6 The age of Catastrophe (2)

Elfriede Lohse-Wächtler

• Expressionisme (dr nazis beschouwd als ontaaard; focus op individu > volksllichaam)

• Psychologische instelling → gedwongen sterilisatie
  ⇒ 1940: ‘geëuthaniseerd’ in actie T4 = (elimineren ‘volksvreemden’, omd X bijdrage zuiverheid vh volk)

• Beeldde leven uit zoals het was
  -> lagere klassen, sekswerkers,... ⇔ Nazi-ideaal

Ook in het koloniaal regime: propaganda dr vb. fotografie; beelden geconstrueerd om ‘juiste beeld’ te vertonen 

→ (Elk regime probeert ideale burger te creëren)

→ Eugenetica; X enkel nazi’s, ook Zweden - Roma; Denemarken -> Groenland

→ Vooral vrouwen (lichaam behoort tot het staat)

De dictatoriale wending: Nazisme (ontwikkeling)

• ° NSDAP 1920, klein, w meedoen in democratie maar – stemmen

  • Bierkellerputsch, München 1923
    = speech dr politici → Nazi’s bestormen + dwingen samenwerking → optocht dr straten → confrontaties m politie → Hitler in gevangenis (X lang)

  • ⇔ behandeling Spartacus opstand (sympathieën v elites, wantrouwen democratie, - macht)

• Mein Kampf, 1925-26
  → rijkdom ( ⇒ pol financieren)

  • Nieuwe strategie: van binnenuit hervormen; Duitsland X rechtvaardig behandelt bij verdrag v Versailles ⇒ X tevreden; tegen Joden + Socialisten

• Economisch herstel 2e helft jaren 1920 (o.a. leningen VS) 

• Beurscrash Wall Street 1929  → Great Depression in VS
  → vragen leningen terug ⇒ DUI economie stort in

• Volmachtenbestuur door conservatieven 1930-1933 

• ReichstagVerkiezingen NSDAP: 2.6% (1928), 18.3% (1930), 37-33% (1932)
  (Populariteit ++)

• Hitler Reichskanzler, jan. 1933 (steun conservatieven); 

Reichstagbrand feb. 1933   (gebruikt dr nazis, afschaffen democratie)
Gleichschaltung (pol., cultureel, sociaal) = pol eliminatie v Linkse krachten
→ DUI m zich onderwerpen aan idealen/partij

• Parlement afgeschaft; 1 rijk, 1 volk, 1 führer (X pluralisme)

De dictatoriale wending: Nazisme al nieuwe manifestatie van het fascisme

Gelijkenissen:

• = palingenetisch; wedergeboorte; mannelijkheid + geweld; staatsreligie; vijanddenken; anti-liberaal; corporatisme + hiërarchie

Verschillen:

• ⇔ Raciale component (antisemitisme, rassenhygiëne, eugenetica, Ariërs vs Untermenschen) 

• ⇔ Op eliminatie van “volksvreemde” elementen gericht 

• ⇔ Andere invulling van expansionisme: Heim ins Reich + Lebensraum (Drang nach Osten, Blut und Boden) 

Nazisme: anti-kerkelijk

De dictatoriale wending: Populariteit van het NSDAP

• Economische crisis 1929-33
  -> speelden op in, gingen ‘oplossen’

• Snel economisch herstel door samenwerking privé-industrie en staat + overheidsinvesteringen in infrastructuur en wapenindustrie (gefinancierd door confiscaties en schulden) 
  → werkloosheid daalt van 6 naar 1 milj. op 4 jaar tijd 

• Propaganda / leiderscultus / massa-organisaties 

• Eliminatie oppositie 

NSDAP: Nationaal-socialisme?

• Hitler = teg sociaal-democraten

• Nationaal-socialisme = contradictie

  • Socialisme: internationalistisch; + prestige onder arbeiders

sociales/volksgemeenschap binnen DUI

De dictatoriale wending: Concentratiekampen

° onmiddellijk na Reichstagbrand 
→ 1933: 200.000 “preventieve hechtenissen” van vooral socialisten, communisten, vakbondslui
(in kelders/zolders; chaotisch + onoverzichtelijk)

• T.e.m. 1938 vooral pol. gevangenen 

• ° Dachau in 1933 als “modelkamp” 

= ‘centralisering’, overzichtelijker
→ classificatie naargelang ‘reden’; dwangarbeid; bestaan X verhuld (= propagandistisch doel)

• Vanaf 1942: concentratiekampen (bestaan gekend) + vernietigingskampen (bestaan X geadverteerd)

De dictatoriale wending: Propaganda

Radio: vanaf ‘33

• Volksempfänger, elk DUi gezin moest hebben om te luisteren, goedkoop
  → WOII: X buitenlandse zenders ontvangen

• Roosevelt: Fireside chats → Am volk aanspreken + informeren over New Deal

KDF: Kraft durch Freude

• Sparen voor e.g. volkswagen, ‘vakantie’
  ⇒ lichaam op kracht laten komen, elke kamer exact hetzelfde, X vrijblijvend

Nazi-regime dr velen bewonderd: soc/pol/ec acties m tastbare gevolgen: econ herstel + snel

Architectuur: grootschalig, ! vr ambtenaren, bureaucratie

• Anti-stedelijk

• Neoklassieke stijk

• Nieuwe fabrieken (e.g. I.G. Faber: Zyklon B)

