BATCH 18 — Orthopedie: compensatie, palpatie, zwelling, ROM en pijn

Wat is compensatoire kreupelheid?

Valse kreupelheid door gewichtsverplaatsing bij primair manken

Is compensatoire kreupelheid echte pijn in tweede lidmaat?

Nee

Wat gebeurt bij linksachter manken qua zwaartepunt?

Dier verplaatst gewicht naar voren

Waarom kan linksachter manken lijken op linksvoor manken?

Hoofdbeweging en compensatie kunnen misleiden

Waarom moet je niet alleen naar kopbeweging kijken?

Heupbeweging kan primair achterbeenprobleem tonen

Wat kan een onduidelijke hoofdknik betekenen?

Eerder voorbeenprobleem dan ernstig achterbeenprobleem

Wat is secundaire kreupelheid?

Echte kreupelheid door overbelasting van ander lidmaat

Is secundaire kreupelheid echte pijn?

Ja

Hoe ontstaat secundaire kreupelheid?

Door langdurige overbelasting van andere ledematen

Wat gebeurt bij primair linksvoor manken?

Rechtsvoor kan secundair overbelast raken

Welk achterbeen kan bij linksvoor probleem ook betrokken raken?

Rechtsachter, door diagonale steunfase

Bij secundaire kreupelheid door voorbeenprobleem, welk lidmaat is vaak vooral betrokken?

Het andere voorbeen

Wat gebeurt bij linksachter letsel?

Rechtsvoor wordt tijdens steunfase extra belast

Wanneer verdwijnt compensatoire of secundaire kreupelheid?

Na behandeling van het primaire lidmaat

Wat is het doel van palpatie bij orthopedie?

Afwijkingen lokaliseren en aard/ernst inschatten

Waarom palpeer je verdachte zone als laatste?

Pijn kan dier laten verkrampen en onderzoek bemoeilijken

Waarop let je bij palpatie?

Asymmetrie, zwelling, atrofie, beweeglijkheid en pijn

In welke richting beoordeel je asymmetrie, zwelling en atrofie?

Van proximaal naar distaal

In welke richting beoordeel je ROM en pijnlijkheid?

Van distaal naar proximaal

Welke palpatiebevindingen zijn niet-specifiek?

Spieratrofie, zwelling, abnormale beweeglijkheid en pijn

Welke palpatiebevindingen zijn specifieker?

Warmte, crepitatie, deformatie, defecten en pulsatie bij paard

Wat is spieratrofie?

Afname van spiermassa door minder gebruik

Waarom ontstaat spieratrofie?

Lidmaat wordt minder gebruikt door pijn of functiebeperking

Hoe herken je spieratrofie?

Minder volume, plattere spierbuik en slappere consistentie

Hoe snel ontstaat atrofie bij ernstig manken?

Ongeveer na een week

Hoe snel ontstaat atrofie bij matig manken?

Ongeveer na twee weken

Hoe snel ontstaat atrofie bij licht manken?

Na enkele maanden

Wat zegt spieratrofie?

Welk lidmaat aangetast is, ernst en duur van probleem

Wat is zwelling?

Toename in omvang door vocht, weke delen of bot

Hoe kan zwelling verlopen na trauma?

Plots ontstaan en later verminderen

Wanneer kan zwelling blijven bestaan?

Bij bijvoorbeeld gewrichtsprobleem

Welke inhoud kan zwelling hebben?

Vocht, weke delen of beenderige zwelling

Welke oorzaken geven beenderige zwelling?

Fractuur of artrose

Waarom is schouder moeilijk te palperen?

Door veel spiermassa

Waar palpeer je de elleboog?

Tussen mediale/laterale epicondyl en olecranon

Waar palpeer je de carpus?

Dorsaal

Zijn tenen goed palpabel?

Ja

Waarom is heup moeilijk te palperen?

Door spiermassa

Waar palpeer je de knie?

Craniaal naast de patellabanden

Waar palpeer je de tarsus?

Dorsaal en plantair

Wat betekent ROM?

Range of motion, bewegingsuitslag van een gewricht

Hoe test je ROM?

Passief buigen en strekken van gewrichten

Wanneer neemt ROM af?

Bij zwelling, artrose of pijn

Wanneer neemt ROM toe?

Bij luxatie, fractuur of peesletsel

Waarom wordt ROM bij GHD minder vaak getest?

Men gaat vaak direct naar pijnproeven

Wat betekent toegenomen ROM tarsus bij gebogen knie bij paard?

M. fibularis tertius kan kapot zijn

Waarom kan tarsus normaal niet strekken met gebogen knie?

Door verbinding via m. fibularis tertius

Hoe test je ROM per gewricht?

Elk gewricht apart buigen/strekken

Wanneer is ROM van carpus normaal?

Als metacarpus tot tegen onderarm geplooid kan worden

Hoe test je pijn naast ROM?

Hyperextensie en hyperflexie

Wat is hyperflexie?

Gewricht verder buigen dan normale neutrale beweging om pijn uit te lokken

Wat is hyperextensie?

Gewricht verder strekken dan normaal om pijn uit te lokken

Wat is een hoeftester?

