Tok wprowadzania litery i procesy czytania oraz pisania

Zestaw fiszek słownikowych obejmujący etapy wprowadzania litery, procesy czytania i pisania, rodzaje ćwiczeń oraz metody pracy z tekstem literackim.

Wyraz podstawowy

Słowo wyeksponowane przez nauczyciela wraz z ilustracją, służące jako baza do analizy słuchowej i wzrokowej przy wprowadzaniu nowej litery.

Analiza i synteza słuchowa wyrazu

Proces obejmujący wypowiadanie całego wyrazu, wybrzmiewanie sylab połączone z klaskaniem oraz wydzielanie poszczególnych głosek.

Nagłos

Pozycja głoski na początku wyrazu; etapem nauki jest podawanie przykładów wyrazów z tą samą głoską w tej pozycji.

Śródgłos

Pozycja głoski wewnątrz wyrazu.

Wygłos

Pozycja głoski na końcu wyrazu; nie podaje się tu przykładów, jeśli następuje ubezdźwięcznienie (np. dla litery "d" nie podaje się słowa "lód").

Analiza i synteza wzrokowa wyrazu

Budowanie struktury dźwiękowej wyrazu za pomocą kolorowych kartoników (czerwonych i niebieskich) oraz zastępowanie ich znanymi literami.

Kartoniki czerwone i niebieskie

Narzędzia używane w analizie wzrokowej do budowania struktury dźwiękowej wyrazu, gdzie czerwone oznaczają samogłoski, a niebieskie spółgłoski.

Pisanie bezśladowe

Ćwiczenie polegające na pisaniu palcem w powietrzu, na blacie ławki lub w piasku przed przejściem do papieru.

Czytanie

Złożona czynność rozpoznawania zapisanych znaków, łączenia ich z dźwiękami oraz nadawania im znaczenia w celu zrozumienia tekstu.

Aspekt techniczny czytania

Element czytania dotyczący poprawnego rozpoznawania znaków graficznych.

Aspekt semantyczny czytania

Element czytania związany bezpośrednio ze zrozumieniem treści tekstu.

Aspekt krytyczno-twórczy czytania

Element czytania polegający na interpretowaniu oraz ocenianiu czytanego tekstu.

Fiksacje

Krótkie zatrzymania wzroku na fragmencie tekstu, podczas których następuje odczytywanie i rozumienie informacji.

Sakady

Szybkie ruchy oczu między kolejnymi punktami tekstu, podczas których nie dochodzi do odbioru treści.

Regresje

Powroty wzrokiem do wcześniej przeczytanego fragmentu tekstu, występujące przy trudnych treściach.

Etap przygotowawczy nauki czytania

Okres przedszkolny kształtujący zainteresowanie książkami, zasób słownictwa oraz słuch fonemowy.

Etap elementarzowy

Okres zdobywania podstawowych umiejętności, takich jak poznawanie liter, analiza wyrazów oraz czytanie sylab.

Etap poelementarzowy

Okres rozwijania płynności czytania, czytania ze zrozumieniem oraz samodzielnej pracy z tekstem.

Odwzorowywanie

Rodzaj ćwiczenia w pisaniu polegający na wiernym odtwarzaniu podanego wzoru liter lub wyrazów.

Pisanie ze słuchu

Zapisywanie tekstu dyktowanego przez nauczyciela; może być z komentowaniem lub sprawdzające.

Błędy konstrukcyjne w piśmie

Błędy dotyczące nieprawidłowego kształtu lub budowy poszczególnych liter.

Metoda intersemiotycznego przekładu

Metoda kształcenia łącząca język z innymi środkami wyrazu, takimi jak rysunek, muzyka, ruch lub drama.

Formy analityczne pracy z tekstem

Ćwiczenia skupione na szczegółach utworu, np. ustalanie kolejności wydarzeń lub charakterystyka bohaterów.

Formy syntetyczne pracy z tekstem

Ćwiczenia polegające na całościowym i twórczym ujęciu tekstu, np. streszczanie lub układanie planu wydarzeń.