CE: Economie - Alle formules

Procentuele verandering

(nieuw − oud) / oud × 100%

Procentpuntverandering

nieuw percentage − oud percentage; niet delen door oud percentage

Indexcijfer

waarde / waarde basisjaar × 100

Waarde uit indexcijfer

index / 100 × waarde basisjaar

Gewogen gemiddelde

som van waarde × gewicht / som van gewichten

Omzet / totale opbrengst

TO = P × Q

Gemiddelde opbrengst

GO = TO / Q; bij gewone vraagfunctie geldt vaak GO = P

Totale winst

TW = TO − TK

Gemiddelde winst

GW = GO − GTK

Break-even

TO = TK of P × Q = TK

Totale kosten

TK = TCK + TVK

Totale constante kosten

TCK = TK − TVK

Totale variabele kosten

TVK = GVK × Q

Gemiddelde totale kosten

GTK = TK / Q

Gemiddelde variabele kosten

GVK = TVK / Q

Gemiddelde constante kosten

GCK = TCK / Q

Marginale kosten

MK = extra TK / extra Q; bij functie: afgeleide van TK

Marginale opbrengst

MO = extra TO / extra Q; bij functie: afgeleide van TO

Maximale winst

Bereik je bij MO = MK

Vraagfunctie omzetten

Van Qv = aP + b naar P = ...; daarna TO = P × Q

Aanbod-vraag-evenwicht

Qv = Qa oplossen voor P en daarna Q

Prijselasticiteit van de vraag

Ev = %ΔQv / %ΔP

Inkomenselasticiteit

Ey = %ΔQv / %ΔY

Kruislingse elasticiteit

Ek = %ΔQv goed A / %ΔP goed B

Afwenteling heffing

prijsstijging consument / heffing × 100%

Subsidie-doorwerking

prijsdaling consument / subsidie × 100% of prijsstijging producent / subsidie × 100%, afhankelijk van vraag

Heffingsopbrengst overheid

heffing per product × verkochte hoeveelheid

Totale subsidie

subsidie per product × verkochte hoeveelheid

Consumentensurplus

betalingsbereidheid − betaalde prijs; grafisch meestal driehoek boven prijs en onder vraaglijn

Producentensurplus

ontvangen prijs − minimale aanbiedprijs; grafisch meestal driehoek onder prijs en boven aanbodlijn

Totaal surplus

consumentensurplus + producentensurplus

Deadweight loss / welvaartsverlies

Verlies aan totaal surplus door lagere verhandelde hoeveelheid; vaak driehoek

Oppervlakte rechthoek

lengte × breedte

Oppervlakte driehoek

½ × basis × hoogte

Contante waarde

CW = toekomstig bedrag / (1 + r)^n

Eindwaarde

EW = huidig bedrag × (1 + r)^n

Reële rente, benadering

reële rente ≈ nominale rente − inflatie

Exacte reële rente

(1 + nominale rente) / (1 + inflatie) − 1

Dekkingsgraad pensioenfonds

huidig vermogen / huidige waarde toekomstige pensioenuitkeringen × 100%; dit stond letterlijk in 2025-I.

Staatsschuldquote

staatsschuld / bbp × 100%

Begrotingssaldo overheid

ontvangsten overheid − uitgaven overheid; positief = overschot, negatief = tekort

Bbp via bestedingen

Y = C + I + O + E − M

Financiële kringloop

S = I + (O − B) + (E − M)

Overheidssaldo uit kringloop

(S − I) + (B − O) = E − M

Particulier spaarsaldo

S − I

Saldo lopende rekening

E − M, eventueel inclusief inkomensoverdrachten als de context dat aangeeft

Arbeidsinkomensquote

AIQ = arbeidsinkomen / nationaal inkomen × 100%

Arbeidsinkomen

loon per werknemer × aantal werknemers

Arbeidsproductiviteit

productie / aantal werkenden of productie / aantal gewerkte uren

Loonkosten per product

loonkosten per werknemer / arbeidsproductiviteit

Economische groei

% verandering reëel bbp

Nominale groei

Reële groei + inflatie, bij benadering

Productiefunctie

Y = A × f(K,L); A = technologie/productiviteit, K = kapitaal, L = arbeid

Groen bbp

bbp − milieuschade + milieuverbetering

Belastingdruk

belasting / inkomen × 100%

Gemiddeld belastingtarief

totaal betaalde belasting / totaal inkomen × 100%

Marginaal belastingtarief

Tarief dat geldt over de laatst verdiende euro

Belastbaar bedrag

grondslag − vrijstelling/aftrekpost

Te betalen belasting met schijven

Bereken belasting per schijf, tel op, trek daarna heffingskorting af

Belastingwig

loonkosten werkgever − nettoloon werknemer

Gemiddelde premie/kosten verzekering

premie per periode × aantal perioden + eigen risico/schade binnen eigen risico

Verwachte schade

kans × schadebedrag

Verwachte waarde

som van kans × uitkomst

Rendement

opbrengst / ingelegd bedrag × 100%

Wisselkoersomrekening

bedrag in munt A × koers = bedrag in munt B, let op hoe de koers is genoteerd

Keynesiaanse effectieve vraag

EV = autonome bestedingen + cY

Evenwicht Keynesiaans kruis

Y = EV

Multiplier, simpel

multiplier = 1 / (1 − c) als alleen consumptiequote c verandert

Multiplier met lekken

Hoe groter sparen, belastingen of import, hoe kleiner de multiplier

Output gap

werkelijke productie − potentiële productie; negatief = laagconjunctuur, positief = hoogconjunctuur

IS-curve

Verband tussen reële rente en evenwichtsinkomen: lagere rente → hogere bestedingen → hoger Y

MB-curve

Centrale-bankregel: hogere inflatie → hogere rente; lagere inflatie/output gap → lagere rente

GA-curve

Geaggregeerd aanbod: output gap beïnvloedt inflatie

Verkeersvergelijking geld

M × V = P × Y; geldhoeveelheid × omloopsnelheid = prijspeil × productie

Nash-evenwicht

Geen speler kan zichzelf verbeteren gegeven de keuze van de ander

Dominante strategie

Strategie die beter is ongeacht wat de ander doet

Gevangenendilemma

Beiden hebben dominante strategie, maar gezamenlijke uitkomst is slechter dan samenwerken

Break-even bij samenwerking/fusie

TO = TK; vaak gebruiken om benodigde kostenbesparing te berekenen

BBP via de productiemethode

bbp = som van alle toegevoegde waarden binnen een land. Toegevoegde waarde = omzet − ingekochte goederen/diensten van andere bedrijven.

BBP via de inkomensmethode

bbp = som van alle verdiende primaire inkomens in de productie: loon + rente + huur/pacht + winst.

BBP via de bestedingsmethode

bbp = C + I + O + E − M. Dus: consumptie + investeringen + overheidsbestedingen + export − import.

Waarom trek je import af bij bbp?

Import wordt wel gekocht door binnenlandse gezinnen/bedrijven/overheid, maar is niet binnenlands geproduceerd. Daarom: − M.

Ezelsbrug drie bbp-methoden

Productie: wat is er gemaakt? Inkomen: wat is ermee verdiend? Bestedingen: wie heeft het gekocht?

Van bbp naar nationaal inkomen

nationaal inkomen = bbp + ontvangen primaire inkomens uit buitenland − betaalde primaire inkomens aan buitenland

Primaire inkomens

Beloningen voor productiefactoren: loon, rente, pacht/huur en winst

Netto nationaal inkomen

NNI = bbp − afschrijvingen + saldo primaire inkomens uit buitenland