WKE

Estetyka

Percepcja świata za pomocą zmysłów.

Dzieło sztuki

Całość odznaczająca się specyficznymi rozwiązaniami formalnymi, powstająca w pewnym kontekście historycznym i kulturowym.

Twórca

Realny człowiek lub wyizolowany charakter, który tworzy dzieło sztuki.

Przeżycie estetyczne

Odróżnia się od innych przeżyć poprzez rodzaj transcendencji i możliwość przeniesienia się w inną przestrzeń umysłową.

Wartość estetyczna

Obiektywna lub subiektywna wartość przypisana dziełu sztuki, która może być związana z umiejętnościami i kunsztem.

Obiektywizm

Przekonanie, że piękno jest cechą przedmiotów i podlega niezmiennym prawom.

Subiektywizm

Przekonanie, że piękno zależy od reakcji i upodobań jednostki.

Relatywizm

Przekonanie, że piękno jest różne dla różnych osób i nie można go jednoznacznie określić.

Estetyka fenomenologiczna

Kierunek w estetyce, który skupia się na badaniu przeżyć estetycznych i ich relacji do dzieła sztuki.

Dzieło sztuki

Czysto intencjonalny wytwór twórczych aktów artysty, zawieszony między istnieniem idealnym a realnym.

Konkretyzacja

Proces wypełniania miejsc nie do określenia w dziele sztuki przez odbiorcę.

Przeżycie estetyczne

Proces fazowy, rozłożony w czasie, który prowadzi do skonstruowania przedmiotu estetycznego w naszej głowie.

Faza emocji wstępnych

Pierwsza faza przeżycia estetycznego, w której następuje zawieszenie perspektywy na przeszłość i przyszłość.

Faza konstruowania przedmiotu estetycznego

Druga faza przeżycia estetycznego, w której tworzymy harmonijną całość wokół jakości, która nas zaczepiła.

Wartości estetyczne

Istnieją fenomenalnie tylko wtedy, gdy w naszej głowie skonstruowaliśmy przedmiot estetyczny.

Wartości artystyczne

Kunszt i wartości obiektywne, które są związane z dziełem sztuki.

Estetyka pragmatyczna

Teoria, w której prymat ma działanie i praktyczne konsekwencje, a nie kontemplacja.

Antyesencjalizm

Koncepcja, że pewne terminy nie mogą być zdefiniowane, a prawda jest określana przez praktyczne konsekwencje.

Koncepcja Ch. Dewego

Koncepcja, która traktuje sztukę jako przedłużenie życia codziennego i podkreśla znaczenie doświadczenia.

Harmonia

Ciągłe dążenie do harmonii jako zalążek dzieła sztuki i estetyki.

Sztuka

Proces wytwarzania lub wykonywania, który dokonuje czegoś w stosunku do jakiegoś fizycznego materiału.

Dzieło sztuki

Relacja między organizmem człowieka a otoczeniem, które powstaje według planu i na wzór pewnego doświadczenia.

Recepcja

Proces składający się z reakcji, które dążą do przedmiotowego spełnienia.

Postrzeganie

Proces, w którym odbiorca tworzy własne doświadczenie, które musi być porównywalne do doświadczenia twórcy dzieła sztuki.

Antyesencjalizm

Przeciwstawienie się esencjalistycznym koncepcjom, które próbują zdefiniować dzieło sztuki.

Stan ówczesnej estetyki

Spekulatywna, normatywna i arbitralna perspektywa estetyki w danym okresie.

Niedookreśloność pojęć estetycznych

Brak precyzji w definiowaniu pojęć związanych z estetyką.

Logiczna wielość dyskursów estetycznych

Zależność dyskursów estetycznych od kontekstów kulturowych.

Działalność awangardy

Przykłady takich działań jak ready-made, kubizm, dadaizm.

Błąd esencjalizmu

Notoryczne próby zdefiniowania dzieła sztuki.

