Chương XIX: Các biện pháp tránh thai hiện đại

Các biện pháp tránh thai là gì?

Các biện pháp nhằm ngăn chặn sự thụ tinh và quá trình làm tổ

Các biện pháp tránh thai có thể đóng vai trò gì về mặt cơ học hoặc hóa học?

Ngăn cản sự thành lập giao tử hoặc ngăn chặn sự làm tổ của trứng

Việc phòng tránh thai ngoài kế hoạch và giãn khoảng cách sinh có tác động gì đến sức khỏe?

Bảo vệ sức khỏe, giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong bà mẹ, trẻ em

Việc áp dụng các biện pháp tránh thai phải dựa trên nguyên tắc nào?

Quyết định tự nguyện dựa trên sự lựa chọn của khách hàng sau khi nhận đầy đủ thông tin

Vai trò của nhân viên y tế trong việc tư vấn tránh thai là gì?

Cung cấp mọi thông tin về thuận lợi, bất lợi cũng như cách sử dụng của mỗi phương pháp

Hiệu quả của các phương pháp tránh thai được tính theo chỉ số nào?

Chỉ số Pearl (P)

Nêu công thức tính chỉ số Pearl?

Số trường hợp thất bại nhân 1000 chia cho tổng số vòng kinh được quan sát

Chỉ số P được định nghĩa cụ thể như thế nào?

Số trường hợp thất bại có thai trên 100 phụ nữ sử dụng phương pháp tránh thai trong 1 năm

Ngoài hiệu quả cao, các phương pháp tránh thai còn cần đảm bảo yếu tố gì?

Không ảnh hưởng đến người sử dụng và được chấp nhận sử dụng rộng rãi

Dụng cụ tử cung (DCTC) được đánh giá như thế nào về hiệu quả?

Là một trong những biện pháp tránh thai có hiệu quả cao và được sử dụng rộng rãi nhất

DCTC được chia làm mấy loại chính dựa trên hình thức vòng?

Hai loại là vòng kín và vòng hở

Kể tên một số loại DCTC hở phổ biến?

TCu, Multiload

DCTC hở thường chứa thành phần gì để tăng hiệu quả?

Chứa đồng hoặc chứa thuốc

DCTC thường được làm bằng chất liệu gì?

Polyethylene có Bari Sulfat

Tại sao Bari Sulfat lại được thêm vào chất liệu làm DCTC?

Để có tác dụng cản quang

Kể tên các hình dạng khác nhau của DCTC?

Vòng tròn (Ota), hình xoắn ốc (Margulies), hình chữ S (Lippes, Dana), vòng chữ T (T, Tcu)

Mục đích của việc giải phóng chất thuốc hoặc đồng từ DCTC là gì?

Để có tác dụng tránh thai cao hơn

Diện tích mặt đồng cuốn quanh DCTC dao động trong khoảng nào?

Từ 120 đến 380 mm

Mối liên hệ giữa diện tích đồng và tác dụng tránh thai của DCTC?

Diện tích đồng càng nhiều, tác dụng tránh thai càng cao

Loại DCTC Minera chứa bao nhiêu mg Levonorgestrel?

52 mg

Mỗi ngày DCTC Minera giải phóng bao nhiêu mcg Levonorgestrel?

20 mcg/ngày

Loại DCTC nào được sử dụng rộng rãi nhất tại Việt Nam?

Multiload 375 (MLCu 375) và TCu 380A

Đặc điểm cấu tạo của Multiload 375 là gì?

Có 2 cánh có thể gập vào thân và dây đồng dài 375mm

Mô tả cấu tạo của TCu 380A?

Hình chữ T với dây đồng 314mm quấn quanh thân, 2 cánh ngang có 2 miếng đồng 33mm, chân T có dây đôi thắt nút

Cơ chế tác dụng cơ bản thứ nhất của DCTC là gì?

Gây phản ứng viêm thứ phát tại niêm mạc tử cung, phá hủy tinh trùng, ngăn cản sự làm tổ của noãn đã thụ tinh

Cơ chế tác dụng thứ hai của DCTC chứa nội tiết tố là gì?

