Anestetyki i leki miejscowo znieczulające

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
Locked
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/169

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

Last updated 8:14 AM on 7/19/26
Name
Mastery
Learn
Test
Matching
Spaced
Call with Kai
Chat

No analytics yet

Send a link to your students to track their progress

170 Terms

1
New cards

Co o każdym

1. Jaka grupa

2. Działania terapeutyczne/ podstawowy mechanizm działania

3. Wskazania do stosowania

4. Postacie terapeutyczne

5. Drogi podania

6. Działania niepożądane

7. Wybrane interakcje lekowe istotne klinicznie

2
New cards

Anestheticum generale (Leki znieczulenia ogólnego)

Leki stosowane w znieczuleniu ogólnym (potocznie zwanym narkozą) to szeroka grupa substancji, które anestezjolog dobiera indywidualnie do pacjenta i rodzaju zabiegu.Współczesna anestezjologia opiera się na koncepcji znieczulenia złożonego, które ma na celu uzyskanie trzech kluczowych efektów (tzw. triada anestezjologiczna)

3
New cards

Na czym polega triada anestezjologiczna

Hypnosis: Utrata świadomości (sen).

Analgesia: Zniesienie bólu.

Relaxatio: Zwiotczenie mięśni szkieletowych.

4
New cards

Najczęściej stosowany schemat w triadzie anestezjologicznej

Indukcja: Fentanyl (przeciwbólowo) + Propofol (uśpienie) + Rokuronium (zwiotczenie).

Podtrzymanie: Ciągły wlew Propofolu lub wdychanie Sewofluranu + dawki Opioidów.

Wybudzenie: Odstawienie leków, ewentualne podanie leków odwracających zwiotczenie.

5
New cards

Leki inhalacyjne (wziewne)

Podawane przez maskę lub rurkę intubacyjną. Często służą do podtrzymania znieczulenia po wcześniejszym podaniu leków dożylnych.

6
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- grupa leków

Anestetyki wziewne (gazowe). Jest to jedyny obecnie stosowany nieorganiczny środek znieczulający (pozostałe, jak sewofluran, to organiczne pary cieczy).

7
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- działania terapeutyczne

Silne działanie przeciwbólowe (analgezja): Już w stężeniu 20% znosi ból równie skutecznie, jak 15 mg morfiny.

Słabe działanie nasenne (anestetyczne): Jest najsłabszym anestetykiem. Samodzielnie nie jest w stanie wywołać pełnej narkozy chirurgicznej (jego MAC- minimalne stężenie pęcherzykowe- wynosi ponad 100%, co oznacza, że nawet wdychanie czystego podtlenku nie uśpiłoby w pełni pacjenta do operacji w warunkach normalnego ciśnienia atmosferycznego).

Działanie przeciwlękowe i uspokajające (sedacja): Powoduje rozluźnienie i euforię.

Szybki początek i koniec działania: Dzięki niskiej rozpuszczalności we krwi działa niemal natychmiast i szybko jest z niej usuwany.

8
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- mechanizm działania

Mechanizm nie jest w pełni poznany, ale główne teorie obejmują:

Antagonizm receptora NMDA: Blokuje receptory N-metylo-D-asparaginowe (działanie podobne do ketaminy), co hamuje przekaźnictwo pobudzające w mózgu.

Aktywacja układu opioidowego: Stymuluje uwalnianie endogennych opioidów (enkefalin), co odpowiada za działanie przeciwbólowe.

Wpływ na receptory GABA: W niewielkim stopniu nasila hamujące działanie receptorów GABA-A (choć słabiej niż inne anestetyki).

9
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- postacie terapeutyczne

Gaz sprężony w butlach: Czysty podtlenek azotu (wymaga mieszania z tlenem w aparacie do znieczulenia- nigdy nie podaje się go w czystej postaci bez tlenu, gdyż spowodowałoby to śmierć z uduszenia).

Gotowa mieszanina (np. Entonox): Stała mieszanina50% podtlenku azotu i 50% tlenu. Stosowana często w karetkach, na oddziałach ratunkowych oraz przy porodach.

10
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- drogi podania

Wziewna- przez maskę twarzową, rurkę intubacyjną lub maskę krtaniową. jest wchłaniany z pęcherzyków płucnych do krwi.

11
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- działania niepożądane

Hipoksja dyfuzyjna: Po zakończeniu podawania gaz gwałtownie przechodzi z krwi do płuc, "wypierając" tlen. Aby temu zapobiec, pod koniec znieczulenia podaje się pacjentowi czysty tlen przez kilka minut.

Ekspansja przestrzeni gazowych: Podtlenek azotu dyfunduje do zamkniętych jam ciała szybciej niż azot z nich ucieka, zwiększając ich objętość lub ciśnienie. Jest przeciwwskazany w przypadkach:

-odmy opłucnowej.
-niedrożności jelit (rozdyma jelita).
-zatoru powietrznego.
-operacji ucha środkowego.

Pooperacyjne nudności i wymioty (PONV): Zwiększa ryzyko ich wystąpienia.

Inaktywacja witaminy B12: Przy długotrwałym stosowaniu (lub u osób nadużywających go rekreacyjnie) utlenia atom kobaltu w witaminie B12, co prowadzi do zaburzeń syntezy DNA (niedokrwistość megaloblastyczna) i uszkodzenia układu nerwowego (neuropatie).

Teratogenność: Potencjalne ryzyko we wczesnej ciąży (działanie na syntezę DNA).

12
New cards

Podtlenek azotu (tlenek diazotu) tzw. gaz rozweselający- interakcje lekowe

Efekt drugiego gazu: Przyspiesza wprowadzanie do znieczulenia innych gazów (np. sewofluranu), gdy są podawane jednocześnie.

Zmniejszenie zapotrzebowania na inne anestetyki: Pozwala na obniżenie dawek innych, silniejszych i bardziej toksycznych leków znieczulających (obniża ich MAC).

Synergia depresyjna: Nasila depresję oddechową i krążeniową wywoływaną przez opioidy, benzodiazepiny i inne leki uspokajające.

13
New cards

Sewofluran- grupa

Anestetyki wziewne (ciecze lotne).

Chemicznie jest to fluorowana pochodna eteru (eter metylowo-izopropylowy).

14
New cards

Sewofluran- działania terapeutyczne

Wprowadzenie i podtrzymanie znieczulenia ogólnego: Powoduje utratę świadomości, niepamięć wsteczną oraz w umiarkowanym stopniu zwiotczenie mięśni.