Błąd doktryny "unum nomen, unum nominatum"

Przekonanie, że na jedno pojęcie powinno przypadać jedno pojęcie.

Definicje "ignotum per ignotum"

Definicje oparte na nieznanych pojęciach.

Statyczność w podejściu do sztuki współczesnej

Brak możliwości uniwersalnego wartościowania dzieł sztuki.

Relatywizm kryteriów wartościowania

Konieczność oceniania różnych dziedzin sztuki w różny sposób.

Rola teorii w estetyce

Badanie sensu opisowego i oceniającego pojęcia sztuki.

Estetyka jako pojęcie otwarte

Pojęcie, które może być ulepszane i poprawiane w zależności od nowych warunków i zmian w sztuce.

Artefakt

Dzieło sztuki w znaczeniu klasyfikacyjnym.

Status kandydata do oceny

Zbiór aspektów, które nadają dziełu sztuki status kandydata do oceny przez osoby działające w imieniu instytucji ze świata sztuki.

Działanie w imieniu instytucji

Warunek drugi, który polega na działaniu w imieniu instytucji, które nadaje status kandydowania do oceny dziełu sztuki.

Nadawanie statusu

Proces nadawania statusu dziełu sztuki, który nie wymaga skodyfikowanej procedury, ale może być dokonany przez jedną osobę lub grupę osób.

Tytuł dzieła sztuki

Nadanie tytułu dziełu sztuki może wyjaśnić, że jest to dzieło sztuki i pełnić różne funkcje, takie jak pomoc w zrozumieniu dzieła.

Kandydowanie do oceny

Członek świata sztuki nadaje status kandydowania do oceny dziełu sztuki, co nie jest niezbędne do oceniania sztuki.

Ocena sztuki

Proces doświadczania jakości dzieła sztuki i uznawania go za wartościowe lub cenne.

Teoria naśladowania

Sztuka jest naśladownicza i ma za zadanie odwzorować rzeczywistość.

Teoria ekspresyjna

Sztuka pomaga wyrażać emocje i uczucia.

Perceptualizm estetyczny

Koncepcja, według której doświadczenie estetyczne jest nieodłącznym elementem definicji dzieła sztuki.

Jakości estetyczne

Lokalne i regionalne aspekty wartości estetycznych, które są definiujące dla dzieła sztuki.

Krytyka artystyczna

Proces oceny i analizy dzieł sztuki, który może być oparty na racjach estetycznych, afektywnych i obiektywnych.

Estetyczna natura sztuki

Próba zdefiniowania dzieła sztuki zdefiniowano jako "coś, co wzbudza w odbiorcach przeżycia hedonistyczne".

Konceptualizm w sztuce

Sztuka nie jest czymś do oglądania, może jej być idea lub myśl.

Kognitywistyczna koncepcja sztuki

Podstawową celą sztuki nie jest wzbudzanie przeżyć estetycznych, tylko funkcję kognitywną –– poznawczą.

Kulturoznawcza koncepcja sztuki

Sztuka jest zjawiskiem kulturowym, nie oderwanym od rzeczywistości.

Kontekst kulturowy

Wpływ kultury na znaczenie i interpretację dzieła sztuki, uwzględnienie konwencji artystycznych i kulturowych.

Sztuka poza estetyką

Przykład L.H.O.O.Q. Ogolonej jako dzieła sztuki, które pozbawia obrazu Mony Lisy znaczenia estetycznego i wprowadza nowe interpretacje.

Sztuka kulturowa

Sztuka jest silnie uwarunkowana kulturowo i jej przetrwanie zależy od postrzegania przez kulturę.

Sztuka pozaestetyczna

Marcel Duchamp eksperymentował z nowatorskimi formami sztuki, w tym sztuką pozaestetyczną.

Kontekst kulturowy

Kultura jest kluczowym czynnikiem wpływającym na postrzeganie i szacunek dla dzieła sztuki.

