4. Rectale en vaginale medicatie

Wat is een zetpil?

Vaste, kegel- of torpedovormige toedieningsvorm die smelt bij lichaamstemperatuur

In welke houding breng je een rectale zetpil in?

Cliënt op de zij, bovenste been opgetrokken (Sims-houding)

Hoe ver breng je een zetpil in bij een volwassene?

Circa 2-4 cm voorbij de anale sfincter

Waarmee smeer je een zetpil in vóór het inbrengen?

Glijmiddel of water

Waarom glijmiddel gebruiken bij een zetpil?

Vermindert weerstand en ongemak bij inbrengen

Met welk lichaamsdeel breng je een zetpil in?

Wijsvinger, met handschoen

Wat vraag je de cliënt te doen tijdens het inbrengen van een zetpil?

Rustig doorademen / persen tegengaan

Waarom vraag je de cliënt niet te persen bij het inbrengen?

Persen drukt de zetpil er weer uit

Hoelang moet de cliënt na een zetpil blijven liggen?

Circa 5-10 minuten

Waarom blijven liggen na een zetpil?

Voorkomt dat de zetpil er weer uitkomt vóór het smelt

Wat is het verschil tussen een lokaal en systemisch werkende zetpil?

Lokaal werkt op de darm zelf, systemisch wordt opgenomen in de bloedbaan

Voorbeeld van een systemisch werkende zetpil?

Paracetamolzetpil tegen pijn/koorts

Voorbeeld van een lokaal werkende zetpil?

Laxerende zetpil (bijv. bisacodyl) tegen obstipatie

Wat doe je vóór het inbrengen van een zetpil bij obstipatie?

Checken of er niet net ontlasting is geweest die de opname beïnvloedt

Wat is een rectiole/klysma?

Vloeibare medicatie die rectaal wordt ingebracht via een klein flesje met canule

Waarvoor wordt een rectiole vaak gebruikt?

Bij obstipatie of om snel een epileptisch insult te couperen (bijv. diazepam rectiole)

Hoe knijp je een rectiole leeg?

Langzaam leegknijpen terwijl je het flesje ingeknepen houdt tijdens terugtrekken

Waarom flesje ingeknepen houden tijdens terugtrekken?

Voorkomt terugzuigen van de vloeistof

Wat check je vóór toediening van een diazepam-rectiole bij een insult?

Tijdsduur van het insult en het toedieningsprotocol/afspraken

Wat doe je na het geven van een rectiole?

Billen even samenknijpen/vasthouden om lekkage te beperken

Contra-indicatie voor rectale toediening?

Recente rectale/darmchirurgie of actieve bloeding

Wat draag je altijd bij rectale toediening?

Handschoenen

Wat is de Sims-houding?

Zijligging met onderste been gestrekt en bovenste been opgetrokken

Waarom is de Sims-houding geschikt voor rectale toediening?

Ontspant de bilspieren en geeft goed zicht/toegang tot de anus

In welke houding breng je vaginale medicatie in?

Rugligging met opgetrokken, gespreide knieën

Wat is een vaginale ovule?

Ei- of kegelvormige vaste toedieningsvorm die smelt bij lichaamstemperatuur in de vagina

Wat is een vaginale tablet?

Tablet die vaginaal wordt ingebracht, lost lokaal op

Waarmee breng je een vaginale ovule/tablet vaak in?

Een inbrenghulpje/applicator

Hoe diep breng je een vaginale ovule in?

Zo diep mogelijk, tegen de achterwand van de vagina aan

Op welk moment van de dag wordt vaginale medicatie vaak geadviseerd?

Voor het slapengaan

Waarom vaginale medicatie vaak 's avonds geven?

Cliënt ligt langer stil, betere opname en minder uitlekken

Wat doe je als cliënt na vaginale toediening meteen opstaat?

Proberen nog even te laten liggen indien mogelijk, voor betere opname

Wat is vaginale crème en waarvoor wordt die gebruikt?

Smeerbare vorm, vaak bij droogte of lokale infectie (bijv. schimmel)

Waarmee wordt vaginale crème toegediend?

Met een applicator die bij het middel geleverd wordt

Wat check je bij een vaginale applicator?

Of deze op de juiste maatstreep is gevuld/ingesteld

Wat doe je met een applicator na gebruik?

Reinigen volgens instructie of weggooien indien wegwerp

Waarom is hygiëne extra belangrijk bij vaginale toediening?

Voorkomt introductie van bacteriën/infectie

Wat vraag je na bij een cliënt die menstrueert en vaginale medicatie moet krijgen?

Of toediening dan nog moet doorgaan, navragen bij arts/protocol

Wat is een contra-indicatie voor vaginale toediening?

Actieve vaginale bloeding zonder overleg, of net na een operatie in dat gebied

Wat doe je als een zetpil of ovule per ongeluk uit de koelkast te koud is?

Even laten opwarmen op kamertemperatuur voor inbrengen

Waarom moeten sommige zetpillen/ovules gekoeld bewaard worden?

Ze smelten anders bij kamertemperatuur

Wat rapporteer je na rectale of vaginale toediening?

Tijdstip, hoe het verlopen is, en eventuele bijzonderheden (bijv. direct uitgekomen)

Wat doe je als een zetpil er direct weer uitkomt?

Rapporteren, navragen of opnieuw toedienen nodig is

Wat is een gemeenschappelijk punt tussen rectale en vaginale toediening qua houding?

Cliënt ligt, bekken/onderlichaam goed toegankelijk en ontspannen

Waarom is privacy extra belangrijk bij rectale/vaginale toediening?

Intieme handeling, respecteer schaamtegevoel van de cliënt

Wat doe je vóór je begint met rectale/vaginale toediening qua communicatie?

Uitleggen wat je gaat doen en toestemming/instemming checken