Brak drażnienia dróg oddechowych: Posiada przyjemny, niedrażniący zapach. Dzięki temu jest lekiem z wyboru do indukcji wziewnej (usypiania "na maskę"), szczególnie u dzieci, które boją się igieł.

Rozszerzenie oskrzeli (bronchodylatacja): Jest bezpieczny i polecany u pacjentów z astmą lub POChP.

Szybka indukcja i wybudzenie: Dzięki niskiemu współczynnikowi rozdziału krew/gaz działa szybko i pozwala na szybki powrót świadomości po zakończeniu podawania.

Kardioprotekcja: Wykazuje pewne działanie ochronne na mięsień sercowy w mechanizmie pre-kondycjonowania (zmniejsza skutki niedokrwienia).

15
New cards

Sewofluran- mechanizm działania

Podobnie jak w przypadku innych anestetyków wziewnych, mechanizm jest złożony i wielokierunkowy:

Modulacja receptora GABA-A: Nasila hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w ośrodkowym układzie nerwowym (zwiększa napływ jonów chlorkowych do komórki, co powoduje jej hiperpolaryzację).

Hamowanie receptorów NMDA: Zmniejsza pobudliwość neuronów (blokuje działanie glutaminianu).

Wpływ na kanały jonowe: Oddziałuje na kanałypotasowe (K+) oraz wapniowe.

16
New cards

Sewofluran- postacie terapeutyczne

Ciecz lotna: Bezbarwny płyn umieszczany w dedykowanym, precyzyjnym parowniku (vaporizerze) przymocowanym do aparatu do znieczulenia. Parownik zmienia ciecz w gaz o ściśle określonym stężeniu procentowym.

17
New cards

Sewofluran- drogi podania

Wziewna: Pary leku miesza się z tlenem (i ewentualnie powietrzem lub podtlenkiem azotu) i podaje do płuc pacjenta przez układ oddechowy (maskę, rurkę intubacyjną).

18
New cards

Sewofluran- działania niepożądane

Depresja układu krążenia: Powoduje spadek ciśnienia tętniczego głównie przez rozszerzenie naczyń obwodowych (wazodylatację), przy czym w mniejszym stopniu niż inne gazy hamuje kurczliwość serca.

Depresja oddechowa: Spłyca oddech i zmniejsza reakcję organizmu na wzrost dwutlenku węgla.

Hipertermia złośliwa: Jest silnym "wyzwalaczem" (triggerem) tego rzadkiego, genetycznie uwarunkowanego, zagrażającego życiu zespołu (gwałtowny wzrost temperatury, sztywność mięśni, kwasica). Bezwzględnie przeciwwskazany u osób obciążonych.

Pobudzenie przy wybudzaniu: Szczególnie częste u małych dzieci – po szybkim wybudzeniu mogą być one zdezorientowane, płaczliwe i agresywne.

Toksyczność nerkowa (Związek A): W kontakcie z wysuszonym pochłaniaczem dwutlenku węgla (wapno sodowane) w aparacie, sewofluran rozkłada się do nefrotoksycznego "Związku A" (Compound A). Ryzyko jest głównie teoretyczne, ale zaleca się używanie przepływów świeżych gazów > 2 l/min, aby temu zapobiec.

Wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego: Może zwiększać przepływ mózgowy (niezalecany przy dużym obrzęku mózgu).

19
New cards

Sewofluran- interakcje lekowe

Środki zwiotczające mięśnie: Znacznie nasila działanie niedepolaryzujących środków zwiotczających (np. rokuronium), co pozwala na zmniejszenie ich dawki.

Inne depresanty OUN: Działa synergistycznie z opioidami, benzodiazepinami i propofolem, nasilając depresję oddechową i krążeniową (co pozwala na redukcję MAC – minimalnego stężenia pęcherzykowego).

Adrenalina: Uwrażliwia mięsień sercowy na działanie amin katecholowych (ryzyko arytmii), choć w znacznie mniejszym stopniu niż starszy halotan.

20
New cards

Izofluran- grupa

Anestetyki wziewne (ciecze lotne).

Chemicznie jest to fluorowana pochodna eteru (jest izomerem enfluranu).

21
New cards

Izofluran- działania terapeutyczne

Podtrzymanie znieczulenia ogólnego: Zapewnia sen, niepamięć oraz zwiotczenie mięśni szkieletowych.

Silne zwiotczenie mięśni: W porównaniu do innych anestetyków wziewnych, izofluran wykazuje dość silne własne działanie relaksacyjne na mięśnie.

Stabilność: Jest lekiem bardzo stabilnym chemicznie, metabolizowanym w wątrobie w znikomym stopniu (tylko 0,2%), co czyni go bezpiecznym toksykologicznie dla nerek i wątroby.

Koszt: Jest lekiem starszym i znacznie tańszym od sewofluranu czy desfluranu, dlatego nadal jest szeroko stosowany w weterynarii oraz w systemach ochrony zdrowia o ograniczonym budżecie.

22
New cards

Izofluran- mechanizm działania

Podobny do sewofluranu (mechanizm nieswoisty):

Modulacja receptora GABA-A: Nasila hamowanie w ośrodkowym układzie nerwowym.

Hamowanie receptorów NMDA i nikotynowych: Zmniejsza pobudliwość neuronalną.

Wpływ na błony komórkowe: Zmienia właściwości fizykochemiczne błon lipidowych neuronów.

23
New cards

Izofluran- postacie terapeutyczne

Ciecz lotna: Płyn o charakterystycznym, ostrym zapachu, stosowany w parownikach (vaporizerach).

24
New cards

Izofluran- drogi podania

Wziewna: Podawany przez układ oddechowy w mieszaninie z tlenem/powietrzem.

Ważna uwaga: Ze względu na ostry, drażniący zapach, izofluran nie nadaje się do indukcji wziewnej (usypiania "na maskę"), ponieważ wywołuje kaszel, wstrzymywanie oddechu, a nawet skurcz krtani. Włącza się go dopiero, gdy pacjent śpi (po indukcji dożylnej).

25
New cards

Izofluran- działania niepożądane

Podrażnienie dróg oddechowych: Wspomniany wyżej kaszel i ryzyko skurczu krtani (laryngospazmu) przy próbie podania pacjentowi przytomnemu.

Hipotensja (spadek ciśnienia): Powoduje zależne od dawki obniżenie ciśnienia tętniczego poprzez silne rozszerzenie naczyń obwodowych (zmniejszenie oporu naczyniowego).

Tachykardia odruchowa: W odpowiedzi na spadek ciśnienia serce może przyspieszyć (szczególnie u młodych pacjentów).