Instrument om extra druk op hoef/klauw uit te oefenen

Waarvoor gebruik je een hoeftester?

Diep palperen en pijn in hoef/ondervoet lokaliseren

Waarom kan extra druk op rug tijdens ROM-test nuttig zijn?

Het belast gewrichten extra en kan pijnmanken uitlokken

Hoe lang werd extra druk bij hond in voorbeeld aangehouden?

Ongeveer 10 seconden

Wat doe je na pijnprovocatie?

Dier laten stappen en kijken of manken verergert

Welke aandoening kan al bij lichte aanraking pijn geven?

Panosteïtis

Waarom reageren jonge honden soms moeilijk interpreteerbaar?

Ze kunnen overgevoelig reageren

Wanneer doe je palpatie door pijn vooral?

Als je onzeker bent en regio verder wilt onderzoeken

Wat betekent pulsatie aan paardenbenen?

Vaak distale ontsteking, maar op zichzelf weinig specifiek

Wanneer is pulsatie bij paarden normaal minder verdacht?

Als het aan alle vier de benen voelbaar is

Wat is crepitatie?

Knisperend/schurend gevoel of geluid, vaak bij botprobleem

Waarom is warmte specifieker dan zwelling?

Warmte wijst eerder op actieve ontsteking

Wat betekent deformatie?

Afwijkende vorm door bijvoorbeeld fractuur, luxatie of chronische verandering

Wanneer doe je specifieke orthopedische testen?

Na inspectie en palpatie, om een vermoeden te bevestigen

Waarom doe je specifieke testen vaak na sedatie?

Om spiercontracties door verzet/pijn te verminderen

Sluit sedatie pijnreactie volledig uit?

Nee, maar het vermindert opspannen

Welke gewrichten hebben kruisbanden?

Alleen kniegewrichten

Wat doen kruisbanden?

Voorkomen dat tibia en femur te veel voor-achter bewegen

Wat is ruptuur van de voorste kruisband?

Voorste kruisband is stuk waardoor tibia naar voren kan schuiven

Wat is de schuifladetest?

Test waarbij tibia naar voren kan schuiven t.o.v. femur bij kruisbandruptuur

Wat is een positieve schuifladetest?

Tibia schuift abnormaal naar voren

Wat test de tibiale compressietest?

Voorste kruisbandruptuur

Hoe werkt tibiale compressietest?

Tarsus naar voren trekken waardoor tibia opschuift bij kruisbandruptuur

Wat is patellaluxatie?

Knieschijf schiet uit de groeve

Hoe test je patellaluxatie?

Patella fixeren en tibia draaien zodat patella uit groeve kan klikken

Wat betekent als patella makkelijk uit groeve klikt?

Dier is gevoelig voor patellaluxatie

Wat is heupdysplasie?

Slechte aanleg van femurkop en acetabulum met instabiliteit/luxatieneiging

Wat gebeurt bij heupluxatie?

Femurkop beweegt uit het acetabulum

Welk ligament helpt normaal heupluxatie voorkomen?

Ligamentum capitis ossis femoris

Wat is de Ortolani-test?

Test waarbij femurkop terug in acetabulum schiet bij rotatie/manipulatie

Wat voel je bij positieve Ortolani-test?

Femurkop schiet in kom en duim op acetabulum zakt/beweegt

Waarop wijst positieve Ortolani-test?

Gevoeligheid voor heupdysplasie/heupinstabiliteit

Wat is de Barden-test?

Test om abnormale heupbeweeglijkheid/laxiteit te beoordelen

Bij welke dieren gebruik je Barden-test vooral?

Jonge dieren

Waarom is Barden-test minder nuttig bij oudere dieren?

Bindweefselvorming vermindert beweeglijkheid

Welke bicepsproblemen kunnen voorkomen?

Ruptuur of tendinitis

Hoe test je bicepsprobleem?

Poot naar achter trekken, elleboog strekken, schouder buigen en druk op beginpees

Waarom geeft bicepstest pijn bij bicepsprobleem?

Biceps wordt maximaal opgespannen

Wat doe je na bicepsmanipulatie?

Dier laten stappen en kijken of het mankt

Wat wijst op m. fibularis tertius-ruptuur?

Tarsus kan gestrekt worden terwijl knie gebogen is

Waarom kan dat normaal niet?

M. fibularis tertius koppelt knie- en tarsusbeweging

Waarvoor gebruik je buigproeven vooral?

Pijn lokaliseren bij grote huisdieren

Hoe voer je een buigproef uit?

Eerst lopen, gewricht 1 minuut hyperflecteren, daarna opnieuw lopen

Wat betekent positieve buigproef?

Manken verergert na flexie en wijst op pijn in geteste regio

Wat betekent negatieve buigproef?

Sluit probleem niet uit

Waarom kan buigproef vals negatief zijn?

Dier kan door pijn heen lopen of probleem wordt niet uitgelokt

Waarom zegt vooral positieve buigproef iets?

Het lokt pijn/manken zichtbaar uit

Test buigproef steunbeen- of hangbeenclaudicatie?

Beide