Hoofdstuk 2: Stijlfiguren

Aandacht trekken van de lezer/luisteraar. bewust gebruikt, stijlfouten worden onbewust gebruikt. Wijkt dus af van normale taal. (door woorden zinnen of beteken. Je wilt een bereiken!

Eufemisme

een verzachtende uitdrukking. Vaak gebruikt bij zaken waar je niet zo gemakkelijk over praat. Bv ziekte dood toiletgang. Bv: Mijn vader heeft het tijdige met het eeuwige verwisseld

understatement

ernstige, grote zaken of emoties als minder ernstig of minder groot voor te stellen. Soms probeert men een grappig effect te bereiken. Vaak vorm van zelfspot. Bv: Het is een aardig optrekje geworden

Litotes

iets beweert door het tegendeel te ontkennen. Bv: niet slecht, geenszins armer, niet onaardig

Ironie

milde vorm van spot. Goedmoedige vorm van spot die niet bedoeld is om te kwetsen (sarcamse wel). Spreker zegt vaak tegenovergestelde dan bedoelt. Bv: Zij heeft een beetje moeite met leren (zwakbegaafd kind)

Hyberbool

sterke overdrijving. Vaak niet eens meer herkent. Bv: ik ben in een seconde terug.

Sarcasme

bijtende spot, die (anders ironie) niet vriendelijk bedoeld is, maar juist om iemand te kwetsen. Bv: Tsja, we kunnen niet allemaal een vwo diploma halen, Martin

Cynisme

harde, wrede, bijtende, gevoelloze spot vooral ten aanzien van belangrijke menselijke waarden. Vaak uit frustratie, denken dat situatie toch niet beter kan. Ook vorm om maatschappelijke instellingen belachelijk te maken. Bv: Jumbo vliegtuig op tweede kamer neerstorten

Inversie

veranderen van normale woordvolgorde (ow pv) wordt (pv ow), omdat er een ander zinsdeel voorop in de zin wordt geplaatst. Vandaag is het buitengewoon plezierige dag geweest.

Prolepsis

zinsdeel wordt los voorop geplaatst, meestal door middel van een leesteken. Omdat het los van rest zin staat, treed geen inversie op. Apart geplaatste zinsdeel herhaald door een voornaamwoord. Bv: Dat kind, dat is het beste wat mij ooit is overkomen.

Anticipatie

principe prolepsis omdraaien. Je duidt de zaak aan die je wilt bespreken eerst met verwijswoorden aan om hem pas later daadwerkelijk te noemen. Zo bouw je spanning. Bv: We zijn er allemaal mee opgegroeid, bla bla, teddybeer

Pleonasme

de eigenschap die het hoofdwoord al in zich heeft, wordt nog eens apart uitgedrukt. Bv: een eiland omring door water

Tautologie

synonymie. een begrip wordt tweemaal uitgedrukt d.m.v synoniemen. Kunnen de 2 woorden elkaar vervangen. Bv: Enkel en alleen, vol angst en vrees

Enumeratie

opsomming (min. 3). Aantal gelijkwaardige zaken achter elkaar gezet. Bv: De schoolleiders, de docenten en de leerlingen

Climax

bijzondere vorm enumeratie. De elementen nemen van de opsomming in sterkte toe. Bv: In rammelende kruiwagens, op ratelende fietsen, knetterende brommers etc.

anticlimax

bij sterkte afnemen van elementen van de opsomming spreekt men van een anticlimax. Bv: koning, groothertog, prins

chiasme

kruisstelling genoemd. want de woordvolgorde van twee bij elkaar horende zinsdelen wordt omgedraaid. Ze worden als het ware elkaars spiegelbeeld. Bv: en rennen door het vuur en door het water plassen. jongens en meisjes dames en heren

zelfcorrectie

de schrijver eerst opzettelijk een fout om zichzelf daarna te kunnen verbeteren. Bv: Neen, erger, ..

Zeugma

verkeerd verbonden zijn van woorden, bv een ww met twee zn, terwijl het er maar bij 1 past. Bv: hij kan meer op dan aan. Hier zet men thee en over.

Distanzstellung

Als woorden die syntactisch (grammaticaal) bij elkaar horen, worden gescheiden. Scheidt de woorden van 1 zinsdeel door er een of meerdere zinsdelen tussen te zetten. Bv: Dat was me een leventje daarbinnen. Zien verging een mensch en hooren.

herhaling

ookwel repetitio. Herhalen van hetzelfde woord(en) om er aandacht op te vestigen. bv: nee, nee en nog eens nee

Parallellisme

herhaling van de structuur van de zin. Elke nieuwe zin heeft bewust dezelfde opbouw. bv: der rijken blijven rijk, ook met belastingverhoging. De armen blijven arm, ook met een auto..

Antithese

tegenstelling. Twee zaken met tegengestelde eigenschappen met elkaar gecombineerd. (vaak reclame). bv: topliteratuur voor een bodemprijs.

paradox

schijnbare tegenstelling. lijkt het eerst alsof er een tegenstelling in de zin zit die niet klopt/logisch is. Langer over nadenken blijkt zin wel degelijk klopt. bv; iemands vrienden zijn een groter gevaar dan zijn vijanden.

retorische vraag

vraag die eigenlijk medendeling is. Vraag geen antwoord op verwacht, omdat het antwoord eig opgesloten in vraag zit. bv: wie houdt er nou niet van vakantie?

woordspeling

taalgrapje. Spel met woorden waarbij gebruikt gemaakt wordt van woorden die meerdere betekenissen hebben. Homonymen —> zelfde woord, meerdere betekenis. bv: felix maakt brokken, grapte de krant toen poezen aan kattenvoer..