Zespół podkradania (Coronary Steal Syndrome): Istnieje teoria (głównie historyczna), że izofluran rozszerza zdrowe naczynia wieńcowe, "okradając" z krwi obszary niedokrwione. W praktyce klinicznej uważa się go jednak za bezpieczny dla pacjentów wieńcowych (kardiochirurdzy często go używają).

Hipertermia złośliwa: Jest wyzwalaczem (triggerem) tego zespołu genetycznego.

Dreszcze pooperacyjne (Shivering): Często obserwowane przy wybudzaniu.

26
New cards

Izofluran- interakcje lekowe

Środki zwiotczające mięśnie: Izofluran bardzo silnie potęguje działanie leków zwiotczających (bardziej niż inne gazy), co wymaga redukcji ich dawek.

Adrenalina: Ryzyko arytmii przy podaniu adrenaliny jest niskie (dużo niższe niż przy halotanie), ale wciąż zalecana jest ostrożność.

Leki hipotensyjne: Nasila działanie leków obniżających ciśnienie (np. beta-blokerów, inhibitorów ACE).

27
New cards

Jaka jest różnica praktyczna między sewofluranem a izofluranem?

Zapach
Sewofluran: Pachnie ładnie → można uśpić dziecko maską.

Izofluran: Śmierdzi i drażni → włączamy go dopiero, gdy pacjent już śpi po lekach dożylnych.

28
New cards

Anestetyki dożylne- czym są?

Są to leki (hipnotyki), które powodują szybką utratę świadomości. Zazwyczaj podaje się je na początku, aby "uśpić" pacjenta.

29
New cards

Ketamina- często nazywana “znieczuleniem dysocjacyjnym”- grupa

Dożylne środki znieczulające.

Chemicznie jest pochodną fencyklidyny (substancji halucynogennej).

Często klasyfikowana osobno jako anestetyk dysocjacyjny.

30
New cards

Ketamina- działania terapeutyczne

Znieczulenie dysocjacyjne: Stan, w którym pacjent wydaje się być odizolowany od otoczenia (oczy mogą być otwarte, występuje oczopląs), nie odczuwa bólu i nie pamięta zdarzenia, mimo zachowania pewnych odruchów.

Silna analgezja somatyczna (przeciwbólowe): Jest jedynym lekiem usypiającym (hipnotykiem), który sam w sobie działa silnie przeciwbólowo (szczególnie na ból powierzchniowy, skóry, kości).

Stymulacja układu krążenia: W przeciwieństwie doinnych anestetyków (które obniżają ciśnienie), ketamina podnosi ciśnienie tętnicze i przyspiesza akcję serca. Jest lekiem z wyboru we wstrząsie (np. krwotocznym).

Ochrona oddechu: W dawkach anestetycznych zazwyczaj nie hamuje napędu oddechowego i zachowuje odruchy obronne (kaszlowy, połykania).

Rozszerzenie oskrzeli (Bronchodylatacja): Jest doskonałym wyborem do znieczulania pacjentów z ciężką astmą (stanem astmatycznym).

31
New cards

Ketamina- mechanizm działania

Antagonizm receptora NMDA: Blokuje receptory N- metylo-D-asparaginowe w mózgu (główny mechanizm).

Dysocjacja funkcjonalna: Hamuje przekaźnictwo między korą mózgową (świadomość) a układem limbicznym (emocje, czucie), "odcinając" interpretację bodźców bólowych.

Interakcja z receptorami opioidowymi: Działa na nie (głównie mi i kappa), co wspomaga efekt przeciwbólowy.

Hamowanie zwrotnego wychwytu katecholamin: Powoduje wzrost stężenia adrenaliny i noradrenaliny, co tłumaczy wzrost ciśnienia i tętna.

32
New cards

Ketamina- postacie terapeutyczne

Roztwór do wstrzyknięć: Występuje w dwóch formach:

Mieszanina racemiczna: Starsza postać, więcej działań ubocznych.

S-ketamina (np. Ketanest): Izomer lewoskrętny. Jest około 2 razy silniejsza od racematu, szybciej eliminowana i powoduje mniej objawów psychotycznych.

33
New cards

Ketamina- drogi podania

Dożylna (i.v.): Standardowa droga w anestezji.

Domięśniowa (i.m.): Unikalna cecha wśród anestetyków. Można ją podać "w ramię/udo" u pacjenta bez dostępu do żyły (np. agresywnego, pobudzonego, uwięzionego w rozbitym aucie). Działa po ok. 3-5 minutach.

Doustna / Donosowa / Doodbytnicza: Stosowane rzadziej (np. w premedykacji u dzieci lub leczeniu bóluprzewlekłego/depresji lekoopornej).

34
New cards

Ketamina- działania niepożądane

Reakcje psychomimetyczne (Emergence Phenomenon): Koszmary senne, halucynacje, uczucie "wyjścia z ciała", pobudzenie podczas wybudzania. Częściej u dorosłych niż u dzieci.

Wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP): Tradycyjnie uważana za przeciwwskazaną przy urazach mózgu (choć nowe badania sugerują, że przy kontrolowanej wentylacji jest bezpieczna).

Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego: Niekorzystna przy urazach otwartej gałki ocznej.

Nadmierne obciążenie serca: U pacjentów z chorobą wieńcową tachykardia może prowadzić do niedokrwienia serca.

Ślinotok (Sialorrhea): Wzmaga produkcję śliny, co może grozić zachłyśnięciem (często podaje się atropinę, by temu zapobiec).

Wzmożone napięcie mięśniowe: Czasem występują ruchy mimowolne.

35
New cards

Ketamina- interakcje lekowe

Benzodiazepiny (np. Midazolam, Diazepam): Są kluczowe! Podanie ich razem z ketaminą zapobiega koszmarom i halucynacjom przy wybudzaniu.

Teofilina: Zwiększa ryzyko drgawek.

Hormony tarczycy: Zwiększają ryzyko ciężkiego nadciśnienia i tachykardii.

Inne anestetyki: Nasila działanie środków zwiotczających i innych leków usypiających (pozwala na redukcję ich dawek).

36
New cards

Podsumowanie zastosowania ketaminy

Ketamina to lek "ratunkowy"- idealny na wypadki masowe, dla pacjentów wykrwawionych (bo podnosi ciśnienie), astmatyków oraz do małych, bolesnych zabiegów (np. nastawianie złamań, zmiana opatrunków u oparzonych), gdzie chcemy uniknąć intubacji.

37
New cards

Midazolam- główny składnik “ głupiego Jasia”- grupa

Benzodiazepiny (krótko działające).

Leki uspokajające (sedatywne) i nasenne.