Sztuka masowa

Sztuka masowa analizowana jest w obrębie kulturoznawstwa i zapewnia ogromnej liczbie ludności pierwszy kontakt z doświadczeniem estetycznym.

Eliminacjonizm

Stanowisko, które odmawia istnienia formalnych i strukturalnych różnic między sztuką masową a sztuką wysoką.

Sztuka popularna vs Sztuka Masowa

Sztuka popularna jest ahistoryczna, podczas gdy sztuka masowa jest historyczna i związana ze współczesnością.

Dystynkcja sztuki masowej i wysokiej

Sztuka masowa jest dostępna dla większej ilości ludzi, podczas gdy sztuka wysoka jest z definicji sztuką elitarną.

Moralny aspekt sztuki masowej

Sztuka masowa może mieć konsekwencje behawioralne i przekazywać idee i wartości.

Konsekwencjonalizm

Ocenia moralny aspekt sztuki masowej na podstawie przewidywalnych konsekwencji jej odbioru.

Propozycjonalizm

Dzieło sztuki może zawierać ukryte lub otwarte twierdzenia moralne, często przybierające formę maksym moralnych.

Identyfikacjonizm

Czytelnicy, widzowie i słuchacze identyfikują się emocjonalnie z fikcyjnymi bohaterami.

Somaestetyka

Krytyczne i melioracyjne badanie doświadczenia, gdzie ciało jest traktowane jako ośrodek zmysłowego postrzegania i fundamentem twórczej autokreacji.

Neuroestetyka

Badanie percepcji sztuki i jej wpływu na stany neuronalne w mózgu.

Prawo stałości

Mózg skupia się tylko na niektórych stałych elementach obrazu.

Prawo abstrakcji

Mózg dokonuje abstrakcji, wyciągając pewne abstrakcyjne pojęcia z obrazu.

Zasada przesunięcia szczytowego

Mózg jest bardziej reaktywny wobec wyolbrzymionych bodźców.

Grupowanie

Wyodrębnianie przedmiotu z tła w celu wywołania nagrody i przyjemności w mózgu.

Izolowanie

Wyodrębnianie jednego bodźca i skupienie uwagi na nim, co może wywołać większe wrażenie na mózgu niż obraz.

Wydobywanie kontrastu

Wzmacnianie i nasilanie sygnału rejestrowanego w mózgu poprzez podkreślanie kontrastów.

Symetria

Oczekiwanie mózgu na potwierdzenie symetrii, która jest kojarzona z harmonią.

Percepcyjne rozwiązywanie problemu

Wywoływanie większej przyjemności w mózgu poprzez wysiłek w odkrywaniu trudności w obrazie.

Przyjmowanie typowego punktu widzenia

Odrzucanie przez mózg jednorazowej i indywidualnej perspektywy na rzecz ogólnej perspektywy.

Neuroestetyka

Koncepcja, według której doznania estetyczne mogą być zredukowane do doznań neuronalnych, a zrozumienie mózgu jest kluczem do zrozumienia sztuki.

Redukcjonizm pojęciowy

Redukowanie doznań estetycznych do "przyjemności estetycznej" i przekładanie ich na doznania neurofizjologiczne.

Krytyka Neuroestetyki 1.0

Brak radzenia sobie z pytaniami dotyczącymi wartości estetycznych i istoty przeżycia estetycznego.

Neuroestetyka 2.0

Uznawanie, że przeżycia estetyczne występują także poza sztuką i że badanie mózgu pod kątem estetycznym nie jest wiarygodne i konstruktywne.

Nie-hedonistyczne doznania estetyczne

Przekonanie, że doznania estetyczne nie mogą być sprowadzone jedynie do doznań hedonistycznych.

Wyjście poza naturalizm i redukcjonizmy

Konieczność badania korelacji między przeżyciem estetycznym a pobudzeniem neuronalnym, bez ograniczania się do naturalistycznych i redukcjonistycznych podejść.

Estetyka ewolucyjna

Badanie adaptacyjności i celowości przeżyć estetycznych.