9. Sınıf Tarih 1. Dönem 2. Yazılı Hazırlık Çalışma Notları

9. Sınıf Tarih dersi 1. dönem 2. yazılı sınavı konularını kapsayan terim ve kavram kartları.

Millî Bilinç

Bir milletin ortak değerlerini, kültürünü, tarihini ve hedeflerini fark etmesi, bunlara sahip çıkması ve milletin birliği, bağımsızlığı ile geleceği için sorumluluk taşıması duygusudur.

Metafor

Bir olayı veya kişiyi başka bir şeymiş gibi göstererek anlatma biçimidir (Örn: 'Atatürk, Türk milletinin güneşiydi').

Analoji

İki farklı olayı veya kavramı karşılaştırarak aralarında benzerlik kurma yöntemidir (Örn: 'Sanayi Devrimi, tıpkı tarım devrimi gibi toplumda köklü değişiklikler yaptı').

Olay (Tarihte)

Geçmişte meydana gelen, kısa sürede olup biten, başlangıcı ve bitiş tarihi belli, yer ve zamanı somut, özgün ve tekrar etmeyen gelişmelerdir.

Olgu (Tarihte)

Olayların ortaya çıkardığı sonuçlara göre uzun sürede meydana gelen, geniş bir zamanı kapsayan, yer ve zamanı belirli olmayan soyut ve genel gelişmelerdir.

Ay Takvimi

Bilinen ilk örneği Sümerler tarafından yapılan, Ay'ın tüm evrelerini temel alarak bir yılı 12 ay ve 354 gün olarak belirleyen takvimdir.

Güneş Takvimi

İlk olarak Eski Mısırlılar tarafından kullanılan, daha sonra Julius Caesar ve Papa XIII. Gregorius tarafından düzenlenerek günümüzdeki Miladi Takvime dönüştürülen takvim sistemidir.

Tarih Öncesi Devirler (Prehistorya)

Yazının icadından önceki zamanı kapsayan ve bilgilerin yazılı kaynaklar olmaması sebebiyle arkeolojik bulgular ve kalıntılar üzerinden elde edildiği dönemdir.

Nümismatik (Meskukat)

Tarih boyunca basılan paraları inceleyen bilim dalıdır.

Paleografya

Eski yazıları, alfabeleri ve bunların zaman içerisindeki değişimlerini inceleyen bilim dalıdır.

Epigrafya (Epigrafi)

Anıtlar ve taşlar üzerindeki kitabeleri inceleyen bilim dalıdır.

Etnografya

Toplumların örf, âdet, gelenek ve yaşayışlarını inceleyen bilim dalıdır.

Heraldik

Devletlerin kullandığı armaları inceleyen bilim dalıdır.

Diplomatik (Diplomasi)

Resmî belgeleri ve devletler arası yazışmaları inceleyerek anlamlandıran ve doğrulayan bilim dalıdır.

Ana Kaynak (Birinci Elden Kaynak)

Olayın geçtiği döneme ait belge ve buluntulardır (Kitabe, abide, kalıntılar, Atatürk'ün Nutku, para vb.).

İkinci Elden Kaynak

Olayın geçtiği döneme yakın ya da o dönemin birincil kaynaklarından faydalanılarak meydana getirilen eserlerdir (Örn: Halil İnalcık'ın eserleri).

Dijital Doğmuş Kaynaklar

E-kitaplar, çevrim içi forumlar, dijital ses ve görüntü kayıtları ile konum verileri gibi doğrudan dijital ortamda üretilmiş kaynaklardır.

Mikrolit

Orta Taş (Mezolitik) Çağı'nda çakmaktaşı ve obsidyenden yapılan, kazıcı ve delici işleve sahip küçük aletlerdir.

Tarım Devrimi (Neolitik Devrim)

Son Buzul Devri'nin sona ermesiyle insanların avcılık-toplayıcılık yerine toprağı işlemeye, yerleşik hayata geçmeye ve köyler kurmaya başladığı dönemdir.

Ziggurat

Sümerler tarafından inşa edilen; tapınak, tahıl ambarı, okul ve rasathane olarak kullanılan çok işlevli binalardır.

Ensi / Patesi

Sümer kent devletlerini (site) yöneten krallara verilen unvandır.

Ninova

Asurluların başkenti olup tarihin bilinen ilk kütüphanesinin kurulduğu şehirdir.

Kadeş Antlaşması

MÖ 1270 yılında Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanan, tarihin bilinen ilk yazılı barış antlaşmasıdır.

Anal

Hitit krallarının Tanrılarına hesap vermek amacıyla yazdıkları ve objektif tarih yazıcılığının başlangıcı kabul edilen yıllıklandır.

Tapates

Frigler tarafından dokunan ünlü halılardır.

Helenizm

Büyük İskender'in doğu seferleri sonucunda Doğu ve Batı kültürlerinin kaynaşmasıyla ortaya çıkan sentez uygarlıktır.

Kut

Eski Türklerde yönetme yetkisinin Tanrı tarafından hükümdara verildiğine inanılan kutsal inanç anlayışıdır.

Toy / Kurultay

Eski Türk devletlerinde hükümdarın yönetimle ilgili kararları almak için danıştığı meclistir.

Pankuş

Hitit devletinde idari, askerî ve dinî işleri yürüten üst düzey görevlilerin yer aldığı meclistir.

Testudo Taktiği (Kaplumbağa Dizilişi)

Roma ordusundaki lejyonerlerin kalkanlarını birleştirerek saldırılara karşı kendilerini korudukları kaplumbağa şeklindeki savunma düzenidir.

Urukagina Kanunları

Sümerlerin Lagaş Kralı Urukagina tarafından hazırlanan, halkı korumayı amaçlayan ve tarihte bilinen ilk yazılı kanunlardır.

Hammurabi Kanunları

Babil Kralı Hammurabi tarafından çivi yazısıyla yazılan, 'kısasa kısas' anlayışına dayalı 282 maddelik kanun metnidir.

Nehir Sınavı

Eski Mezopotamya'da zanlının ırmağa atılması ve su üstünde kalırsa suçsuz, batarsa suçlu sayılması esasına dayanan yargılama yöntemidir.

Töre

Türkistan'daki Türk topluluklarında toplum düzenini ve cezaları belirleyen, kurultaylarda kararlaştırılan yazısız hukuk kurallarıdır.