38
New cards

Midazolam- działania terapeutyczne

Silna anksjoliza (Przeciwlękowe): Skutecznie znosi strach przed zabiegiem.

Amnezja następcza (Niepamięć): To kluczowa cecha w anestezjologii. Pacjent po podaniu leku pozostaje przytomny i współpracujący, ale nie zapamiętuje nieprzyjemnych procedur (np. gastroskopii, nastawiania kości, momentu wjazdu na salę operacyjną).

Sedacja (Uspokojenie): Wywołuje senność i relaksację.

Działanie przeciwdrgawkowe: Skutecznie przerywa napady padaczkowe.

Zwiotczenie mięśni: Działa słabiej niż typowe leki zwiotczające, ale zmniejsza napięcie mięśniowe (ośrodkowo).

39
New cards

Midazolam- mechanizm działania

Agonista receptora GABA-A: Wiąże się ze swoistym miejscem benzodiazepinowym w receptorze GABA-A.

Zwiększenie częstotliwości otwierania kanałów: Powoduje, że kanały chlorkowe otwierają się częściej, co prowadzi do napływu jonów Cl− do wnętrza neuronu, jego hiperpolaryzacji i zahamowania pobudliwości.

40
New cards

Midazolam- postacie terapeutyczne

Roztwór do wstrzyknięć: W anestezjologii najczęściej używana forma.

Tabletki: Stosowane w premedykacji doustnej.

Syrop: Specjalna forma dla dzieci, aby uniknąć kłucia przed zaśnięciem.

41
New cards

Midazolam- drogi podania

Dożylna (i.v.): Działa po ok. 1.5 - 2 minutach. Stosowana do sedacji zabiegowej i na OIT.Doustna (p.o.): Działa po ok. 20-30 minutach (premedykacja).

Donosowa (i.n.): Często stosowana u dzieci (np. atomizerem), działa szybko, ale może piec błonę śluzową.

Domięśniowa (i.m.): Rzadziej, jako uspokojenie agresywnego pacjenta.

42
New cards

Midazolam- działania niepożądane

Depresja oddechowa: Szczególnie groźna przy szybkim podaniu dożylnym (może wystąpić bezdech). Ryzyko rośnie dramatycznie po połączeniu z opioidami.

Reakcja paradoksalna: Zamiast uspokojenia występuje pobudzenie, agresja, płacz i dezorientacja. Zdarza się to głównie u dzieci i osób w podeszłym wieku.

Obniżenie ciśnienia: Zazwyczaj łagodne, ale może być istotne u pacjentów odwodnionych.

Tolerancja i uzależnienie: Przy długotrwałym stosowaniu (np. na OIOM).

43
New cards

Midazolam- interakcje lekowe

Opioidy (Fentanyl, Morfina): Silna synergia (wzmocnienie działania). Połączenie tych dwóch grup leków to najczęstsza przyczyna groźnych zaburzeń oddychania podczas znieczulenia.

Inne anestetyki (Propofol, Gazy): Midazolam zmniejsza zapotrzebowanie na te leki (można podać mniejszą dawkę usypiającą).

Erytromycyna, leki przeciwgrzybicze: Hamują metabolizm midazolamu, wydłużając czas jego działania (ryzyko przedłużonego snu).

44
New cards

Odtrutka na midazolam

Specyficznym antagonistą (odtrutką) na midazolam jest Flumazenil. Podaje się go, gdy pacjent zbyt głęboko zasnął lub wystąpiła depresja oddechu.

45
New cards

Propofol- najczęściej stosowany lek dożylny w anestezjologii- grupa

Dożylne środki znieczulające (hipnotyki).

Chemicznie jest to alkilofenol (2,6-diizopropylofenol). Nie należy ani do barbituranów, ani do opioidów.

46
New cards

Propofol- działania terapeutyczne

Szybka indukcja snu: Powoduje utratę świadomości w czasie "jeden cykl krążenia ramię-mózg" (ok. 30–40 sekund).

Komfortowe i szybkie wybudzenie: W przeciwieństwie do starych leków, propofol nie kumuluje się w organizmie (przy krótkich znieczuleniach). Pacjenci budzą się szybko, z jasnym umysłem, często w euforycznym nastroju, bez "kaca" narkotycznego.

Działanie przeciwwymiotne: Unikalna cecha propofolu. Hamuje ośrodek wymiotny, dzięki czemu zmniejsza ryzyko pooperacyjnych nudności i wymiotów (PONV).

Neuroprotekcja: Obniża metabolizm mózgowy, przepływ mózgowy oraz ciśnienie wewnątrzczaszkowe (ICP). Jest lekiem z wyboru w neuroanestezji.

Działanie przeciwświądowe: Może łagodzić świąd wywołany przez opioidy.

BRAK działania przeciwbólowego: To kluczowa informacja – propofol tylko usypia. Ból musi być znoszony przez inne leki (opioidy).

47
New cards

Propofol- mechanizm działania

Modulacja receptora GABA-A: Wiąże się z podjednostką β receptora GABA-A.

Zwiększenie napływu chloru: Wydłuża czas otwarcia kanałów chlorkowych, co prowadzi do hiperpolaryzacji neuronu i zahamowania przewodnictwa nerwowego.

W dużych stężeniach może bezpośrednio aktywować receptory GABA (nawet bez obecności endogennego GABA).

48
New cards

Propofol- postacie terapeutyczne

Emulsja tłuszczowa: Propofol nie rozpuszcza się w wodzie, dlatego jest zawieszony w emulsji zawierającej olej sojowy, lecytynę z żółtka jaja kurzego i glicerol.

Wygląd: Ma charakterystyczny, mlecznobiały kolor, stąd potoczna nazwa "mleczko anestezjologiczne".

Ryzyko mikrobiologiczne: Emulsja jest doskonałąpożywką dla bakterii. Otwarta ampułka musi być zużyta natychmiast, a zestawy do wlewów wymieniane częściej niż przy innych lekach.

49
New cards

Propofol- drogi podania

Wyłącznie dożylnie (i.v.):

Bolus: Jednorazowe wstrzyknięcie w celu uśpienia (indukcji).

Wlew ciągły (TIVA - Total Intravenous Anesthesia): Podawanie pompą infuzyjną w celu podtrzymania snu zamiast gazów.

50
New cards

Propofol- działania niepożądane

Ból przy wstrzyknięciu: Bardzo częsty objaw (pieczenie w żyle). Aby temu zapobiec, wybiera się duże żyły lub miesza lek z lidokainą (środkiem znieczulenia miejscowego).

Hipotensja (Spadek ciśnienia): Propofol powoduje znaczne rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz osłabia siłę skurczu serca. Spadek ciśnienia jest głębszy niż po innych lekach (należy uważać u pacjentów odwodnionych i starszych).

