BATCH 16 — Mond/keel/trachea en thoraxauscultatie

Wat palpeer je uitwendig in mond- en keelstreek?

Huid, botstructuren, lymfeknopen, speekselklieren, schildklier, luchtzakken en larynx

Hoe hoort de keelstreek normaal aan te voelen?

Droog, zonder zwelling of oedeem

Wat beoordeel je aan de larynx?

Deformaties, fremitus en hoestreflex

Hoe test je de hoestreflex?

Schudden aan de trachea ter hoogte van de borstingang

Wat betekent positieve hoestreflex?

Hoesten door irritatie van trachea/larynx

In welke richting test je de tracheareflex?

Van distaal naar proximaal

Waarom test je de larynx-hoestreflex pas later?

Die kan vals positief zijn

Wat is droes?

Infectie bij paard/veulen die abcessen en lymfeknoopzwelling kan geven

Wat kan droes veroorzaken in retrofaryngeale lymfeknopen?

Abces en zwelling

Wat is tracheotomie?

Opening in de trachea maken zodat dier via dat gat kan ademen

Wanneer kan tracheotomie nodig zijn?

Bij ernstige inspiratoire dyspnee door obstructie

Wat is luchtzaktympanie?

Luchtophoping in de luchtzakken

Waarom kan luchtzaktympanie tracheotomie vereisen?

Het kan de ademhaling ernstig blokkeren

Wat onderzoek je inwendig in de mondholte?

Hard en zacht gehemelte, tanden en slijmvliezen

Hoe onderzoek je nasofarynx/orofarynx/larynx bij KHD?

Met spiegeltje en endoscopie

Hoe onderzoek je nasofarynx/larynx bij paard?

Flexibele endoscoop via de neus

Hoe onderzoek je nasofarynx/larynx bij rund?

Rigide endoscoop via de muil

Wat betekent te lang zacht gehemelte?

Het reikt verder dan epiglottis en kan ademhalingsproblemen geven

Wat hoor je normaal bij tracheaauscultatie?

Ademhalingsgeluid

Is ademhalingsgeluid over de trachea normaal?

Ja

Wat kan mucopurulent exsudaat bij de borstingang geven?

Tracheale irritatie en hoest/ademgeluiden

Wat inspecteer en palpeer je aan de thorax?

Ribben, ictus cordis, zwellingen, oedeem, tumoren, abcessen en subcutaan emfyseem

Hoe horen ribben te zijn bij palpatie?

Voelbaar

Wat is subcutaan emfyseem?

Luchtophoping in onderhuids weefsel

Wanneer kan subcutaan emfyseem ontstaan?

Bijvoorbeeld na chirurgie of wond waarbij lucht in weefsel komt

Wat is anatomisch longveld?

Het volledige gebied waar long anatomisch ligt

Wat is ausculteerbaar longveld?

Deel van longgebied waar ademgeluiden goed hoorbaar zijn

Is anatomisch longveld groter dan ausculteerbaar longveld?

Ja

Welke factoren storen thoraxauscultatie?

Omgevingsgeluid, harenwrijving, spinnen, hijgen, vocaliseren, stridor, ructus en darm-/pensgeluiden

Waarom druk je de stethoscoop stevig aan?

Om wrijving over haren te verminderen

Hoe moet je longen ausculteren?

Bilateraal op meer dan vijf plaatsen

Waarom kijk je naar thorax tijdens auscultatie?

Om inspiratie en expiratie te identificeren

Hoeveel ademhalingscycli beluister je minstens?

Meer dan één

Welke luchtstroom maakt normaal geen geluid?

Laminaire luchtstroom

Welke luchtstroom maakt wel geluid?

Turbulente luchtstroom

Wat is bronchiaal ademgeruis?

Normaal geluid van trachea tot bifurcatie

Wanneer hoor je bronchiaal ademgeruis?

Tijdens inspiratie én expiratie

Waar hoor je normaal ademgeruis?

Meer caudaal/dieper in de longen

Wanneer hoor je normaal ademgeruis vooral?

Tijdens inspiratie

Waarom hoor je normale expiratie caudaal minder?

Expiratoire luchtstroom is laminair

Wat is versterkt ademgeruis?

Ademgeruis dat ook bij begin expiratie hoorbaar is

Waarbij hoor je versterkt ademgeruis vaak?

Atelectase

Wat is atelectase?

Dichtgeklapte longblaasjes

Waarom geeft atelectase expiratoir geluid?

Actief uitademen maakt geluid bij dichtgeklapte delen

Wat is verzwakt ademgeruis?

Zachter ademgeluid door demping of verminderde luchtgeleiding

Welke oorzaken geven verzwakt ademgeruis?

Isolatie/demping of afgesloten bronchus

Wat zijn muzikale rhonchi/wheezes?

Piepend of fluitend geluid

Waarop wijzen wheezes vaak?

Obstructie van diepere luchtwegen

Wanneer hoor je wheezes vooral?

Tijdens expiratie

Waarom passen wheezes bij expiratoire dyspnee?

Diepe luchtwegen vernauwen vooral bij uitademing

Wat zijn niet-muzikale rhonchi/crepitaties?

Geknetter, vooral aan einde inspiratie

Waardoor ontstaan crepitaties?

Diepe luchtwegen kleven dicht of hebben lage compliantie en openen plots

Wat is pleuraal wrijfgeruis?

Schurend geluid door ruwe pleurabladen bij pleuritis

Wat is pleuritis?

Ontsteking van de pleura

Wanneer hoor je pleuraal wrijfgeruis vooral?

