Unit 7: Resources and development

prior to Ving

= before Ving

trước khi làm gì

- prior (adj): trước đó

-> prior experience: kinh nghiệm trước đó

ex: Prior to making a decision, the government should assess all potential risks.

sanitation

vệ sinh môi trường công cộng (nvs, cống rãnh, xử lý rác thải)

ex: Many rural areas still lack adequate sanitation facilities.

Nhiều vùng nông thôn vẫn thiếu các cơ sở vệ sinh đầy đủ.

irrigation

Sự tưới tiêu; hệ thống tưới tiêu

>< drainage: take water out

ex: Farmers rely on irrigation during the dry season.

project

v. dự báo, chiếu (hình ảnh)

-> projector: máy chiếu

n. dự án, kết hoạch

ex: The company projects a 10% increase in sales next year.

Công ty dự báo doanh số sẽ tăng 10% vào năm tới.

strain

n. sự căng thẳng, áp lực

v. gây sức ép, làm căng/ cố gắng hết sức

ex:

- Population growth can put a strain on natural resources.

Sự gia tăng dân số có thể gây áp lực lên tài nguyên thiên nhiên.

- The increased demand has strained the healthcare system.

Nhu cầu gia tăng đã gây áp lực lên hệ thống y tế.

- She strained to hear what he was saying.

Cô ấy cố gắng lắng nghe những gì anh ấy nói.

left unchecked

không được kiểm soát

= not control

ex: he disease could spread rapidly if left unchecked.

Căn bệnh có thể lây lan nhanh chóng nếu không được ngăn chặn.

adaptation to sth

sự thích nghi

ex:

- Thick fur is an adaptation to cold climates.

- Online learning required major adaptations in teaching methods.

arise

v. phát sinh, nảy sinh, xảy ra

ex: We only use the car when the need arises.

Chúng tôi chỉ sử dụng xe ô tô khi có nhu cầu phát

dominant

nổi trội, chi phối

ex:

- Brown eyes are dominant trait.

Mắt nâu là tính tràn trội.

- The company holds a dominant position in the global market.

distinct

- khác biệt

-> The two concepts are quite distinct from each other.

(quite distinct: khác biệt hoàn toàn)

- rõ ràng, dễ nhận thấy, phân biệt

-> There's a distinct smell of cigarettes in here.

have the misfortune to do sth

Không may gặp phải...

ex: Anyone who has the misfortune to live near the airport knows how noisy it is.

Bất kỳ ai không may sống gần sân bay đều biết nó ồn thế nào.

resemble

v. giống với

= look like sb/sth

= be similar to sb/sth

ex:

✅ She resembles her mother.

❌ She resembles to her mother.

bribery

/ˈbraɪbəri/ hối lộ

- bribery and corruption

- allegations of bribery: cáo buộc hối lộ

hối lộ và tham nhũng

ex: Several employees were dismissed for involvement in bribery.→ Một số nhân viên đã bị sa thải vì liên quan đến hành vi hối lộ.

rife

adj: lan tràn, phổ biến, nhan nhản (điều xấu hoặc đáng lo ngại.)

ex: Fake news is rife on social media platforms nowadays.

sole

adj. duy nhất

n. lòng bàn chân/ đế

- solitary (adj): cô đơn

- solitude (n): sự cô đơn

ex: The sole purpose of this meeting is to resolve the dispute.

radically

adv. một cách triệt để, hoàn toàn, tận gốc

ex: Their views are radically different from ours.→ Quan điểm của họ hoàn toàn khác với chúng tôi.

cradle of humankind

Cái nôi của nhân loại

ex: Africa is often referred to as the cradle of humankind.

Châu Phi thường được coi là cái nôi của loài người.

tribalism

Chủ nghĩa bộ lạc, phe phái (chính trị, tôn giáo,...)

ex: Tribalism can lead to conflicts between different ethnic groups.

embody sth

v. hiện thân, đại diện cho cái gì

ex: This building embodies the spirit of modern architecture.

Tòa nhà này thể hiện tinh thần của kiến trúc hiện đại.

go a long way toward sth

idiom. Góp phần rất lớn vào việc...

ex: Regular exercise can go a long way toward improving your health.

Tập thể dục thường xuyên có thể góp phần rất lớn vào việc cải thiện sức khỏe.

bulging

(adj) lồi ra , phồng lên

ex: His eyes were bulging with surprise.

