Bio alles

bloemkelk

beschermt de bloem in de knop

bloemkroon

bladeren die verschillende vormen en kleuren kunnen hebben

kelkbladeren

bladeren waaruit de bloemkelk bestaat

kroonbladeren

bladeren waaruit de bloemkroon bestaat

meeldraad

mannelijk voortplantingsorgaan van een bloem

helmdraad

de steel van een meeldraad

helmknop

knop aan het uiteinde van de meeldraad die meestal uit twee helmhokjes bestaat

helmhokjes

plek waar stuifmeelkorrels worden gevormd

stuifmeelkorrels

mannelijke geslachtscellen van een bloem

stamper

vrouwelijk voortplantingsorgaan van een bloem

stempel

bovenste gedeelte van de stamper, dat het stuifmeel opneemt

stijl

het gedeelte tussen het vruchtbeginsel en de stempel van de stamper

vruchtbeginsel

vormt samen met de stempel en de stijl de stamper

zaadbeginsel

plek waar de eicellen bij een bloem worden gevormd

eicel

vrouwelijke geslachtscel

nectar

zoet sap dat insecten aantrekt

bestuiving

het overbrengen van stuifmeel van een meeldraad op de stempel(s) van een bloem van dezelfde plantensoort

zelfbestuiving

stuifmeel van een meeldraad komt op een stempel van dezelfde plant

kruisbestuiving

stuifmeel van een meeldraad komt op een stempel van een andere plant (van dezelfde soort)

insectenbloemen

bloemen waarbij insecten voor bestuiving zorgen

windbloemen

bloemen waarbij de wind voor bestuiving zorgt

stuifmeelbuis

een buis die groeit door de stijl naar een zaadbeginsel in het vruchtbeginsel

bevruchting

het versmelten van de kern van een mannelijke geslachtscel met de kern van een vrouwelijke geslachtscel

kiem

ontstaat uit de bevruchte eicel door celdeling

zaad

bevat de kiem en het reservevoedsel voor het kiemplantje

vrucht

bevat de zaden van een plant

peulvrucht

vrucht van een bonenplant

vruchtvlees

zachte, soms eetbare gedeelte van de vrucht

geslachtelijke voortplanting

voortplanting waarbij bevruchting plaatsvindt

ongeslachtelijke voortplanting

deel van een plant groeit uit tot een nieuwe plant

knol

verdikte stengel met reservevoedsel en knoppen

knop

deel van een knol waar een nieuwe plant kan groeien

bol

bestaat uit wortels en rokken en vormt nieuwe bollen door ongeslachtelijke voortplanting

bolschijf

een heel korte stengel

rokken

verdikte bladeren met reservevoedsel

uitloper

bovengrondse stengel waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan

wortelstok

ondergrondse stengel waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan

vermeerderen

toepassen van ongeslachtelijke voortplanting door kwekers

weefselkweek

groeipunten worden afgesneden en in een speciale voedingsbodem geplaatst

groeipunt

afgesneden knop van een plant waaruit nieuwe plantjes groeien

voedingsstoffen

stoffen die nodig zijn voor de groei en ontwikkeling van je lichaam

glucose

een soort suiker waarvan een plant de andere stoffen kan maken waaruit hij bestaat

fotosynthese

het proces in een plant waarbij glucose gemaakt wordt met behulp van energie uit licht

fossiele brandstoffen

brandstoffen die gevormd zijn uit resten van dode organismen die miljoenen jaren geleden in de zeebodem zijn terechtgekomen (zoals steenkool, aardolie en aardgas)

grondstoffen

stoffen waarvan producten gemaakt worden

Wat doen planten voor alle andere organismen op aarde?

Voedsel maken.

Noem 3 dingen die mensen en dieren nodige hebben om in leven te blijven…

1. zuurstof

2. voedingstoffen

3. energie

Waar haal je zuurstof uit?

De lucht die je inademt.

Waar zijn voedingstoffen voor nodig?

Groei en ontwikkeling van je lichaam. Ook je energie haal je uit het voedsel dat je eet of drinkt.

Waar komt vrijwel al je voedsel van?

Planten of dieren.

Wat is een belangrijke stof voor planten?

Glucose.

Wat bevat glucose?

Veel energie. Het is een soort suiker.

Wat maakt een plant van glucose?

Allerlei andere energierijke stoffen, onder andere de stoffen waaruit de plant bestaat. Zo kan de plant groeien en nieuwe delen maken, zoals bladeren, stengels, vruchten en zaden.

Wie maakt de glucose die een plant nodig heeft?

En wat is daar voor nodig?

Hij zelf.

Daarvoor zijn drie dingen nodig:

• Water

• koolstofdioxide

• energie (licht)

Hoe haalt de plant water uit de bodem?

Met zijn wortels.

Hoe haalt de plant koolstofdioxide uit de lucht?

Door kleine openingen in de bladeren.

Waar haalt de plant energie uit?

Licht, bijvoorbeeld van de zon.