In het begin van de ontsteking

Waarom verdwijnt pleuraal wrijfgeruis later soms?

Door effusie of verdere verandering tussen pleurabladen

Wat is ructus als storend geluid?

Boeren/oprispen, vooral bij herkauwers

Waarom kunnen pensgeluiden longauscultatie verstoren?

Ze kunnen via thorax/abdomen meeklinken

Waarom moet je stridor onderscheiden van longgeluid?

Stridor komt uit bovenste luchtwegen en is vaak zonder stethoscoop hoorbaar

Wat is het verschil tussen wheeze en crepitatie?

Wheeze is fluitend door obstructie; crepitatie is knetterend door openen van kleine luchtwegen

Wat betekent expiratoir piepen klinisch?

Diepe luchtwegobstructie

Wat betekent eind-inspiratoir knetteren klinisch?

Kleine luchtwegen/alveoli openen moeizaam of compliantie is verlaagd

Waarom is bilateraal luisteren belangrijk?

Links-rechtsverschillen helpen lokaliseren

Waarom moet je op meerdere plaatsen luisteren?

Longafwijkingen kunnen lokaal zijn

Wat is fremitus in larynx/thoraxcontext?

Voelbare trilling door luchtweg- of weefselafwijking

Wat is pleuraal wrijfgeruis?

Schurend geluid door ontstoken pleurabladen die tegen elkaar wrijven

Wanneer hoor je pleuraal wrijfgeruis?

Vooral vroeg in de ontsteking, wanneer er nog niet te veel exsudaat is

Tijdens welke ademfase hoor je pleuraal wrijfgeruis?

Zowel tijdens inspiratie als expiratie

Wat zijn reutels/crackles?

Geluiden door opstapeling van exsudaat in de luchtwegen

Wanneer hoor je reutels vooral?

Vooral bij expiratie

Waarom hoor je reutels vooral expiratoir?

Bij expiratie neemt de luchtwegdiameter af waardoor exsudaat hoorbaar wordt

Waarom hoor je reutels minder inspiratoir?

Bij inspiratie neemt de diameter van de luchtwegen toe

Waarvoor gebruik je RX bij ademhalingsonderzoek?

Vooral bij KHD en bij paard voor sinuspathologie

Waarvoor gebruik je echografie bij ademhalingsonderzoek?

Vooral bij GHD

Waarvoor gebruik je endoscopie bij luchtwegonderzoek?

Vaak bij paarden en bij KHD vooral in tweedelijnszorg

Is neussecreet geschikt voor bacteriologisch onderzoek?

Nee, het is altijd gecontamineerd

Welke secreten zijn beter voor onderzoek dan neussecreet?

Diepe neusswab, faryngeaal secreet of tracheaal secreet

Wat is BAL?

Bronchio-alveolaire lavage

Waarvoor gebruik je BAL?

Onderzoek bij vermoeden van allergie, ontsteking, parasieten of longweefselprobleem

Hoe voer je BAL uit?

Isotoon vocht in de long brengen en terug opzuigen voor onderzoek

Wat onderzoek je in BAL-vocht?

WBC, parasieten, cellen, ontstekingsbeeld en eventueel andere pathogenen

Waarom is BAL-vocht vaak schuimend?

Je zuigt ook surfactant mee op

Hoe doe je BAL bij KHD en paard?

Met endoscoop na sedatie

Hoe doe je BAL bij rund?

Blind na sedatie

Welke labo-onderzoeken kunnen bij luchtwegproblemen?

Bacteriologisch, virologisch, cytologisch, parasitair, bloedonderzoek en serologie

Wat onderzoekt serologie bij luchtwegziekten?

Of er antistoffen tegen een bepaalde ziekteverwekker aanwezig zijn

Waarom zijn longfunctietesten beperkt bij huisdieren?

Dieren kunnen niet op commando in- en uitademen via een respirometer

Wat kan op het examen voorkomen bij interpretatie?

Eén tot twee bloeduitslagen, soms met urineonderzoek

Hoe begin je met bloeduitslag interpreteren?

Lijn per lijn overlopen wat wel en niet afwijkend is

Waarom moet je opletten met “normaal” in bloeduitslagen?

Normaalwaarden moeten altijd gekoppeld worden aan patiënt en kliniek

Wat doe je na het overlopen van alle waarden?

Het hoofdprobleem achterhalen

Hoe vind je vaak het hoofdprobleem?

Door te focussen op de meest afwijkende waarde

Waarom kan aanvraag van bloedonderzoek tunnelvisie geven?

Je vraagt parameters aan vanuit een vermoeden, waardoor niet alles geanalyseerd is

Waarom check je of afwijkende waarden elkaar bevestigen?

Samenhang maakt de interpretatie sterker

Wat doe je als het hoofdprobleem niet meteen duidelijk is?

Kijken naar waarden met de kortste differentiaaldiagnose

Wat betekent “kortste differentiaaldiagnose”?

Een afwijking met weinig mogelijke oorzaken, dus diagnostisch nuttig

Wat doe je met secundaire afwijkingen?

Kijken of ze logisch aansluiten bij het hoofdprobleem

Waarom zoek je patronen in bloedwaarden?

Combinaties van stijging/daling wijzen vaak op een specifiek probleem

Wat is hypothetisch denken bij bloedinterpretatie?

Elke afwijkende waarde stap voor stap apart verklaren en daarna koppelen

Wat is voordeel van hypothetisch denken?

Het is trager maar beter doordacht