SYST examen

Systemisch denken en handelen

4 eigenschappen van open-informatie verwerkende systeem

1. Totaliteit: Alles wat een systeem typeert. Niet optelbaarheid en niet-eenzijdigheid
2. Feedback: Positieve en negatieve feedback
3. Homeostase: Bestendigheid, evenwicht en verandering + variatie wat het systeem aan kan en wat verwerkbaar is.
4. Equifinaliteit: Zelfde begintoestand verschillende eindstanden of verschillende beginstanden en zelfde eindstand

Buitenkant van de boodschap

Er wordt van ons verwacht dat we flexibel zijn en ons invoegen in de diverse omgangsvormen van systemen die we doorheen de dag ‘doorwandelen’

Binnenkant van tussen-de-regels boodschappen

* Expliciete regels (spelregels voetbal)
* Impliciete regels (zetel van papa)
* Opvattingen (zondag is iedereen gelijk aan tafel)


* Moetens (je moet studeren)
* Mythen (de vrouw moet koken en de man moet de tuin doen)

Context

* Situationele context
* Maatschappelijke context
* Historische context
* Contextinformatie
* Contexthiërarchie
* Contextevolutie

Identiteit 2 elementen

Het is in iedere cultuur het gezin dat zijn leden een gevoel van eigenheid inprent

* Het gevoel van ergens bij te horen
* Het gevoel van apart te zijn

→Dit gevoel ontstaat door deel te nemen aan verschillende subsystemen

2 aspecten met betrekking tot grenzen in een systeem

* Doorlaatbaarheid van grenzen
* Lokalisatie van grenzen of plaats waar grenzen zich bevinden: buitengrens en binnengrens

Kluwengezin (sekte)

* Open binnengrenzen
* Gesloten buitengrens

Loszandgezin (hotel)

* Gesloten binnengrenzen
* Open buitengrens

Alliantie

Neutrale associatie tussen mensen zonder tegenaspect. Doen zich normaal voor in wisselende samenstelling

Coalitie

Associatie van één of meerdere personen gericht tegen één of meerdere personen. Een samenspanning tegen een derden, niet noodzakelijk bewust. Effect is relevant. Coalities zijn geen probleem zoals ze soepel zijn en wisselend van samenstelling

Generatiegrens

Begrenst het subsysteem ouders of opvoeders t.o.v. kinderen (bewoners)

* Trekt lijn tussen generaties
* Trekt grens tussen wie het voor het zeggen heeft en wie niet

Bij bewoners die ouder zijn spreekt men over een hiërarchische grens

\---//---

Breuk/feitelijke scheiding

Kenmerken hiërarchie

* Congruentie en consequentie (functionele werking): Wanneer partijen een gezonde relatieve overeenstemming hebben wat afspraken en regels betreft (congruentie) en in de loop van tijd deze regels trouw blijft (consequentie)
* Autonomie en controle: je krijgt de ruimte om je eigen ding te doen maar er moet wel controle zijn

Problem finding

De mate waarin waarin problemen. worden herken of gezien

Problem solving

De mate waarin problemen worden opgelost

Triangulaties

* Kind als bliksemafleider: Conflict tussen ouders wordt naar achtergrond geduwd en de problematiek van het kind wordt naar de voorgrond geschoven
* Rigide coalitie: Wanneer er te veel coalitie met een ouder en kind tegen de andere ouder is kan er niks anders dan alleen maar conflict zijn tussen het kind en die ouder
* Transgenerationele coalitie: Wanneer de coalitie over de generatiegrens gaat. Vaak coalitie tussen grootouders en kinderen tegen ouders.

Flexibiliteit vs rigiditeit

De capaciteit van een systeem om zich aan te passen aan wisselende omstandigheden dit doen ze door zijn omgangspatronen of de interactiepatronen te veranderen. Op die manier wordt evengoed de hiërarchie veranderd en zal het probleemoplossend vermogen veranderd worden.

3 factoren in de leefgroep en team waarop de flexibiliteit op proef wordt gesteld

* Het verloop van de kinderen kan hoog zijn in een leefgroep of een groep van kinderen in een buurthuis


* Het verloop van begeleiders is erg hoog in deze sector
* De bijzondere moeilijkheidsgraad van de problemen

Disfunctionerende systemen

* Gebrek aan flexibiliteit
* Te vage grenzen of te strakke grenzen
* Probleemoplossend vermogen is laag
* Er is geen duidelijke hiërarchie

Hulpverlener als procesbegeleider

\+ Het kan spanningsreducerend werken

\-Ondermijning van hun probleemoplossend vermogen

\-Leidingfunctie wordt uit handen genomen

De begeleider dient het functioneren te begeleiden met een belangrijke preventieve taak naar toekomstgerichte problemen van het gezin

Boodschap ‘wij beslissen dat’ de ouders nemen de hiërarchie en verantwoordelijkheid terug