Depresja oddechowa: Często wywołuje bezdech (apnoe) bezpośrednio po podaniu indukcyjnym – anestezjolog musi być gotowy do wentylowania pacjenta workiem samorozprężalnym.

Zespół wlewu propofolu (PRIS - Propofol Infusion Syndrome): Rzadkie, ale śmiertelne powikłanie występujące przy długotrwałych wlewach (powyżej 48h) w dużych dawkach (głównie na OIOM, rzadziej na bloku operacyjnym). Objawy to: kwasica metaboliczna, rabdomioliza (rozpad mięśni), niewydolność nerek i serca.

Reakcje alergiczne: Chociaż zawiera białka jaja i soi, reakcje anafilaktyczne są rzadkie (większość osób uczulonych na jajka reaguje na białko, a tu jest lecytyna z żółtka).

51
New cards

Propofol- interakcje lekowe

Synergizm: Silnie wzmacnia działanie opioidów (fentanylu) i leków uspokajających (midazolamu). Połączenie tych leków wymaga redukcji dawki propofolu, aby uniknąć zapaści krążeniowej.

52
New cards

Etomidat- lek ceniony głównie za bezpieczeństwo kardiologiczne- grupa

Dożylne środki znieczulające (hipnotyki).

Chemicznie jest to karboksylowana pochodna imidazolu.

53
New cards

Etomidat- działania terapeutyczne

Wybitna stabilność sercowo-naczyniowa: To najważniejsza cecha tego leku. W przeciwieństwie do propofolu czy barbituranów, etomidat w minimalnym stopniu wpływa na ciśnienie tętnicze i rzut serca. Jest lekiem z wyboru do wprowadzania do znieczulenia pacjentów we wstrząsie, z ciężką niewydolnością serca lub wadami zastawkowymi.

Szybka utrata świadomości (Hypnosis): Działa bardzo szybko (po ok. 10–20 sekundach).

Obniżenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP): Zmniejsza metabolizm mózgowy i przepływ krwi, zachowując jednocześnie prawidłowe ciśnienie perfuzji (dzięki temu, że nie obniża ciśnienia systemowego).

BRAK działania przeciwbólowego: Podobnie jak

propofol, tylko usypia.

54
New cards

Etomidat- mechanizm działania

Modulacja receptora GABA-A: Wiąże się z receptorem GABA-A (zwiększa powinowactwo kwasu gamma- aminomasłowego do receptora).

Selektywność: Działa głównie na podjednostki β2 i β3 tego receptora.

55
New cards

Etomidat- postacie terapeutyczne

Roztwór: Często zawiera glikol propylenowy jako rozpuszczalnik. Jest to substancja drażniąca, która odpowiada za ból przy wstrzyknięciu.

Emulsja tłuszczowa: Nowsza postać (podobna do nośnika propofolu), stworzona w celu zmniejszenia bólu żył.

56
New cards

Etomidat- drogi podania

Wyłącznie dożylnie (i.v.): Podawany jako jednorazowy bolus przy indukcji (rozpoczęciu) znieczulenia.

57
New cards

Etomidat- działania niepożądane

Supresja kory nadnerczy: Najpoważniejsza wada etomidatu. Blokuje on enzym (11-β-hydroksylazę) niezbędny do produkcji kortyzolu i aldosteronu. Nawet pojedyncza dawka hamuje reakcję stresową organizmu na 4–8 godzin. Z tego powodu leku nie wolno stosować we wlewie ciągłym (np. do sedacji na OIOM), gdyż zwiększa to śmiertelność.

Mioklonie: Mimowolne, szarpiące skurcze mięśni podczas zasypiania. Występują u ok. 30–50% pacjentów. Wyglądają niepokojąco (jak drgawki), ale są niegroźne i wynikają z odhamowania struktur podkorowych.

PONV (Nudności i wymioty): Bardzo wysoki wskaźnik nudności i wymiotów pooperacyjnych (znacznie wyższy niż po propofolu).

Ból przy wstrzyknięciu: Spowodowany drażnieniem ściany naczynia.

Zakrzepowe zapalenie żył: Może wystąpić po podaniu w małe naczynia.

58
New cards

Etomidat- interakcje lekowe

Opioidy (Fentanyl): Podanie fentanylu przed etomidatem znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia mioklonii oraz łagodzi ból przy wstrzyknięciu.

Leki uspokajające: Działa synergistycznie z innymi depresantami OUN.

59
New cards

porównanie kardiologiczne- propofol, a etomidat

Propofol: Pacjent ma zdrowe serce? → Wybieramy Propofol (przyjemne zasypianie, brak wymiotów).

Etomidat: Pacjent jest "sercowy", niestabilny lub we wstrząsie? → Wybieramy Etomidat (bezpieczne ciśnienie, ale ryzyko wymiotów i mioklonii).

60
New cards

Tiobarbital (Tiopental)

Jest to barbituran, który przez dziesięciolecia był "królem" anestezjologii, zanim został zdetronizowany przez Propofol. Obecnie stosowany znacznie rzadziej, głównie w neurochirurgii i sytuacjach ratunkowych.

61
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- grupa

Dożylne środki znieczulające (Barbiturany).

Konkretnie należy do grupy tiobarbituranów (zawiera atom siarki, co nadaje mu specyficzne właściwości, np. lepszą rozpuszczalność w tłuszczach).

62
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- działania terapeutyczne

Bardzo szybka indukcja snu: Powoduje utratę przytomności w ciągu 30–45 sekund (czas krążenia "ramię-mózg").

Neuroprotekcja (Ochrona mózgu): Silnie obniża metabolizm mózgowy (CMRO2 ), przepływ krwi przez mózg oraz ciśnienie wewnątrzczaszkowe (ICP). Jest lekiem "ostatniej szansy" w leczeniu opornego obrzęku mózgu (tzw. śpiączka barbituranowa).

Działanie przeciwdrgawkowe: Skutecznie przerywa napady drgawkowe (np. w stanie padaczkowym).

Hiperalgezja (zwiększona wrażliwość na ból): W małych dawkach (subnarkotycznych) nie tylko nie działa przeciwbólowo, ale może nasilać odczuwanie bólu (działanie antyanalgetyczne).

63
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- mechanizm działania

Agonista receptora GABA-A: Wiąże się z receptorem w innym miejscu niż benzodiazepiny.

Wydłużenie czasu otwarcia kanałów: Powoduje, że kanały chlorkowe pozostają otwarte dłużej (benzodiazepiny powodują, że otwierają się częściej), co prowadzi do silnej hiperpolaryzacji neuronów.