Mắt anh ấy trợn tròn vì ngạc nhiên.

tropical zone

vùng nhiệt đới

temperate zone

vùng ôn đới

polar zone

vùng cực

diverge

phân tách/ đi chệch khỏi

ex: The river diverges into several branches.

Con sông chia thành nhiều nhánh.

The discussion diverged from the original question.

Cuộc thảo luận đã đi chệch khỏi câu hỏi ban đầu.

protohuman

người nguyên thủy

hominins

nhóm người cổ và người hiện đại

(Nhóm gồm con người hiện đại và tất cả các tổ tiên đã tuyệt chủng có quan hệ gần gũi với con người hơn là với tinh tinh.)

inhabited

adj. có người sinh sống

ex: The island is inhabited by about 500 people.

Hòn đảo có khoảng 500 người sinh sống.

brain wiring

Mạch não, Cấu trúc kết nối của não bộ

ex: Children's brain wiring develops rapidly during the first few years of life.

Các kết nối thần kinh của trẻ phát triển rất nhanh trong những năm đầu đời.

paleoanthropologist

/ˌpeɪ.li.oʊˌæn.θrəˈpɒl.ə.dʒɪst/

nhà cổ nhân học

paleo- = ancient, old (cổ đại)

anthropo- = human (con người)

exterminate

tiêu diệt, xóa xổ (loài vật, côn trùng, chuột, mối,...)

mạnh hơn kill, eliminate hay stamp out

- ex- = out (ra khỏi)

- terminus = boundary, limit (ranh giới)

ex: Human activities have exterminated numerous species throughout history.

(Các hoạt động của con người đã khiến nhiều loài bị tuyệt diệt trong suốt lịch sử.)

interbreed

v. lai tạo, giao phối, lai giống

V2: interbred

ex: Genetic studies suggest that early humans interbred with other hominins.

Các nghiên cứu di truyền cho thấy người cổ đã lai giống với các nhóm người dạng người khác.

In effect

trên thực tế là, về bản chất là

= in reality

ex: In effect, the company has admitted its mistake.

Thực chất thì công ty đã thừa nhận sai lầm của mình.

puzzling

adj. Khó hiểu, bí ẩn

ex: The disappearance of the aircraft remains puzzling.

Sự mất tích của chiếc máy bay vẫn là một điều bí ẩn.

the runner first off the block

idiom. Người tiên phong

ex: The company was first off the blocks with a new AI product.

Công ty đó là đơn vị đầu tiên tung ra sản phẩm AI mới.

lend itself/ themselves to sth

idiom. Phù hợp/ Thích hợp với

ex: Only a tiny minority of wild plants and animals lend themselves to domestication.

Chỉ một số rất nhỏ các loài thực vật và động vật hoang dã thích hợp để được thuần hóa.

fertile crescent

/ˌfɝː.t̬əl ˈkres.ənt/

vùng lưỡi liềm màu mỡ

Khu vực này trải dài qua một phần của các quốc gia ngày nay như:

Iraq

Syria

Lebanon

Israel

Jordan

Một phần của Turkey

latitude

Vĩ độ, vĩ tuyến (song song với xích đạo)

- longitude: kinh tuyến

sorghum

/ˈsɔː.ɡəm/

Cao lương

millet

hạt kê

yam

khoai mỡ

equatorial

/ˌiː.kwəˈtɔː.ri.əl/

gần xích đạo, thuộc xích đạo

ex: Countries located in equatorial regions tend to experience high temperatures and abundant rainfall throughout the year.

boast

v. khoe khoang, tự hào cóv. khoe khoang, tự hào có

n. sự khoác lác

ex: She boasted that she could speak five languages.Cô ấy khoe rằng mình có thể nói năm thứ tiếng.

