Bouw van de cel

De celkern/nucleus (definitie)

Erfelijk materiaal → Chromatine + nucleonen aanwezig

Chromatine (definitie)

opgerolde DNA-strengen

Nucleussen (definitie)

RNA - aanmaken

Cyptoplasma (definitie)

Tussen celkern en buitenkant cel → Bestaat uit cytosol

Cytosketel (Functie)

Behoud vorm cel + belangrijke rol: celdeling en transport

Onderdelen cytoskelet

Microtubuli, Actine draden, Microfilamenten

Microtubuli (definitie)

Eukaryote cellen - holle eiwitbuisjes

!Mitose en meiose → chromosomen uit elkaar trekken

!Dierlijke cellen → Gevormd in centrosoom

Microtubuli (functie)

* Waarlangs organellen zich kunnen bewegen


* Trilharen/flagel vormen en bewegen

Actine draden (definitie)

Lange dunnen eiwitdraden

Actine draden (functie)

Transport stoffen en vorm cel behouden → Langs celmembraan

Samentrekkingen in spiercellen

Microfilamenten (definitie)

Eiwitbuisjes

Microfilamenten (functie)

Organellen op plaats houden

Vacuole (definitie)

Blaasjes in cellen

Vacuole (Planten - functie)

* 1 Grote centraal
* Opslag voedingstoffen
* Groei : meer vocht
* Stevigheid
* Vertering grotere moleculen → Kleinere vacuolen

Vacuole (Dieren - functie)

* Meerdere kleine
* Voedingstoffen in de cel te brengen

Centrosoom (Definitie)

2 centriolen

! Enkel bij dieren

Centriolen (Definitie)

9 x 3 Microtubuli → kleine vlekjes nabij de celkern

! Enkel bij dieren

Centriolen + centrosoom (Functie)

* Celdeling
* Verdubbeling centrosoom
* Uitelkaar trekken chromosomen
* 2 dochtercellen

Plastiden (Definitie)

* Grote organellen en plantencellen
* Eigen DNA, ribosomen en zelf eiwitten produceren

Plastiden (3 soorten)

* Chloroplasten
* Chromoplasten
* Amlyoplasten

Chloroplasten (Definitie)

Bladgroenkorrel - groene kleur → Chlorofyl

Chloroplasten (Functie)

Fotosynthese

Chromoplasten (Functie)

Pigmenten bloemen en fruit

Amyloplasten (Definitie)

Kleurloze plastiden

Amyloplasten (functie)

* Zetmeel oplossen
* Vaak in wortel planten

Lysosomen (Definitie)

Blaasjes met enzymen in Golgi-apparaat

Lysosomen (Functie)

* Vetten, eiwitten, koolhydraten, … afbreken
* Afbraak bacteriën + organellen (niet functionerende)

Mitochondriën (Functie/Definitie)

* ATP met zuurstof produceren
* Herkenbaar door dubbel membraam
* Binnenste sterk geplooid

Endoplasmatisch reticulum (Definitie)

Netwerk van membranen om eiwitten te vervoeren

Endoplasmatisch reticulum (2 onderdelen)

Ruw: ribosomen

Glad: geen ribosomen

Endoplasmatisch reticulum (Functie)

* Stoffen opslaan, vervoeren en gevaarlijke neutraliseren

Het golgi-apparaat (Definitie)

Op elkaar gestapeld membraam met blaasje op de zijkant

→ Lysomen + Secretieblaasje (transport celmembraan)

Het golgi-apparaat (Functie)

* Producten ontvangen → Chemisch verwerkt worden
* Transport binnen en buiten

Ribosomen (Definitie)

Alle eiwitten en RNA ketens in de cel

Ribosomen (Functie)

* Opbouw eiwitten (eiwitsynthese) in cytoplasma, Ruw endoplastische reticulum en Kernmembraan

Celwand (Definitie)

Beschermende laag buitenkant cel

→ Bestaan uit zetmeel en eiwitten

Celwand (Functie)

* Vorm + stevigheid cel
* Bescherming tegen schading en indringers

Cellulose

Een type zetmeel dat het hoofdbestanddeel is van de celwanden van planten.

Glycocalix

Een laag aan de buitenkant van het celmembraan bestaande uit glycolipiden en glycoproteinen. Elk type cel heeft een unieke glycocalyx samenstelling dat dient als herkenning voor buurcellen.

Glycolipiden

Membraankoolhydraten die zijn verbonden met de membraaneiwitten.

Glycoproteïnen

membraankoolhydraten die zijn verbonden aan de membraaneiwitten.

Het celmembraan (Definitie)

Plasmamembraan /Eenheidsmembraam

→ Zeer dun semipermeabel membraam

Het celmembraan (onderdelen)

* Dubbele laag fosfolipiden
* Vetachtige lipiden
* Eiwitten en koolhydraten

Dubbele laag fosfolipiden ( Definitie)

Buitenkant: Hydrofiel : kop

Binnenkant: Hydrofoob: vetzuurstraart

Vetachtige lipiden (Bestaat uit)

Cholesterol en ceramide

Vetachtige lipiden (Functie)

Vloeibaarheid / Doorlaatbaarheid

Eiwitten celmembraan (2 soorten)

* Perifere eiwitten: verbinden met membraam opp.
* Transmembraameiwitten: Dwars doorheen membraan

Koolhydraten (Definitie)

Gekoppeld met membraam eiwitten → Glycoproteïnen

Glycocalix (Definitie)

Laag buitenkant celmembraan uit glycolipiden (vet + suiker)

! Eencellige + dieren

! Elk type een andere soort glycoaclyx samenstelling

Type cellen

Prokaryoten

Eukaryoten

Prokaryoten (Definitie)

* Geen celkern
* Geen mitochondria + plastiden → geen/weinig organellen
* Geen vacuole
* Cel wand aanwezig

Eukaryoten (Definitie)

Celkern + organellen aanwezig

Plantaardige cel (Definitie)

* Celwand
* Plastiden
* +1 grote vacuole

Dierlijke cellen (Definitie)

* Geen celwand
* Geen of kleine vacuole
* Geen plastiden

Scanning-elektronen microscoop (SEM)

tot 6 miljoen keer inzomen

Celorganellen zien

Transmissie-elektronen microscoop

tot 1 miljoen keer inzomen

Plantaardige cel

Dierlijke cel

Bacteriële cellen