14) De Spaanse Habsburgers

.

wat weten we tot nu toe over de Spaanse habsburgers?

• 1555: Karel V draagt in Brussel troon over aan zoon Filips II

• 1585: Val van Antwerpen & kennisvlucht richting Noorden

• Katholicisme verstevigt greep in Zuiden

  • strenge wetgeving

  • pronkzucht in de kunst

Wie zijn Albrecht en Isabella (16-17de eeuw)?

• Isabella van Spanje = dochter van Filips II

• mei 1598: Akte van Afstand → Filips schenkt 17 provinciën bij haar huwelijk met Albrecht van Oostenrijk, kort daarna overlijdt Filips II

  • probleem: beloofde 17 provinciën, maar het Noorden had hij niet meer (1588 Republiek), dus hij belooft Albrecht iets wat hij niet heeft.

• Gaan wonen op Coudenbergpaleis, helemaal gerenoveerd

• 1609-1621 = Albrecht sluit 12jarig bestand met Noordelijke ned

• 1616: afschaffing Akte van Afstand: einde relatieve autonomie Spaanse Nederlanden.

Albrecht en Isabella gingen elke dag naar de mis naar de kathedraal. Welke Kathedraal?

Kathedraal van Sint Michiel en Sint Goedele

Albrecht sterft kinderloos, wat met Isabella?

• Zuidelijke Ned volgens afspraak terug naar Spanje

• Isabella wordt landvoogdes onder gezag koning Filips IV

• treed in de Orde van de Clarissen

• veel schilderijen zijn na de tijd van de Spaanse Nederlanden terug naar Madrid gegaan.

welke positieve dingen deden Isabella en Albrecht tijdens hun machtsperiode?

• Economische herstel

  • aanleg van kanalen en investeringen in industrie

  • verfraaiing van steden

  • herstel katholieke kerken na Beeldenstorm

  • Antwerpen: centrum van de contrareformatie

• sociale instellingen

  • pandjeshuizen om armoede te bestrijden: geld nodig? lenen! als je het niet kan terugbetalen krijg je niet terug wat je gaf voor de lening

    • → systeem voor mensen die het niet breed hadden

    • sporen van contrareformatie

• investeren in bouw van kerken (barok)

wie is deze man en wat deed hij?

Sint Ignatius van Loyola

• oprichter van jezuïtenorde

• belangrijke rol in Contrareformatie

geef een paar kenmerken van barok in kerken

• dure materiaal (marmer), altaar centraal

• vaak grote, imponerende altaarstukken door grote namen (Rubens, Van Dyck)

• Mariavereringen

• stoelen naar altaar (in protestante kerk naar preekstoel)

• overdaad aan versiering en emotie

  • contrasterende kleuren

  • clair-obscur

  • diagonalen en zwierige beweging

  • dure materialen

wat hield de contrareformatie in?

• reactie tegen reformatie

• heropbouw van kerken

• concilie van Trente

  • latijnse vulgaat als enige standaardtekst van de Heilige schrift: priester als bemiddelaar, gelovigen lezen niet zelf

  • vorming en controle

  • kunst inzetten

  • inquisitie (heksenvervolgingen, index, etc)

wat houdt de bouwkunst ‘Jezuïtenstijl’ in?

• architectuur als middel om te onderwijzen/ overtuigen

• Sint-Carolus Borromeuskerk op conscienceplein

wie was PP Rubens?

Peter Paul Rubens

• zat op een Latijnse school in Keulen en Antwerpen

• lid van de Sint-Lucasgilde

• 10 jaar in Italië gewerkt als hofschilder

• nam inspiratie van klassieke oudheid

  • verhaal van apollo en daphne (Gian Lorenzo Bernini)

  • en mythologische taferelen (het oordeel van paris)

wie was Antoon van Dyck?

• meest begaafde leerling van Rubens

• latijnse school en italiereis

• hofschilder van Karel I van Engeland (anthony van Dyck)

• Van Dyck-baard

• Van Dyck-brown

wie was Jacob Jordaens?

• katholiek opgevoed, bekeerd tot calvinisme in het geheim

• beschuldigd van ketterij: boete, maar verder gedoogd wegens belang als schilder

• zijn klanten: gegoede burgerij en kooplieden, geen hofschilder