Hoe heet het proces waarbij een plant glucose maakt met behulp van energie uit licht?

Fotosynthese.

Waar vindt fotosynthese plaats?

Alle groene delen van een plant, vooral in de bladeren.

Wat ontstaat ook bij fotosynthese naast glucose?

En via wat?

Zuurstof.

Via dezelfde kleine openingen in de bladeren geeft de plant zuurstof af aan de lucht.

Vat fotosynthese samen…

water + koolstofdioxide + energie uit licht → glucose + zuurstof

1 van fotosynthese

zonlicht

2

glucose

3

water

4

fotosynthese

5

koolsofdioxide

6

zuurstof

Waardoor ontstaat steeds meer nieuw voedsel op aarde?

Fotosynthese.

Noem 3 veel gebruikte brandstoffen…

En waar zijn ze uit gevormd?

En hoe gaat dit proses?

En hoe noem die uiteindelijke brandstoffen?

1. Aardolie

2. Aardgas

3. Steenkool

Resten van organismen,

die miljoenen jaren geleden in de zeebodem terecht zijn gekomen. Daar zijn ze steeds verder samengedrukt door nieuwe lagen zand. Door grote resten veranderd in steenkool, bruinkool, aardolie en aardgas.

Je noemt dit fossiele brandstoffen.

Waar wordt benzine van gemaakt?

Aardolie.

Waarom is het nuttig voor een plant als de zaden zich over een groot gebied verspreiden?

Ze komen dan niet allemaal op dezelfde plek terecht, waardoor er meer zaden kunnen kiemen.

Op welke manieren kunnen vruchten zorgen voor dat zaden worden verspreid?

Bij sommige planten schieten of slingeren de vruchten hun zaden weg. Bij de ooievaarsbek springen de vruchten open als ze rijp zijn.

Wat hebben de de vruchten van veel plantensoorten waarbij dieren zorgen voor de verspreiding van de vruchten en zaden?

Sappig vruchtvlees

Eekhoorns en gaaien leggen wintervoorraden aan van eikels of beukennootjes, wat gebeurt er met de zaden die niet worden opgegeten (omdat een dier een opslagplaats soms niet kan terugvinden)?

De zaden zijn dan verspreid en kunnen kiemen in de opslagplaats.

Bij sommige plantensoorten hebben de vruchten kleine haakjes, waarom?

Deze vruchten blijven gemakkelijk aan de vacht van een dier hangen. Na enige tijd vallen ze eraf of worden ze door het dier afgeveegd.

Hoe verspreiden mensen zaden?

Vaak gebeurt dit onopzettelijk, doordat zaden bijvoorbeeld in de ribbels van schoenzolen blijven hangen. De zaden kunnen er dan op een andere plaats weer af vallen.

Waaruit ontstaat een zaad?

Een zaadbeginsel waarvan de eicel is bevrucht.

Hoe noem je het als er bij voortplanting bevruchting plaatsvindt?

Geslachtelijke voortplanting.

Wanneer begint geslachtelijke voortplanting plaats bij zaadplanten?

Als de kern van een stuifmeelkorrel versmelt met de kern van een eicel.

Kunnen zaadplanten zich ook voortplanten zonder bevruchting?

Ja.

Wat gebeurt er als een zaadplant zich voortplant zonder bevruchting?

En hoe noem je dat?

Een deel van de plant groeit dan uit tot een nieuwe plant.

Dit noem je ongeslachtelijke voorplanting.

Wat hebben alle callen van een organisme?

Dezelfde chromosomen in de celkern.

Waar bestaan chromosomen voor een groot deel uit?

En wat bevat dat?

DNA.

Het DNA bevat de informatie voor alle erfelijke eigenschappen.

Wat vindt plaats als een klein plantje van de bladrand valt en gaat groeien?

Celdeling.

Wat er eerst gekopieerd in de celkern bij celdeling?

De chromosomen.

Wat krijgt elke dochtercel?

Een complete set chromosomen.

Krijgen alle cellen van de nieuwe plant dezelfde chromosomen als de ouderplant?

Ja.

1 van een chromosoom bestaat voor een groot deel uit DNA

DNA

2

chromosoom

3

celkern

4

cel

Hoe vind ongeslachtelijke voortplanting plaats bij aardappelplanten?

Door de middel van knollen.

Wat is een knol?

Een ondergronds, verdikt deel van de stengel met veel reservevoedsel.

Is een aardappel een knol?

Ja.

Wat heeft een knol?

En hoe worden die genoemd (bij een aardappel)?

Knoppen.

Bij een aardappel worden die knoppen ‘ogen’ genoemd.

Wat gaan knoppen doen in het voorjaar?

Uitlopen.

Noem 3 bolgewassen…

1. Uien

2. Narcissen

3. Tulpen

Door wat vind de ongeslachtelijke voortplanting plaats?

Bollen.

Waar staat een bol uit? (en wat zijn dat)

De bolschijf (een heel korte stengel), en rokken (verdikte bladeren met reservevoedsel).

1 van doorgesneden bol

knop