Làm đặc dịch nhầy ở cổ tử cung, cản trở sự di chuyển của tinh trùng

Tỷ lệ thất bại của loại DCTC Tcu 380A là bao nhiêu?

Dưới 1%

Nêu các ưu điểm của DCTC?

Hiệu quả cao, dễ sử dụng, kinh tế, không ảnh hưởng sức khỏe, thời gian tránh thai lâu dài, dễ có thai lại sau khi tháo

Thời gian tránh thai của Tcu 380A kéo dài bao lâu?

Từ 10 đến 12 năm

Đối tượng nào có thể chỉ định đặt DCTC?

Mọi đối tượng muốn tránh thai tạm thời hoặc lâu dài trong tuổi sinh đẻ, kể cả khi cho con bú

Loại DCTC nào có thể dùng làm biện pháp tránh thai khẩn cấp?

Loại chứa đồng

Kể tên các chống chỉ định về phụ khoa khi đặt DCTC?

Rối loạn kinh nguyệt, viêm nhiễm đường sinh dục trên, viêm âm đạo cổ tử cung, nhiễm trùng hậu sản hoặc nạo thai, khối u sinh dục, dị dạng tử cung

Chống chỉ định về sản khoa của DCTC là gì?

Đang có thai hoặc nghi ngờ có thai

Tại sao suy gan nặng là chống chỉ định của DCTC chứa levonorgestrel?

Vì đó là bệnh lý nội khoa chống chỉ định với loại chứa nội tiết tố

Thời điểm đặt DCTC thuận lợi nhất là khi nào?

Sau khi sạch kinh 3 ngày

Tại sao nên đặt DCTC sau khi sạch kinh 3 ngày?

Vì ít khả năng có thai, cổ tử cung mềm và hé mở, ít gây chảy máu

Sau khi đẻ bao lâu thì có thể đặt DCTC?

Sau 6 tuần (hết thời kỳ hậu sản)

Lưu ý quan trọng khi đặt DCTC cho phụ nữ sau đẻ 6 tuần?

Cơ tử cung rất mềm, dễ gây thủng tử cung

Điều kiện để đặt DCTC sau khi hút điều hòa kinh nguyệt hoặc nạo thai?

Chắc chắn không sót rau và không nhiễm khuẩn

Thời gian giới hạn để đặt DCTC chứa đồng tránh thai khẩn cấp sau giao hợp?

Trong vòng 5 ngày sau khi giao hợp không được bảo vệ

Sau khi đặt DCTC, người phụ nữ cần kiêng giao hợp trong bao lâu?

Kiêng giao hợp 1 tuần

Lịch khám lại định kỳ sau khi đặt DCTC là như thế nào?

Sau 1 tháng, 3 tháng và sau đó mỗi năm 1 lần

Nêu các dấu hiệu bất thường cần đi khám ngay sau khi đặt DCTC?

Không sờ thấy dây, chậm kinh, rong huyết, đau bụng, đau khi giao hợp, khí hư nhiều kèm sốt

Tác dụng phụ đau bụng sau khi đặt DCTC thường kéo dài bao lâu?

Cảm thấy đau thắt vài ngày sau khi đặt

Đối với loại chứa đồng, phụ nữ thường gặp thay đổi gì về kinh nguyệt?

Cảm giác đau bụng kinh nhiều hơn và máu ra nhiều hơn thường lệ

Triệu chứng chảy máu thường xảy ra trong bao lâu sau khi đặt DCTC?

Thường xảy ra trong 2 đến 3 tháng đầu

Đặc điểm ra máu khi sử dụng DCTC levonorgestrel trong 4-6 tháng đầu?

Hiện tượng ra máu thấm giọt nhẹ và không định kỳ

Lượng máu kinh thay đổi thế nào sau khi dùng DCTC levonorgestrel ổn định?

Lượng máu kinh có thể ít hơn

Kể tên các biến chứng có thể gặp khi đặt DCTC?

Thủng tử cung, nhiễm trùng, chảy máu nhiều, đau tiểu khung, thống kinh, DCTC chui vào ổ bụng, có thai

Thuốc tránh thai uống (TTTU) bắt đầu xuất hiện từ năm nào?