64
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- postacie terapeutyczne

Proszek do sporządzania roztworu (Liofilizat): Występuje jako żółtawy proszek w fiolce, który trzeba rozpuścić (zwykle w soli fizjologicznej).

Zapach: Roztwór ma charakterystyczny zapach siarki/czosnku.

Odczyn: Roztwór jest silnie zasadowy (alkaliczny) – pH wynosi około 10,5. Ma to kluczowe znaczenie dla powikłań.

65
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- drogi podania

Wyłącznie dożylnie (i.v.): Podanie inną drogą jest bardzo niebezpieczne.

Sposób podawania: Głównie bolus (jednorazowa dawka). Nie nadaje się do wlewów ciągłych (podtrzymania znieczulenia) u pacjentów operowanych, ponieważ kumuluje się w tkance tłuszczowej. Po długim wlewie pacjent może budzić się godzinami, a nawet dniami (tzw. "kac barbituranowy").

66
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- działania niepożądane

Martwica tkanek: Ze względu na wysokie pH, przypadkowe podanie poza żyłę (extravasatio) powoduje martwicę skóry.

Skurcz naczyń i gangrena: Przypadkowe podanie dotętnicze (do tętnicy zamiast żyły) powoduje wytrącenie kryształów leku, potworny ból, skurcz naczynia i ryzyko utraty kończyny (gangreny).

Uwolnienie histaminy: Może wywołać skurcz oskrzeli (bronchospazm) – dlatego ostrożnie u astmatyków (w przeciwieństwie do Propofolu i Ketaminy).

Depresja układu krążenia: Spadek ciśnienia tętniczego (rozszerzenie żył i depresja mięśnia sercowego).

Porfiria: Jest to bezwzględne przeciwwskazanie! Barbiturany mogą wywołać ostry, śmiertelny napad porfirii u osób obciążonych genetycznie.

67
New cards

Tiobarbital (Tiopental)- interakcje lekowe

Niezgodność chemiczna: Ze względu na zasadowy odczyn, tiopental wytrąca się (tworzy osad), gdy zmiesza się go w jednej strzykawce z lekami kwaśnymi, takimi jak środki zwiotczające mięśnie (np. rokuronium, sukcynylocholina) czy opioidy. Należy przepłukać wenflon między podaniem tiopentalu a innego leku.

Synergizm: Nasila działanie alkoholu i innych leków uspokajających.

68
New cards

Dlaczego Propofol wyparł Tiopental?

Tiopental powoduje długotrwałą senność po zabiegu ("kac"), ma nieprzyjemny zapach, drażni tkanki i nie hamuje odruchów z gardła tak dobrze jak Propofol. Obecnie Tiopental to głównie lek do ochrony mózgu na oddziałach intensywnej terapii (neurotraumatologia).

69
New cards

Anestheticum locale (Leki miejscowo znieczulające)

Grupa leków, które odwracalnie blokują przewodnictwo impulsów nerwowych w miejscu podania, powodując utratę czucia (głównie bólu) w określonym obszarze ciała, bez utraty świadomości.

70
New cards

Leki miejscowo znieczulające- podział

Podział chemiczny jest najważniejszy, ponieważ decyduje o

sposobie metabolizmu i ryzyku alergii.

Estry (Starsza generacja):

Przykłady: Prokaina, Tetrakaina, Benzokaina, Kokaina.

Cechy: Są nietrwałe, krótko działają. Często powodują reakcje alergiczne (metabolizują się do kwasu para-aminobenzoesowego - PABA). Rozkładane są w osoczu krwi przez enzymy (cholinoesterazy).

Amidy (Nowsza generacja - standard):

Przykłady: Lidokaina, Bupiwakaina, Ropiwakaina, Prilokaina.

Cechy: Dłuższy czas działania, rzadko uczulają. Metabolizowane są w wątrobie.

Jak je rozpoznać? W nazwie międzynarodowej mają literę "i" przed końcówką "-caine" (np. Lidocaine, Bupivacaine), podczas gdy estry jej nie mają (Pro-caine).

71
New cards

Leki miejscowo znieczulające- mechanizm działania

Blokada kanałów sodowych (Na+): Leki te przenikają do wnętrza neuronu i blokują od wewnątrz napięciowo- zależne kanały sodowe.

Zahamowanie depolaryzacji: Uniemożliwiają napływ jonów sodu do komórki, co sprawia, że potencjał czynnościowy nie może powstać ani się przemieszczać. Impuls nerwowy "gaśnie".

Kolejność wyłączania czucia: Leki te działają wybiórczo w zależności od grubości włókna nerwowego. Najpierw znika:

Czucie bólu i temperatury (cienkie włókna).
Czucie dotyku i ucisku.
Ruch (zwiotczenie mięśni - grube włókna).

72
New cards

Leki miejscowo znieczulające- działania terapeutyczne

Znieczulenie miejscowe: Do szycia ran, małych zabiegów chirurgicznych, stomatologicznych.

Znieczulenie regionalne: Blokady splotów nerwowych (np. znieczulenie całego ramienia).

Znieczulenie podpajęczynówkowe i zewnątrzoponowe: "W kręgosłup" (np. do cięcia cesarskiego, porodów bezbólowych).

Działanie antyarytmiczne: Lidokaina (podana dożylnie) jest lekiem antyarytmicznym klasy Ib, używanym w zaburzeniach rytmu serca (komorowych).

73
New cards

Leki miejscowo znieczulające- postacie terapeutyczne i drogi podania

Powierzchniowe: Żele, spraye, maści (na skórę i błony śluzowe, np. Lidokaina w żelu do cewnikowania).

Nasiękowe: Ostrzykiwanie tkanek wokół miejsca zabiegu.

Przewodowe: Wstrzyknięcie w okolicę nerwu.

Dożylne: Wyłącznie w odcinkowym znieczuleniu dożylnym (blokada Beira) lub jako lek na serce(Lidokaina). Bupiwakainy nigdy nie wolno podać dożylnie!

74
New cards

Leki miejscowo znieczulające- dodatek adrenaliny

Do środków miejscowo znieczulających często dodaje się adrenalinę (epinefrynę).

Cel: Adrenalina obkurcza naczynia krwionośne w miejscu podania.

Korzyści:

Mniejsze krwawienie pola operacyjnego.

Wolniejsze wchłanianie leku do krwi → dłuższy czas działania znieczulenia.

Mniejsza toksyczność ogólnoustrojowa.

