starożytna grecja

abakus

górna, płaska płyta głowicy kolumny, podtrzymująca architraw

agora

główny plac miasta greckiego, będący centrum życia społecznego, politycznego i handlowego

akant

motyw dekoracyjny w formie liści rośliny akantu, charakterystyczny dla kapiteli korynckich

akroterion

ozdobny element umieszczany na szczycie i narożach frontonu świątyni

akt

przedstawienie nagiego ciała ludzkiego jako samodzielnego tematu artystycznego

Amazonomachia

motyw przedstawiający walkę Greków z Amazonkami, symbol zwycięstwa cywilizacji nad barbarzyństwem

amfiprostylos

typ świątyni z kolumnadą tylko od frontu i od tylnej strony

amfora

dwuuche naczynie o wydłużonym kształcie, służące do przechowywania i transportu oliwy, wina i zboża

anta

lekko wysunięte zakończenie ściany świątyni, między którymi ustawiano kolumny

antefiks

ozdobna płyta umieszczana na krawędzi dachu, zasłaniająca zakończenia dachówek

architraw

najniższa, pozioma część belkowania, spoczywająca bezpośrednio na kolumnach

astragal

wąski profil dekoracyjny w formie wałka z ornamentem perełkowym lub paciorkowym

baza

podstawa kolumny

belkowanie

górna część konstrukcji świątyni spoczywająca na kolumnach

cella

główne pomieszczenie świątyni, w którym znajdował się posąg bóstwa

centaur

mitologiczne stworzenie o ciele konia i tułowiu człowieka

chryzelefantyna

technika wykonywania posągów z drewna pokrytego płytkami złota i kości słoniowej

czarnofigurowe malarstwo

styl zdobienia ceramiki greckiej, w którym czarne postacie przedstawiano na czerwonym tle gliny

czerwonofigurowe malarstwo

styl zdobienia ceramiki greckiej, w którym czerwone postacie pozostawiano w kolorze gliny na czarnym tle

echinus

zaokrąglona część głowicy kolumny, znajdująca się pod abakusem

entazis

delikatne wybrzuszenie trzonu kolumny, korygujące złudzenie optyczne wklęsłości

fronton

trójkątne zwieńczenie krótszej elewacji świątyni, często wypełnione dekoracją rzeźbiarską

fryz

1) w budowlach klasycznym pozioma część belkowania zawarta między architrawem a gzymsem

2) poziomy pas dekoracyjny stosowany w architekturze i innych sztukach

gzyms

najwyższa, wysunięta część belkowania, chroniąca ściany przed wodą deszczową

głowica

górną część kolumny, łącząca trzon z belkowaniem

gutty

w porządku doryckim małe stożkowate lub walcowate elementy dekoracyjne pod tryglifami i mutulami

hydria

trzyuczhowe naczynie służące do przechowywania i noszenia wody

hypotrachelion

wąski pierścień lub przewężenie oddzielające trzon kolumny od głowicy, charakterystyczne dla porządku doryckiego

interkolumnium

przestrzeń pomiędzy sąsiednimi kolumnami

jajownik (kimation)

ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych motywów jaj i strzałek (lub włóczni)

kalathos

koszowata część kapitelu korynckiego, otoczona liśćmi akantu

kanelowanie

pionowe żłobienia trzonu kolumny

kanon

zbiór zasad określających idealne proporcje ciała ludzkiego lub budowli

kariatyda

rzeźba kobiety pełniąca funkcję podpory architektonicznej zamiast kolumny

kolumna

pionowy element konstrukcyjny, podtrzymujący belkowanie lub łuk

kolumnada

rząd kolumn połączony wspólnym belkowaniem

kontrapost

sposób przedstawienia stojącej postaci z ciężarem ciała opartym na jednej nodze

kora

posąg młodej kobiety, zazwyczaj ubranej, charakterystyczny dla okresu archaicznego sztuki starożytnej Grecji

krepidoma

wielostopniowa podstawa świątyni greckiej, której najwyższym stopniem jest stylobat

kuros

posąg nagiego młodzieńca, charakterystyczny dla okresu archaicznego sztuki starożytnej Grecji

mauzoleum

monumentalny grobowiec

meander

ornament geometryczny złożony z linii łamanej tworzącej powtarzający się wzór

metopa

prostokątne pole pomiędzy tryglifami we fryzie doryckim, często zdobione reliefem

monopteros

budowla na planie koła, otoczona kolumnadą, bez celli

opistodomos

tylne pomieszczenie świątyni, znajdujące się za cellą, często służące jako skarbiec

palmeta

ornament dekoracyjny stylizowany na liście palmy

patos

sposób przedstawiania ludzi lub scen wyrażający silne emocje, dramatyzm i napięcie

perystaza

kolumnada otaczająca świątynię ze wszystkich stron

perystyl

dziedziniec otoczony kolumnadą ze wszystkich stron

portyk

zadaszona część budowli wsparta na kolumnach, umieszczona przed wejściem

pronaos

przedsionek świątyni, położony przed cellą

propyleje

monumentalna brama wejściowa prowadząca do świętego okręgu lub zespołu świątyń

regula

wąska płytka umieszczona pod architrawem w porządku doryckim, ozdobiona guttami

stylobat

najwyższy stopień krepidomy, na którym ustawiano kolumny

ślimacznica (woluta)

spiralny ornament charakterystyczny dla głowicy kolumny jońskiej

tryglif

płyta z trzema pionowymi żłobieniami, stanowiąca element fryzu doryckiego

tymoanon

wewnętrzne pole frontonu świątyni, najczęściej wypełnione dekoracją rzeźbiarską