Năm 1950

Phát minh ra thuốc tránh thai uống mang lại lợi ích gì cho xã hội?

Giảm tỷ lệ phát triển dân số, giảm tỷ lệ bệnh lý và tử vong bà mẹ, giúp cặp vợ chồng chủ động khoảng cách sinh

Viên thuốc tránh thai kết hợp (VKH) gồm những thành phần nào?

Estrogen tổng hợp (Ethinyl Estradiol) và Progestin tổng hợp

Thành phần nào là chủ yếu trong cơ chế tránh thai của viên kết hợp?

Progestin

Vai trò của Estrogen trong viên thuốc tránh thai kết hợp là gì?

Giải quyết tình trạng chảy máu thấm giọt do progestin đơn thuần gây ra

Hầu hết các tác dụng phụ và tai biến của thuốc tránh thai uống do thành phần nào gây ra?

Do thành phần Estrogen

Liều Ethinyl Estradiol (E.E) trong loại viên liều thấp là bao nhiêu?

Từ 20 đến 35 mcg

Tỷ lệ thất bại của thuốc tránh thai kết hợp do dùng không đúng cách là bao nhiêu?

Từ 0,1% tới 5%

Loại thuốc tránh thai 1 giai đoạn có đặc điểm gì?

Liều Progestin phối hợp kéo dài suốt vòng kinh

Loại thuốc tránh thai 3 giai đoạn (3 pha) có ưu điểm gì?

Cho phép giảm tổng liều steroid nhưng hiệu quả tránh thai không thay đổi

Vỉ thuốc tránh thai 28 viên gồm những loại viên nào?

21 viên có thành phần thuốc và 7 viên đệm không chứa thuốc tránh thai

Cơ chế ức chế phóng noãn của thuốc tránh thai là do tác động vào đâu?

Ức chế giải phóng FSH, LH từ trục dưới đồi tuyến yên

Thuốc tránh thai cản trở sự làm tổ của trứng bằng cách nào?

Biến đổi nội mạc tử cung không phù hợp

Tại sao thuốc tránh thai ngăn cản được sự di chuyển của tinh trùng?

Do làm chất nhầy cổ tử cung đặc lại

Chỉ định chung của thuốc tránh thai uống?

Tất cả phụ nữ muốn tránh thai tạm thời, hiệu quả cao và không có chống chỉ định

Phụ nữ trên bao nhiêu tuổi hút thuốc lá thì không được dùng thuốc tránh thai kết hợp?

Phụ nữ trên 35 tuổi

Kể tên các loại thuốc điều trị nội khoa làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai?

Thuốc chống co giật (Phenyltoin, Carbamazepin, Barbiturat), kháng sinh (Griseofulvin, Rifampicin)

Tác dụng phụ ra huyết thấm giọt thường gặp vào thời điểm nào khi dùng thuốc?

Thường gặp ở 2 đến 3 chu kỳ kinh nguyệt đầu tiên

Tại sao khi dùng thuốc tránh thai lại có hiện tượng tăng cân nhẹ?

Do cơ thể giữ muối và giữ nước

Thời điểm bắt đầu uống viên thuốc tránh thai thứ nhất là khi nào?

Từ ngày 1 đến ngày 5 của vòng kinh

Quy định về thời gian uống thuốc tránh thai hàng ngày?

Mỗi ngày một viên vào một giờ nhất định theo chiều mũi tên

Cách xử trí khi quên uống 1 viên thuốc tránh thai kết hợp?

Uống ngay khi nhớ ra và tiếp tục như bình thường

Cách xử trí khi quên uống 2 viên thuốc tránh thai liên tiếp?

Mỗi ngày uống 2 viên trong hai ngày sau đó và dùng biện pháp hỗ trợ đến hết vỉ

Nếu quên từ 3 viên thuốc tránh thai trở lên thì phải làm gì?

Bỏ vỉ thuốc, bắt đầu dùng vỉ mới và dùng biện pháp hỗ trợ trong 7 ngày đầu

Phụ nữ sau đẻ không cho con bú bắt đầu uống thuốc tránh thai từ tuần thứ mấy?