Przeciwwskazanie: Nie wolno stosować adrenaliny w tzw. narządach końcowych (palce, nos, uszy, prącie), ponieważ skurcz naczyń może spowodować niedokrwienie i martwicę.

75
New cards

Leki miejscowo znieczulające- główne leki- przedstawiciele

Lidokaina

Bupiwakaina

Mepiwakaina

Chlorek etylu

76
New cards

Leki miejscowo znieczulające- działania niepożądane

Jeśli lek dostanie się przypadkowo do naczynia krwionośnego lub dawka będzie zbyt duża, występuje LAST (Local Anesthetic Systemic Toxicity):

OUN (Mózg): Metaliczny posmak w ustach, drętwienie języka, szum w uszach, zawroty głowy → drgawki →śpiączka.

Układ krążenia (Serce): Bradykardia (zwolnienie serca), hipotensja (spadek ciśnienia), a w skrajnych przypadkach (zwłaszcza po Bupiwakainie) nagłe zatrzymanie krążenia oporne na leczenie.

Reakcje alergiczne: Głównie po estrach (rzadko po amidach), od pokrzywki do wstrząsu anafilaktycznego.

77
New cards

Bupiwakaina- “koń roboczy” znieczulenia regionalnego szczegółnie w położnictwie- grupa

Leki miejscowo znieczulające (LMZ).

Należy do grupy amidów

Jest lekiem długo działającym.

78
New cards

Bupiwakaina- działania terapeutyczne

Długotrwałe znieczulenie: Działa znacznie dłużej niż lidokaina (nawet do 4-8 godzin, a z dodatkiem adrenaliny jeszcze dłużej). Dzięki temu jest idealna do długich operacji i leczenia bólu pooperacyjnego.

Wysoka siła działania: Jest około 4 razy silniejsza od lidokainy.

Blokada różnicowa (Differential Block): To jej unikalna zaleta, szczególnie w małych stężeniach. Potrafi zablokować przewodzenie bólu (włókna czuciowe) przy zachowaniu możliwości poruszania mięśniami (włókna ruchowe).

Zastosowanie: Porody naturalne (znieczulenie zewnątrzoponowe) – rodząca nie czuje bólu skurczów, ale może chodzić i przeć.

Znieczulenie podpajęczynówkowe: Standard w cięciach cesarskich i operacjach ortopedycznych kończyn dolnych.

79
New cards

Bupiwakaina- mechanizm działania

Blokada kanałów sodowych (Na+): Wiąże się z wewnątrzkomórkową częścią kanałów sodowych, uniemożliwiając napływ jonów do wnętrza neuronu i powstanie potencjału czynnościowego.

Cechuje się powolnym odłączaniem od kanału, co tłumaczy jej długi czas działania, ale też wysoką toksyczność.

80
New cards

Bupiwakaina- postacie terapeutyczne

Roztwór do wstrzyknięć: Często występuje w dwóch odmianach, co jest kluczowe w znieczuleniu "w kręgosłup":

Izobaryczna: Ma gęstość zbliżoną do płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR). Nie przemieszcza się pod wpływem grawitacji.

Hiperbaryczna (tzw. "ciężka"): Zawiera dodatek glukozy, przez co jest cięższa od PMR. Po wstrzyknięciu "spływa" w dół kanału kręgowego. Pozwala to sterować zasięgiem znieczulenia poprzez pochylanie stołu operacyjnego.

81
New cards

Bupiwakaina- drogi podania

Znieczulenie podpajęczynówkowe (Spinal): Najczęstsze zastosowanie (jednorazowe wstrzyknięcie do płynu mózgowo-rdzeniowego).

Znieczulenie zewnątrzoponowe (Epidural): Często przez cewnik (ciągły wlew).

Blokady nerwów obwodowych: Np. splotu ramiennego.

Nasiękowe: Rzadziej, ze względu na ryzyko przedawkowania.

UWAGA: Bezwzględnie nie wolno podawać jej dożylnie!

82
New cards

Bupiwakaina- działania niepożądane

Kardiotoksyczność (Największe zagrożenie): Bupiwakaina bardzo silnie wiąże się z sercem. W razie przypadkowego podania do naczynia krwionośnego wywołuje ciężkie zaburzenia rytmu (migotanie komór) i zatrzymanie krążenia, które jest wyjątkowo oporne na leczenie (resuscytację). Serce po bupiwakainie określa się czasem jako "kamienne serce".

Neurotoksyczność (LAST): Metaliczny smak, drętwienie ust, zawroty głowy, a następnie drgawki.

Hipotensja i bradykardia: Typowe przy znieczuleniu podpajęczynówkowym (wynika z blokady układu współczulnego).

Ważna uwaga - Ratunek: W przypadku zatrzymania krążenia po bupiwakainie (zatrucie LMZ), oprócz standardowej resuscytacji, należy natychmiast podać dożylnie emulsję tłuszczową (Intralipid). Tłuszcz wiąże bupiwakainę z krwi ("wciąga" ją jak gąbka), odciążając serce.

83
New cards

Bupiwakaina- interakcje

Inne leki miejscowo znieczulające: Toksyczność się sumuje.

Leki antyarytmiczne: Nasilenie depresyjnego wpływu na serce.

84
New cards

Bupiwakaina- alternatywa

Ze względu na wysoką kardiotoksyczność bupiwakainy, coraz częściej stosuje się jej nowszą, bezpieczniejszą wersję – Lewobupiwakainę (izomer lewoskrętny) lub Ropiwakainę. Są one równie skuteczne, ale szybciej "puszczają" serce w razie przedawkowania.

85
New cards

Lidokaina (ksylokaina, lignokaina)- wszechstronny lek znieczulający, "złoty standard"- grupa

Leki miejscowo znieczulające (LMZ): Grupa amidów.

Leki antyarytmiczne: Klasa Ib według klasyfikacji Vaughana Williamsa (stosowana w kardiologii).

86
New cards

Lidokaina- działania terapeutyczne

Znieczulenie miejscowe: Działa szybko (poczatek po 2-5 min), a czas działania jest średni (ok. 1-2 h, z adrenaliną do 3-4 h). Stosowana do znieczulania skóry, błon śluzowych i splotów nerwowych.

Działanie antyarytmiczne: Po podaniu dożylnym hamuje ektopowe ogniska w komorach serca. Stosowana w leczeniu komorowych zaburzeń rytmu (np. częstoskurcz komorowy), szczególnie w przebiegu zawału serca. Nie działa na przedsionki.

Stłumienie odruchów z dróg oddechowych: Podawana dożylnie przed intubacją zmniejsza kaszel i reakcję oskrzeli na rurkę intubacyjną.

