Geschiedenis: WELKE GEVOLGEN HAD DE ONTWIKKELING VAN HET SCHRIFT IN MESOPOTAMIË?

Wanneer ontstond het schrift?

Het schrift ontstond onafhankelijk van elkaar op meerdere plaatsen in de wereld. Daarom is het moeilijk om een exact begin vast te leggen. Traditioneel situeert men het ontstaan rond 3500 v.o.t., wanneer in Mesopotamië kleitabletten met schrift verschijnen. Dit moment hangt samen met de groei van grotere samenlevingen en rijken, al kan nieuw archeologisch bewijs dit beeld nog aanpassen.

Situeren: culturen in Mesopotamië

Mesopotamië ligt tussen de rivieren Tigris en Eufraat en bevond zich op belangrijke handelswegen. De regio had geschikte landbouwgewassen en dieren, maar door het droge klimaat was irrigatie noodzakelijk, wat een sterke bestuurlijke organisatie vereiste. Tegelijk was het gebied kwetsbaar voor invallen van herdersvolken uit het omliggende heuvelland en de steppe.
In het 3e millennium v.o.t. bloeiden de Sumerische stadstaten en later het Akkadisch rijk. In het 2e en 1e millennium v.o.t. wisselden het Babylonische en Assyrische rijk elkaar af. Tussen 539 en 63 v.o.t. stond Mesopotamië onder Perzische en Macedonische heerschappij. Nieuwe machthebbers namen meestal de bestaande cultuur over.

Ontstaan en evolutie van het schrift

Het schrift ontstond uit praktische noden, vooral voor economische, bestuurlijke en religieuze administratie. Eerst was er protoschrift met tokens en symbolen, dat evolueerde naar logografisch en fonografisch spijkerschrift. Later ontwikkelden de Feniciërs een eenvoudig alfabet, dat via de Grieken in Europa werd verspreid. Er werd vooral geschreven op kleitabletten en op steen of brons voor publieke boodschappen.

Gevolgen van het schrift

Economisch maakte schrift handel, boekhouding en herverdeling op grote schaal mogelijk. Bestuurlijk versterkte het de macht van leiders, onder meer door het vastleggen van wetten, zoals op de Stèle van Hammurabi, die ook als propaganda diende. Cultureel zorgde schrift voor kennisoverdracht, wat leidde tot wetenschappelijke ontwikkeling en literatuur, zoals het Gilgamesj-epos.