Từ tuần thứ tư sau đẻ

Viên thuốc tránh thai đơn thuần chỉ chứa thành phần nội tiết nào?

Chỉ có Progestin

Cơ chế chính của viên tránh thai progestin liều thấp (microprogestatif) là gì?

Làm đặc chất nhầy cổ tử cung và làm teo nội mạc tử cung

Hiệu quả tránh thai của viên progestin liều thấp đạt bao nhiêu phần trăm?

Đạt đến 97%

Viên progestin liều cao (macroprogestatif) thường được dùng với mục đích gì?

Thường dùng trong điều trị

Viên tránh thai khẩn cấp còn có tên gọi dân gian nào khác?

Viên thuốc tránh thai sáng hôm sau

Cơ chế tác dụng của viên tránh thai khẩn cấp?

Làm niêm mạc tử cung phát triển không thuận lợi cho sự làm tổ

Chỉ định của viên tránh thai khẩn cấp?

Trường hợp giao hợp không được bảo vệ hoặc bị cưỡng dâm

Cách sử dụng loại Postinor (Levorgestrel 0,75mg) tránh thai khẩn cấp?

Viên 1 uống càng sớm càng tốt trong vòng 72 giờ, viên 2 uống sau đó 12 giờ

Nếu dùng viên kết hợp để tránh thai khẩn cấp thì liều lượng như thế nào?

Uống 4 viên trong vòng 72 giờ, 12 giờ sau uống tiếp 4 viên nữa

Tác dụng phụ thường gặp nhất của viên tránh thai khẩn cấp là gì?

Chóng mặt, buồn nôn và nôn

Bản chất của thuốc tiêm tránh thai DMPA là gì?

Hormon progestin có tác dụng tránh thai kéo dài

Tại sao thuốc tiêm DMPA lại được hấp thu chậm?

Do được pha chế trong dung dịch nhũ tương tinh thể nhỏ

Cơ chế tác dụng của thuốc tiêm DMPA?

Ức chế phóng noãn, làm niêm mạc tử cung mỏng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung

Ưu điểm về thời gian của thuốc tiêm tránh thai?

Chỉ cần tiêm một lần cho tác dụng 4 tuần hoặc 12 tuần

Tại sao thuốc tiêm DMPA thích hợp cho phụ nữ trên 35 tuổi?

Vì không ảnh hưởng nhiều đến tim mạch và không chứa estrogen

Sử dụng thuốc tiêm DMPA kéo dài có thể gây ảnh hưởng gì đến xương?

Giảm mật độ khoáng trong xương

Kể tên các chống chỉ định của thuốc tiêm tránh thai DMPA?

Dưới 6 tuần sau sinh, bệnh tim mạch, huyết áp cao không kiểm soát, ung thư vú, tiểu đường biến chứng

Nhược điểm lớn nhất của thuốc tiêm tránh thai là gì?

Không thể ngừng tác dụng ngay hoặc lấy ra khỏi cơ thể khi có tai biến

Tỷ lệ thất bại của phương pháp tiêm tránh thai là bao nhiêu?

0,3%

Liều lượng và đường dùng chuẩn của DMPA?

150mg tiêm bắp sâu cứ mỗi 12 tuần

Norplant là loại thuốc cấy tránh thai gồm bao nhiêu nang?

6 nang mềm

Thời gian tác dụng tránh thai của Norplant kéo dài bao lâu?

5 năm

Nang Implanon chứa bao nhiêu mg Etonogestrel và có tác dụng trong bao lâu?

68mg Etonogestrel, tác dụng 3 năm

Vị trí thường dùng để cấy thuốc tránh thai là ở đâu?

Mặt trong cánh tay không thuận, dưới da

Tác dụng phụ chủ yếu của thuốc cấy tránh thai là gì?

Ra máu âm đạo thấm giọt

Thuốc diệt tinh trùng tác động thế nào để tránh thai?

Diệt hoặc làm mất khả năng di chuyển của tinh trùng, tạo màng chắn đẩy tinh trùng xa cổ tử cung