Leczenie bólu neuropatycznego: W formie plastrów stosowana np. w neuralgii popółpaścowej.

87
New cards

Lidokaina- mechanizm działania

Blokada kanałów sodowych (Na+):

W nerwach: Uniemożliwia napływ sodu do komórki → hamuje powstawanie i przewodzenie impulsu bólowego.

W sercu: Skraca czas trwania potencjału czynnościowego i okres refrakcji w komorach, stabilizując błonę komórkową kardiomiocytów.

88
New cards

Lidokaina- postacie terapeutyczne

Roztwory do wstrzyknięć (1%, 2%): Czysta lidokaina lub z dodatkiem adrenaliny (epinefryny).Żel (Lignocainum Jellium): Do znieczulania cewki moczowej przy cewnikowaniu.

Aerozol (Spray): Do znieczulania gardła (np. przed gastroskopią) lub w stomatologii.

Maść: Często w połączeniu z prylokainą (krem EMLA) do znieczulenia skóry przed wkłuciem.

89
New cards

Lidokaina- drogi podania

Nasiękowe: Ostrzykiwanie rany.

Powierzchniowe: Na skórę i śluzówki.

Przewodowe: Blokady nerwów.

Podpajęczynówkowe/Zewnątrzoponowe: "W kręgosłup" (choć tu coraz częściej wypierana przez bupiwakainę).

Dożylne (i.v.): Jako lek antyarytmiczny lub w tzw. Odcinkowym Znieczuleniu Dożylnym (Blokada Beira) – kończynę opróżnia się z krwi, zaciska opaskę uciskową i podaje lidokainę do żyły.

90
New cards

Lidokaina- działania niepożądane

Objawy neurologiczne (OUN): Są pierwszym sygnałem przedawkowania. Metaliczny posmak w ustach, drętwienie języka, szum w uszach ("dzwonienie"), niepokój, drżenie mięśni, aż do drgawek i śpiączki.

Depresja układu krążenia: Bradykardia, spadek ciśnienia, w skrajnych przypadkach asystolia (ale lidokaina jest pod tym względem znacznie bezpieczniejsza niż bupiwakaina i łatwiej pacjenta "odratować").

Reakcje alergiczne: Bardzo rzadkie (amidy prawie nie uczulają). Jeśli wystąpią, zwykle są reakcją na środek konserwujący (metyloparaben) w fiolce, a nie sam lek.

91
New cards

Lidokaina- interakcje i przeciwwskazania

Adrenalina: Nie wolno stosować lidokainy z adrenaliną w obrębie palców, nosa, uszu i prącia (ryzyko martwicy).

Beta-blokery (np. Propranolol): Zmniejszają przepływ krwi przez wątrobę, co spowalnia metabolizm lidokainy i zwiększa jej stężenie we krwi (ryzyko toksyczności).

Inne leki antyarytmiczne: Działanie na serce się sumuje.

92
New cards

Mepiwakaina- lek zbliżony do lidokainy- grupa

Leki miejscowo znieczulające (LMZ).

Należy do grupy amidów (podobnie jak lidokaina i bupiwakaina).

93
New cards

Mepiwakaina- działania terapeutyczne

Znieczulenie miejscowe: Działa szybko (początek po 2– 3 min) i średnio długo (nieco dłużej niż lidokaina, ok. 2– 3 h).

Słabe działanie naczyniozwężające (To jej najważniejsza cecha): W przeciwieństwie do lidokainy (która rozszerza naczynia, przez co "wypłukuje się" z miejsca podania), mepiwakaina powoduje łagodny skurcz naczyń lub nie rozszerza ich wcale.

Korzyść: Dzięki temu można ją skutecznie stosować bez dodatku adrenaliny (epinefryny), a mimo to znieczulenie trwa wystarczająco długo.

Bezpieczeństwo dla serca: Ponieważ nie wymaga dodatku adrenaliny, jest lekiem z wyboru u pacjentów, u których adrenalina jest przeciwwskazana (np. z ciężkim nadciśnieniem, chorobą wieńcową, nadczynnością tarczycy).

94
New cards

Mepiwakaina- mechanizm działania

Blokada kanałów sodowych (Na+): Standardowy mechanizm dla tej grupy leków – hamuje napływ jonów sodu do komórki nerwowej, uniemożliwiając powstanie i przewodzenie bodźca bólowego.

95
New cards

Mepiwakaina- postacie terapeutyczne

Roztwory do wstrzyknięć (1%, 2%, 3%): Często spotykana pod nazwą handlową Mepidont lub Scandonest (w stomatologii).

Występuje w ampułkach oraz w karpulach (do pistoletów stomatologicznych).

96
New cards

Mepiwakaina- drogi podania

Nasiękowe: Ostrzykiwanie tkanek.

Przewodowe: Blokady nerwów obwodowych (np. w stomatologii, ortopedii).

Zewnątrzoponowe: Stosowana, ale rzadziej niż bupiwakaina.

97
New cards

Mepiwakaina- działania niepożądane

Toksyczność ogólnoustrojowa (OUN i Serce): Podobna do lidokainy. Przedawkowanie objawia się zawrotami głowy, drgawkami, a następnie depresją układu krążenia.

Słaby metabolizm u noworodków: To bardzo ważne ograniczenie. Wątroba płodu i noworodka słabo radzi sobie z rozkładem mepiwakainy. Lek kumuluje się w organizmie dziecka.

Wniosek: Mepiwakaina jest niezalecana w położnictwie (np. do znieczulenia porodu), ponieważ przenika przez łożysko i może powodować osłabienie napięcia mięśniowego ("wiotkość") u noworodka tuż po urodzeniu.

98
New cards

Mepiwakaina- interakcje

Inne leki znieczulające: Toksyczność się sumuje.

Leki antyarytmiczne i leki wpływające na OUN.

99
New cards

Kiedy wybrać Mepiwakainę?

Gdy masz pacjenta "sercowego" (np. po zawale, z wysokim ciśnieniem), który musi mieć wyrwany ząb lub zszytą ranę, i boisz się podać mu znieczulenie z adrenaliną (bo skoczy mu tętno) – Mepiwakaina (3% bez adrenaliny) jest idealnym wyborem. Działa równie mocno jak lidokaina z adrenaliną, ale jest bezpieczniejsza dla układu krążenia.

100
New cards

Chlorek etylu- “zamrażacz”- grupa

Środki znieczulające miejscowo (Krioanestetyki).

Chemicznie: Chlorowcopochodna węglowodoru.

Historycznie: Był stosowany jako lek do znieczulenia ogólnego (narkozy), ale został wycofany ze względu na toksyczność i ryzyko arytmii.