Podstawy Prawa III - Notatki z Wykładu

Kompleksowy zestaw fiszek słownikowych oparty na wykładzie z Podstaw Prawa III, obejmujący funkcje prawa, prawo administracyjne, mniejszości narodowe, pomoc społeczną oraz kontrolę w administracji.

Funkcja ochronna prawa

Funkcja oddziałująca w dwóch kierunkach: ochrona osób wymagających specjalnych zachowań (np. kobiety w ciąży) oraz ochrona wartości (np. zabytków, przyrody).

Funkcja organizacyjna prawa

Polega na zapewnieniu bezpieczeństwa, przewidywalności, ładu i sprawności działania instytucji, osób fizycznych oraz procesów takich jak ruch drogowy.

Funkcja innowacyjna

Podfunkcja organizacyjna polegająca na wprowadzaniu nowości, tworzeniu nowych instytucji oraz wytyczaniu nowych zadań.

Funkcja wychowawcza prawa

Polega na kształtowaniu pozytywnych postaw wobec prawa jako systemu norm zapewniających ład społeczny.

Podfunkcja prewencyjna

Działanie w ramach funkcji wychowawczej mające na celu zapobieganie naruszeniom prawa.

Podfunkcja resocjalizacyjna

Zindywidualizowane działanie wychowawcze podejmowane wobec osób, które dopuściły się naruszenia prawa.

Prawo ustrojowe

Dział prawa administracyjnego badający organizację, strukturę oraz zasady funkcjonowania administracji (np. podziały terytorialne, zadania Wojewody).

Prawo administracyjne (proceduralne)

Określa zasady i tryb postępowania przed sądami i organami państwa, czyli sposób dochodzenia praw i rozstrzygania spraw.

Prawo proceduralne kreujące

Dziedzina prawa proceduralnego zajmująca się kształtowaniem wiążących zasad działania administracji.

Prawo proceduralne ochronne

Dziedzina chroniąca przed samowolnymi działaniami administracji, skodyfikowana w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Prawo materialne

Nieskodyfikowana dziedzina kształtująca uprawnienia i obowiązki organów administracji oraz podmiotów zewnętrznych.

Definicja strukturalna administracji

Zespół różnorodnych instytucji (suma organów), z których każdy wyposażony jest w określone kompetencje i podstawy prawne.

Definicja administracji jako rodzaju działalności

Profesjonalna organizacja działająca w sposób efektywny i zgodny z procedurami, a nie w sposób dowolny.

Stosunki cywilnoprawne

Relacje między równoprawnymi stronami, oparte na dobrowolności i swobodnym kształtowaniu treści stosunku.

Stosunki administracyjnoprawne

Relacje, w których strony nie są równoprawne (pozycja władcza organu), a ich treść wynika z przepisów prawa, nie z woli stron.

Antoni Okolski

Przedstawiciel polskiej nauki prawa administracyjnego z ostatniej ćwierci $XIX$ wieku, autor pracy Wykład prawa administracyjnego.

Odrzyrodzenie Polski ($1918$)

Okres, w którym priorytetem było uchylenie prawa zaborczego, stworzenie nowej waluty, armii, policji oraz wytyczenie granic państwa.

Konstytucja

Najwyższe źródło prawa w hierarchii, stanowiące podstawę państwa i określające zadania najważniejszych organów.

Rozporządzenie

Akt prawny o charakterze podustawowym, wydawany na podstawie upoważnienia w ustawie przez Radę Ministrów lub ministra.

Źródła prawa miejscowego

Przepisy powszechnie obowiązujące wyłącznie na ścisłym terenie danej jednostki terytorialnej.

Zwyczaj

Nieformalne źródło prawa; długotrwale i powszechnie stosowana w danym środowisku reguła postępowania, która stała się niepisaną normą.

Kontrola

Proces badania stanu istniejącego i porównania go z założeniami bez możliwości wiążącego wpływania na podmiot kontrolowany.

Nadzór

Pojęcie obejmujące kontrolę oraz dodatkową możliwość wiążącego wpływania na działalność podmiotu nadzorowanego.

Kontrola uprzednia

Kontrola przeprowadzana przed rozpoczęciem zadania w celu sprawdzenia przygotowań.

Kontrola następcza

Kontrola podejmowana po zakończeniu czynności w celu oceny prawidłowości funkcjonowania.

Kontrola kompleksowa (generalna)

Rodzaj kontroli obejmujący całokształt działań podmiotu kontrolowanego.

Zmiana nazwiska

Procedura możliwa wyłącznie z ważnych powodów (np. nazwisko ośmieszające), wykluczająca zmianę na nazwisko historyczne.

DŻS (Dokumentacja Życia Społecznego)

Materiały biblioteczne takie jak rozkłady jazdy, plakaty, bilety z koncertów czy programy imprez.

Biblioteka Narodowa

Centralna biblioteka państwowa pod nadzorem Ministra ds. Kultury, gromadząca wszelkie materiały powstałe w Polsce lub Polski dotyczące.

Muzealnictwo

Dziedzina obejmująca organizację, zarządzanie, kadry oraz działalność ekspozycyjną i naukową muzeów.

Muzeum

Placówka gromadząca i chroniąca dobra naturalne oraz dziedzictwo kulturowe, kształtująca wrażliwość poznawczą i estetyczną.

Kustosz dyplomowany

Najwyższe stanowisko w hierarchii zawodowej muzealników.

Mniejszość narodowa

Grupa obywateli polskich utożsamiająca się z narodem zorganizowanym we własnym państwie poza granicami RP (np. mniejszość niemiecka).

Mniejszość etniczna

Grupa obywateli polskich, która nie posiada własnego państwa nigdzie na świecie (np. Karaimi, Łemkowie, Romowie, Tatarzy).

Warunek $100$ lat

Wymóg ustawowy dla mniejszości narodowych i etnicznych, zgodnie z którym ich przodkowie muszą zamieszkiwać terytorium RP od co najmniej stu lat.

Pomoc społeczna

Zorganizowana działalność skierowana do osób i rodzin w trudnej sytuacji, której nie mogą one przezwyciężyć własnymi możliwościami.

Zasada aktywnego współdziałania

Zasada pomocy społecznej wymagająca od beneficjenta lojalnej współpracy z pracownikiem socjalnym w przezwyciężaniu trudności.

Interwencja kryzysowa

Zespół działań mających na celu przywrócenie równowagi psychicznej i samodzielności osobom znajdującym się w kryzysie.

Bezpieczeństwo publiczne

Stan ochrony obywateli i instytucji przed zagrożeniami godzącymi w ich życie, zdrowie, mienie lub sprawne funkcjonowanie.

Porządek publiczny

Stan faktyczny, w którym przestrzegane są przepisy prawa oraz normy społeczne, umożliwiający bezkonfliktowe współżycie obywateli.

Straż gminna

Fakultatywna formacja powoływana przez radę gminy, której zadaniem jest ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych.

Tryb kolegialny podejmowania decyzji

Sposób wydawania decyzji przez grupę osób, charakteryzujący się większą wnikliwością, ale wolniejszym działaniem i wyższymi kosztami.

Tryb jednoosobowy podejmowania decyzji

Sposób podejmowania decyzji przez jeden organ (np. burmistrz), zapewniający szybkość i jasno określoną odpowiedzialność.