Mediterranean

/ˌmed.ɪ.təˈreɪ.ni.ən/

Địa Trung Hải

medius = "middle" (ở giữa)

terra = "land" (đất liền)

vùng biển giữa á, âu, phi

ex: Olive trees thrive in Mediterranean regions.

guinea fowl

/ˈɡɪn.i faʊl/

con gà sao

barnyard animal

con vật nuôi trong trang trại

ex: barnyard chicken

cavalry

/ˈkæv.əl.ri/ kỵ binh (cưỡi ngựa)

= mounted soldiers

ex: The enemy infantry was overwhelmed by the cavalry attack.Bộ binh đối phương bị áp đảo bởi cuộc tấn công của kỵ binh.

overrun

v. áp đảo, vượt qua, xâm chiếm

ex: The army overran the capital.→ Quân đội đã chiếm được thủ đô.

mutton

thịt cừu già

coevolved

Đồng tiến hóa

ex: Humans and certain diseases have coevolved throughout history.Con người và một số bệnh tật đã cùng tiến hóa trong suốt lịch sử.

prowess

n. /ˈpraʊ.es/

năng lực vượt trội, tài năng xuất sắc

= great skill

ex: Early humans relied on their hunting prowess to survive.Con người thời kỳ đầu dựa vào khả năng săn bắn của mình để sinh tồn.

saber

thanh kiếm cong

= sabre (BrE)

Marsupials

/mɑːˈsuː.pi.əlz/

Động vật có túi

ex: Kangaroos are marsupials native to Australia.Chuột túi là động vật có túi bản địa của Úc.

wary of sb/sth

/ˈweə.ri/

thận trọng, cảnh giác với ai, cái

ex:

- She was wary of trusting people too quickly.Cô ấy dè chừng việc tin tưởng người khác quá nhanh.

- Be wary of strangers offering you money.Hãy cảnh giác với những người lạ đề nghị cho bạn tiền.

spawn

đẻ ra (trứng cá, ếch), tạo ra, dẫn đến

spawn new ideas - tạo ra ý tưởng mới

spawn controversy - gây ra tranh cãi

ex: The Industrial Revolution spawned significant social and economic changes.

microbe

vi trùng, vi khuẩn

cumbersome

/ˈkʌm.bə.səm/

(adj) vướng víu, cồng kềnh, rườm rà, phức tạp

ex:

- Carrying such a cumbersome suitcase was exhausting.

- Many people complain about cumbersome government regulations. Nhiều người phàn nàn về các quy định hành chính rườm rà.

thwart

/θwɔːt/ Ngăn cản, Cản trở, làm vô hiệu hóa

ex: The police thwarted an attempted robbery.Cảnh sát đã ngăn chặn một vụ cướp có chủ đích.

doom

n. sự chết chóc, sự diệt vong

v. kết án, làm cho thất bại

ex:

- Many people feared that the war would bring doom to the nation.Nhiều người lo ngại rằng chiến tranh sẽ mang lại thảm họa cho đất nước.

- The company was doomed to fail from the beginning.Công ty đó đã được định sẵn là sẽ thất bại ngay từ đầu.

struck

adj. ấn tượng mạnh

ex: I was struck by her kindness.→ Tôi rất ấn tượng trước lòng tốt của cô ấy.

dwindling

adj. đang giảm dần, ngày càng ít đi

ex; Governments need to take action to protect dwindling natural resources for future generations.

log

v. khai thác gỗ

ex: The area has been heavily logged for decades.Khu vực này đã bị khai thác gỗ mạnh trong nhiều thập kỷ.

lucrative

sinh lời cao, béo bở, hái ra tiền

ex: Tourism has become a lucrative industry in the region.

alleviate

làm dịu , làm giảm bớt

ex: Financial aid was provided to alleviate the suffering of victims.Hỗ trợ tài chính đã được cung cấp để giảm bớt sự đau khổ của các nạn nhân.

curb

v. kiềm chế, kiểm soát

- put a curb on something (The government put a curb on excessive spending.)

ex: Parents should curb excessive screen time among children.

concession area

Khu vực được nhượng quyền khai thác

ex: The company operates within a large forest concession area.Công ty hoạt động trong một khu vực rừng được cấp quyền khai thác rộng lớn.

plague

/pleɪɡ/

n. dịch bệnh/ tai họa, vấn nạn kéo dài

v. đeo bám, quấy rầy

ex: Financial problems plagued the company for years.Các vấn đề tài chính đã đeo bám công ty trong nhiều năm

perpetual

/pəˈpetʃ.u.əl/ liên tục, vĩnh viễn, kéo dài mãi

- perpetual source of energy: nguồn năng lượng vĩnh cửu.

ex: The country was trapped in a state of perpetual conflict. Đất nước bị mắc kẹt trong tình trạng xung đột triền miên.

head off

Ngăn chặn từ sớm, Phòng ngừa

ex: Early treatment can head off serious complications.Điều trị sớm có thể ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.