De dictatoriale wending: Anschluss

1938
= 1e succesvolle stap -> eenheid DUI + OOST
→ leg m volksraadpleging (X dem, intimidatie)

• Internationale reactie: Conferentie München, 1938 (zonder Tsjechoslowakije) 

  • Vrees dat Hitler verder zou gaan; wilt Sudetenland

  • EM Neville Chamberlain: appeasement; Fr noch VK willen oorlog 

  • Sudetenland naar Duitsland; kort erna annexatie rest van Tsjechië 

• Molotov-Ribbentroppact 1939: niet-aanvalsverdrag aan Oostgrens (geheim: invloedssferen afgebakend)

• Aanval Polen 1939 (D/SU) 
  → Begin WOII (drôle de guerre tot
  (reactie FR + VK, maar X mil ingrijpen tot 1940; troepenopbouw)

WOII: Verloop

• Asmogendheden initieel zeer succesvol (technologische + strategische overmacht, burgerterreur, Blitzkrieg)
  =  IT + DUI + JAP

• Acceptatie Duitse hegemonie dr veel (Bv. Vichyregime, Leopold III)
  ‘X zin terug te vechten’

→ Collaborateurs, w zelf voordeel

• 1942 als kantelpunt (Stalingrad, Midway, NAfrika)
  → DUI zal wss verliezen (Imperial overstretch)
  ⇒ Switch sides

WOII: Bloodlands

• = regio tuss Stalin + Hitler

• 14 milj. doden tussen 1933 en 1945: uithongering, executies, vergassing
  90% van doden in Judeocide in Bloodlands (tot. 5,7 milj.) 

• Polen opgedeeld: Duits deel, Russisch deel
  Generalgouvernement voor tot “slaaf” gemaakte Polen (geen onderwijs) 

• Reichskommissariaten Ukraine + Ostland (Balticum, Wit-Rusland)
  → hypothese door Duitse leger van 30milj legitieme Sovjet doden om gebied te kunnen innemen

WOII: Holocaust

(Judeocide/Shoah) 

• 1939-41: “Territoriale oplossing” = deportatie naar Bloodlands; expansie → O

• 1941: Einsatzgruppen = fysieke eliminatie

• 1942: Eerste vernietigingskampen 

• Intentionalisme (plan v kampen: eliminatie Joden) en situationalisme (X plan, gradueel opgebouwd)

• Geallieerde erkenning eind 1942, weinig actie

WOII: Auschwitz

Kampsysteem Auschwitz (= concept van hoofdkamp + satellietkampen)

• 3 hoofdkampen + satellietkampen

• Satellietkampen: industrie + landbouw; dicht bij mijnen, fabrieken etc. → dwangarbeid

• Auschwitz I: administratiefcentrum, vroege experimenten m Zyklon B + gaskamers en crematorium

• Auschwitz Birkenau: vernietigingskamp, Endlösug

Auschwitz-Morowitz

• Concentratiekamp, m fabriek

• Werkkamp

• ! connectie m industriële sector (I.G Farben); verstrengeling bedrijfsleven + Nazisme

• Dwangarbeid
  = economische integratie

Vanaf ‘40: meedenken hoe ovens in kampen vr crematie efficiënter maken + op grotere schaal

• Ovens: Topf und Söhne

• Economische doelstelling gezien als neutraal + objectief

Intentionalisme + situationalisme

Intentionalisme: plan v kampen = eliminatie Joden)

Situationalisme: X plan, gradueel opgebouwd

Judeocide

= Holocaust

• 14 milj. doden tussen 1933 en 1945: uithongering, executies, vergassing
  90% van doden in Judeocide in Bloodlands (tot. 5,7 milj.) 

Holocaust (Judeocide/Shoah) 

• 1939-41: “Territoriale oplossing” = deportatie naar Bloodlands; expansie → O

• 1941: Einsatzgruppen = fysieke eliminatie

• 1942: Eerste vernietigingskampen 

• Intentionalisme (plan v kampen: eliminatie Joden) en situationalisme (X plan, gradueel opgebouwd)

• Geallieerde erkenning eind 1942, weinig actie

Einsatzgruppen

• 1941

• Fysieke eliminatie

• paramilitairen, moesten Joden + communisten doden

Adolf Hitler

• Bierkellerputsch, 1923: Nazis bestormen speeches → Hitler in gevangenis

• Mein Kampf

• Reichskanzeler in jan 1933

Vichyregime

• Acceptatie Duitse hegemonie dr veel

Werkte samen met Duitsland, door-nazis-bezette Frankrijk

Molotov-Ribbentroppact

1939

• Niet-aanvalsverdrag tuss nazi-DUI + SU

• aan Oostgrens + Polen

• ook, in geheim: invloedssferen afgebakend

• maakte Duitse inval in Polen mogelijk

Appeasement-politiek

wilden vooral neiuwe wereldoorlog voorkomen (jaren 30)

• Vooral FR + GB (Chamberlain)

• Conferentie Munchen, 1938: gaven toe aan eisen nazi-Duitsland (e.g. Sudetenland → Hitler)

I.G. Farben

Concentratiekampen

• m fabrieken (e.g. Auschwitz-Morowitz)

• ! connectie m industriële sector (I.G Farben); verstrengeling bedrijfsleven + Nazisme

Dwangarbeid
= economische integratie

• Belangrijke geldschieter van nazi-regime

• profiteerde van dwangarbeid

• oorlogsproductie, producite Zyklon B