Medula Spinalis (Palca e Kurrizit)

Një koleksion i flashcard-eve të bazuara në leksionin e Dok. Shkenc. Gëzim Xhepa mbi Medula Spinalis, duke mbuluar anatominë, segmentimin dhe rrugët nervore.

Medulla spinalis

Kati inferior i Sistemit Nervor Qendror (SNQ), i cili realizon lidhjen e këtij sistemi me të gjithë trupin.

Neurotome

Organizim morfo-funksional segmentar embrional i Sistemt Nervor Qendror.

Canalis vertebralis

Kanali ku ndodhet palca e kurrizit, i cili shtrihet nga plani atlanto-occipital deri në planin intervertebral $L_1 - L_2$.

Ligamentet dentikulatë

Struktura të arknoideas që shërbejnë për të fiksuar palcën e kurrizit në muret e kanalit vertebral.

Filum terminalis

Strukturë në fundin kaudal të kanalit që shërben për fiksimin e palcës së kurrizit.

Intumescentia cervicalis

Zgjerimi cervikal i palcës së kurrizit që ndodhet në nivelet segmentare $C_6 - T_1$.

Intumescentia lumbalis

Zgjerimi lumbal i palcës së kurrizit që ndodhet në nivelet segmentare $L_4 - S_2$.

Conus medullaris

Pjesa përfundimtare në formë konike e palcës së kurrizit.

Fissura mediana ant.

Brazdë gjatësore e thellë që përshkon sipërfaqen e përparme të palcës së kurrizit.

Sulcus medianus post.

Brazdë gjatësore në sipërfaqen e pasme të palcës së kurrizit.

Sulcus intermedius post.

Brazdë që dallohet mbi nivelin $T_6$ në funikulin posterior dhe ndan fasciculus gracilis nga fasciculus cuneatus.

Funiculus ant.

Litarthi gjatësor i përparmë i palcës së kurrizit i ndarë nga fissura mediana ant. dhe sulcus anterolateralis.

Radix ant. (motorik)

Rrënja e përparme e nervit spinal, e cila është e gjerë dhe e shpërhapur.

Radix post. (sensitiv)

Rrënja e pasme e nervit spinal, e cila është solide dhe e mbledhur.

Pars cervicalis

Pjesa cervikale e palcës që përbëhet nga $8$ segmente.

Pars thoracalis

Pjesa torakale e palcës që përbëhet nga $12$ segmente.

Pars lumbaris

Pjesa lumbare e palcës që përbëhet nga $5$ segmente.

Pars sakralis

Pjesa sakrale e palcës që përbëhet nga $5$ segmente.

Pars coccygealis

Pjesa koksigjeale e palcës që përbëhet nga $1$ segment.

Substantia grisea

Struktura e errët në qendër të palcës me formë fluture (H) që përmban trupat neuronalë dhe vaskularizim të bollshëm.

Substantia alba

Lënda e bardhë në periferi të palcës që përmban zgjatime neuronale të veshur me mielinë me funksione transmetuese.

Cornu ant.

Briri i përparmë i substancës gri që ka funksione somatomotore.

Cornu post.

Briri i pasmë i substancës gri që ka funksione somatosensore.

Cornu lateralis

Briri i ndërmjetëm i substancës gri me funksione viscerale (viserosensitive dhe viseromotore).

Commissura grisea

Zona harmonizuese dhe ekuilibruese ndërmjet dy gjysmave simetrike të substancës gri.

Commissura alba

Regjioni lidhës ndërmjet lëndës së bardhë të dy gjysmave të palcës, i ndodhur mes fissura mediana ant. dhe commissura grisea.

Canalis centralis

Kanali i mbushur me lëng truno-shpinor (LCS) që ndodhet në qendër të commissura grisea.

Ventriculus terminalis

Zgjerimi në nivelin e conus medullaris ku përfundon canalis centralis.

Ganglio spinalis

Ganglion i ndërtuar nga qeliza unipolare, zgjatimi qendror i të cilave formon radix post. të nervit spinal.

Nuclei

Grupime neuronale me funksione të njëjta që vërehen në prerje transversale të palcës.

Columnae

Grupime neuronale me funksione të njëjta që vërehen në prerje longitudinale të palcës.

Lamellae të Rexed

Segmentimi i substancës gri në $10$ zona funksionale i propozuar nga Bror Rexed në vitet '50.

Nucleus posteromarginalis

Bërthamë në lamina I Rexed e përbërë nga qeliza të mëdha që presin degë kolaterale nga ganglionet spinale.

Substantia gelatinosa Rolando

Zonë në lamella II Rexed e ndërtuar nga neurone të vogla që presin fije neuronale C për dhimbjen kronike dhe kruarjen.

Tractus Lissauer

Trakt që ndodhet mes cornu post. dhe sulcus posterolateralis, me funksion unifikimin intersegmentar të palcës.

Fasciculus gracilis

Trakt që transmeton propriocepsionin nga segmentet spinale $Co, S_5 - S_1, L_5 - L_1, T_{12} - T_7$.

Fasciculus cuneatus

Trakt që transmeton propriocepsionin nga segmentet spinale $T_7 - T_1, C_8 - C_1$.

Tractus spinothalamicus lat.

Trakt që transmeton në talamus temperaturën dhe dhimbjen e mprehtë e sipërfaqësore.

Tractus spinothalamicus ant.

Trakt që transmeton në talamus dhimbjen e vazhdueshme bezdisëse dhe prekjen (tactilis).

Tractus pyramidalis

Rruga motorike somatike që sjell programe nga gyrus precentralis i lobi frontalis.

Corticospinalis lat.

Pjesa prej $80\%$ e fijeve të traktit piramidal që kryqëzohen në nivel të bulbusit dhe kalojnë në funikulin lateral.

Nuclei medialis

Bërthama motorike somatike në cornu ant. që shërbejnë për muskulaturën e trungut.

Nuclei lateralis

Bërthama motorike somatike në cornu ant. që shërbejnë për muskulaturën e gjymtyrëve.

Nucleus dorsalis Clarck

Bërthamë në lamella VII Rexed ($C_8 - L_3$) që pret propriocepsion nga strukturat muskulo-artikulare.

Tractus spinocerebellaris dorsalis

Trakt ipsilateral që përcjell propriocepsion automatik në cerebelum nëpërmjet këmbëzave inferiore.

Tractus rubrospinalis

Trakt ekstrapiramidal kontralateral me origjinë në nucleus ruber që transmeton programe motore cerebelare.

Tractus tectospinalis

Trakt me origjinë në tectum mesencephali që zbret në funikulin anterior për reflekset audiovizive.

Fasciculus longitudinalis medialis

Trakt që përcjell reflekse koordinative ekuilibrative dhe vizive me origjinë në nuc. interstitialis Cajal.

Arcus reflectoris somaticus

Harku reflektor që kontrollon raportet e organizmit me mjedisin e jashtëm.

Arcus reflectoris visceralis

Harku reflektor që kontrollon raportet e organizmit me mjedisin intern.