7 Basisvaardigheden

1. Systemisch observeren
2. Joinen
3. Leiding nemen en geven
4. Communicatieve doelen


5. Afstand nemen
6. Positieve krachten benutten van systeem
7. Herstructureren

Observeren

* Waardevrij observeren
* Onderscheid maken tussen je veronderstellingen en zuivere observaties
* Probeer informatie te winnen over structuur, visie en mogelijkheden van het systeem
* Verzamel zo veel mogelijke concrete informatie
* Meer oog voor het proces

Joinen

Ook aansluiten bij de negatieve gevoelens van de cliënt

Je gedrag zo afstemmen op de groepsleden dat je door hen aanvaard wordt. Dit plaatst je in een positie waarbij zij zich bij jou meer op hun gemak voelen.

Twee niveaus:

* Niveau van inhoud: Visie proberen te begrijpen en erbij aansluiten
* Non-verbaal niveau: Je past je bewust en onbewust aan aan de stijl en de sfeer van de groep. vb stemgebruik, oogcontact, intonatie

Leiding nemen en geven

Kan je de intensiteit van het gesprek opvoeren om verandering te kunnen teweeg brengen?

* recht staan
* stem verheffen
* stilte laten vallen

\
Slaag je erin om de leiding zo te nemen dat jullie de zaken concreet kunnen bespreken?

Lukt het om alle deelnemers in het gesprek aan bod te laten komen?

Praat ieder voor zichzelf?

Communicatieve doelen

Wat zijn je doelstellingen bij het communiceren?

Tracht je vanuit de visie van de betrokkenen, het gezin, op het probleem een nieuwe visie op te bouwen die voor hen aanvaardbaar is en die werkbaar is?

Afstand bewaren

Bewust zijn welke afstand er nodig is

* Kan je het gevoel bij de cliënt of de ouders laten?
* Kan je de cliënt zijn gevoel laten uiten op een aanvaardbare manier?
* Kan je als hulpverlener ook uit je eigen proces blijven of je eigen proces voor jezelf houden?

Positieve krachten van het systeem benutten

We moeten uitkijken voor tunneldenken

\
Accepteer eerst de ouders voldoende in hun perspectief van ouders die iets meemaken vooraleer je hen opdrachten mee geeft. Anders zal je verzet krijgen

Wees alert voor de positieve krachten binnen het systeem. Waar zitten de allianties? Waar zit de onderlingen betrokkenheid? Waarwerkt de hiërarchie wel goed? Op welke momenten wordt erkenning gegeven voor de inzet van het kind?

7. Leren herstructureren

1. verandering in Systeemstructuur
2. Cognitieve herstructurering gebaseerd op attributie- en zelfperceptietheorie
3. herEttiketering en interacties
4. herstructurering door Interactionele opdrachten
5. herstructureren en Taal

SCEIT

verandering in Systeemstructuur

Interventie waardoor hiërarchie gaat veranderen. Je laat ze zelf nadenken wat het probleem is

Cognitieve herstructurering gebaseerd op attributie- en zelfperceptietheorie

De manier waarop mensen naar hun zelf kijken en de manier waarop ze oorzaken toeschrijven aan emoties, gedragingen van zichzelf en anderen ga je veranderen

herEtikettering en interacties

Men plakt etiketten op de ander om het probleem te verklaren. Hier proberen we het probleem interactioneel of circulair te bekijken. We herstructureren de cognitieve structuur waarmee men kijkt naar de werkelijkheid.

herstructurering door interactionele opdrachten

We veranderen de systeemstructuur door bepaalde systeemleden een opdracht te geven die ze samen moeten uitvoeren

herstructurering en Taal

Als mensen spreken drukken we via taal een werkelijkheid uit. Via taal schappen we als het ware 'onze' werkelijkheid. Iedereen kent het verschil tussen een glas dat 'halfvol' is of dat 'halfleeg' is.

Actievragen

Wat deden ze

Wat doe je als papa op café gaat?

Wat deed Marcelle als hij teveel gedronken had

Classificatievragen

Duidelijkheid geven

Wie zorgt er het meest voor jou wanneer papa er niet is?

Diachronische vragen

Verschillen voor/na situatie

Is er iets verandert in jullie relatie sinds papa regelmatig drinkt?

Verklaring

Hoe komt het dat papa zo veel drinkt?

Hypothetische vraag

Stel dat je plots bij mama zou moeten gaan wonen, welke relaties zou je dan anders willen zien in je leven?

Toekomstgericht

Wie zou er bezorgd zijn als Gunther ook zo veel zou drinken in de toekomst?

Gedachten lezen

Je drinkt heel veel wat denk je dat je moeder daar van vindt?

Als opvoeder

Belang zicht hebben op:

* eigen ZB
* processen die gedrag bepalen
* wat betekent dit voor de cliënt