ontwikkeling, jodiumgebrek

ziekte van Hashimoto

auto-immuunziekte door jodiumgebrek

fluorose

overmaat fluor, witte vlekken op tanden

sclerose & exostose

verharding & uitgroei beenderen door overmaat fluor

xanthine oxidase

vorming urinezuur, met molybdeen

steatarree

onvolledig verteerbare vetten opgenomen → vetdiarree

coeliakie

glutenallergie door gebrek enzym dat gliadine afbreekt → malabsorptie

cirrose

vervetting lever

ketonurie

insulinetekort glycaemie stijgt, gebruik EW als energiebron, onvolledige vetverbranding, als gevolg van primaire diabetes

jicht

ontsteking urinezuur in gewricht

Kwashiorkor

uitgesproken eiwitgebrek na spenen → groeistilstand, afbraak spierweefsel, oedeem (ophoping vocht), apathie

Marasmus

equivalent honger, groeivertraging, vet- & spierweefselafbraak

nutriceutals

micronutriënten

nutraceuticals

componenten met positief gezondheidseffect

Boulimia nervosa

geen controle eetgedrag, moeilijk stoppen met eten

orthorexia nervosa

obsessie gezond eten, onvoldoende gevarieerd

pepsine

eiwitsplitsend enzym, helpt met afdoden pathogenen in maag

gastritis

verhoogde secretie maagzuur

ulcus

maagzweer door aantasting beschermende slijmlaag maag

duodenum

twaalfvingerige darm, 22cm

jejenum & ileum

nuchtere darm & kronkeldarm, 258cm

enterokinase

trypsinogeen → trypsine, in duodenum

vasoconstrictie

vernauwing bloedvaten

vasodilitatie

uitzetten bloedvaten

atherosclerose

aderverkalking, ophoping vetachtige substantie in lumen bloedvaten → vasoconstrictie

PUFA

poly-onverzadigde VZ, houden cholesterolconcentratie aan banden

olestra

vetvervanger, sucrose + VZ