LES 4: anatomie

centraal zenuwstelsel CZS

• hersenen en ruggenmerg

• verwerken van sensorische informatie

• impulsen geven aan spieren

• hogere functies: intelligentie, geheugen en emoties

perifeer zenuwstelsel

afferente ←> efferente gedeelte

ef: somatisch ←> autonoom zenuwstelsel

verloop doorheen het zenuwstelsel

hersen en ruggenmerg vliezen functie

-Stabiliteit CZS

-Absorberen schokken

-Voeding & O2

-Bekleden de hersenzenuwen en ruggenmergszenuwen

lagen van hersenen en ruggenmerg vliezen

-epidurale ruimte (alleen bij het ruggenmerg) (bevat vetweefsel) (verdoving van het ruggenmerg)

-dura mater = buitenste deklaag CZS / 2 lagen + durale sinus (hersenvloeistof in)

-subdurale ruimte (niet ontwikkeld)

-arachnoïdea

-subarachnoïdale ruimte (cerebrospinale vloeistof dat gemaakt is in 3e en 4e ventrikel)(ontwikkeld)

-pia mater, bloedvoorziening hersenschors

Ruggenmerg

31 segmenten

45cm lang

dorsale en ventrale wortels (sensorische en motorische neuronen)

eindigt bij L1/L2

Cauda equina

= onderdeel onder het ruggenmerg dat bestaat uit een bundel van losse zenuwwortels (soort paardenstaart)

foramina intervertebrale

= openingen tussen twee wervels waar de spinale zenuwen uit het wervelkanaal treden

dorsale ←> ventrale wortel

komt langs achter aan in de grijze stof ←> komt langs voor aan in de grijze stof

functionele organisatie van cellen in de grijze stof

Reflexboog in stappen

1. aankomst prikkel + activering van je zintuig (receptor)

2. sensorisch neuron activeren (dorsale wortel)

3. verwerken info CZS (grijze stof, in schakelneuron)

4. motorisch neuron activeren (ventrale wortel)

5. reactie door effector

collaterale tak gaat gevoel doorgeven aan je hersenen (via witte stof) (essenderende en assenderende info)

functionele organisatie in de witte stof

blauw = stijgende banen → info naar de hersenen

• spinothalamische banen

• dorsale kolommen

• spinocerebellaire banen

rood = dalende banen → hersenen naar lichaam

• corticospinale banen

• Rubrospinaal banen

• Reticulospinaal banen

• Vestibulospinaal banen

• Tectospinaal banen

communicatie CZS en PZS en organen

sensibel = spinothalamische en spinocerebellaire banen en de dorsale kolom

motorisch = corticospinale baan en mediale en laterale banen

cerebrum

onderdeel hersenen

• grote hersenen

• 2 hersenhelften die verbonden zijn (rechter en linker hemisfeer)

• kwabben

  • frontaal, temporaal, occipitaal en partiële

cortex cerebri

= dun geplooid laagjegrijze stof, hersenschors

buitenste laag van de grote hersenen

bevat:

• Gyri = hersenwindingen (de “heuvels”)

• Sulci = groeven

• Fissuren = diepe groeve

primaire sensorische en primaire motorische

centrale sulcus en de laterale sulcus

belangrijkste groeven in de hersenen

grenzen tussen de grote hersengebieden

centrale = verticaal

laterale = horizontaal

longitudinale fissuur/ fissura longittudinalis

diepe spleet die de grote hersenen in een linker en rechter hemisfeer verdeelt

pons

• onderdeel van de hersenstam

• brug tussen verschillende hersengebieden

cerebellum

• de kleine hersenen

• fijne motoriek regelen

• achter in de schedel + onder grote hersenen en achter de hersenstam

medulla oblongata

onderste deel van de hersenstam

overgang tussen ruggenmerg en hersenen

diencephalon

integratie bewuste en onbewuste sensorische en motorische impulsen

• thalamus

• hypothalamus (hypofyse)

• epithalamus (epifyse)

truncus cerebri

= hersenstam

• middenhersenen (mesencephalon)

• pons

• medulla oblongata (verlengde merg)

thalamus

grote bol vanboven van diencephalon

schakelcentrum sensorisch info

hypothalamus

= onderdeel hypofyse

centrale schakelpost diep in de hersenen

epithalamus

= onderdeel epifyse

colliculis superioris

bovenste onderdeel van de middelhersenen

colliculis inferioris

rechts middelste onderdeel van de middenhersenen

pedunculi cerebellares

links middelste onderdeel van de middenhersenen

ventrikels van de hersenen

• 4 interne holten

• 2 laterale ventrikels (hemisferen cerebrum)

• 3^e ventrikel (diencephalon)

• 4^e ventrikel pons / medulla obl.

Cerebrospinale vloeistof

• liquer

• schokbreker

• voeding/afval/hormonen

• Circuleert ventrikels & subarachnoïdaal

• overtollig liquor in veneuze circulatie

plexus choreoïdus

onderdeel in 3e en een in 4e ventrikel

produceert hersenvocht

netwerk van bloedvaten

granulationes arachnoideales

kleine uitstulpingen van het arachnoïd

cruciale rol in de afvoer van hersenvocht

basale kernen

= dieper hersenstructuren van de de grijze stof

• Nucleus caudatus = boogvormig + soort van staart

• Nucleus lentiformis = bol in het midden

  • Globus pallidus

  • Putamen

• Amygdala = aan uiteinde van de starat een heel klein bolletje, hoort bij lymbisch systeem

Hersenzenuwen

= 12 stuks

sensibel, motorisch of gemengd + autonome vezels

Olfactorius (N1)

speciaal sensibel, hersenzenuw

reukepitheel

Opticus (N2)

speciaal sensibel, hersenzenuw

netvlies van oog

Oculomotorius (N3)

motorisch, hersenzenuw

onderste mediale bovenste rechte oogspier, onderste schuine ook en intrinsieke spieren van het oog

Trochlearis

N4, motorisch, hersenzenuw

bovenste schuine oogspier

Trigeminus

N5, gemengd, hersenzenuw

tanden, lippen, tandvlees,…, kauwspieren

Abducens

N6, geemengd, hersenzenuw

laterale rechte oogspier

Facialis

N7, gemengd, hersenzenuw

smaakzintuigen van de tong, spieren van gelaatsuitdrukkingen

Vestibulocochlearis

N8, speciaal senisbel, hersenzenuw

slakkenhuis en vestibulum

Glossopharyngeus

N9, gemengd, hersenzenuw

tong, keelholte, oorspeekselklier

Vagus

N10, gemengd, hersenzenuw

keel, oorschelpen, borst, buik, bekken

Accessorius

N11, motorisch, hersenzenuw

omgeving gehemelte

Hypoglossus

N12, motorisch, hersenzenuw

tongspieren (verbonden met)

Ruggenmergzenuwen

-  C1 – C8

-  T1 - T12

-  L1 – L5

-  S1 – S5

plexis cervicalis

ruggenmergzenuwen C1 tot C5

halspieren en diafragma

• n.phrenicus

• andere takken

Plexus brachialis

ruggenmergzenuwen C5 tot T1

~ schoudergordel & armen

• n.axillaris

• n.musculotaneus

• n.medianis

• n.radialis

• n.ulnaris

Plexus lumbalis

-n. femoralis (quadriceps)

-n. obturatorius: adductoren b.been

-n. femoralis cutaneus lateralis

Plexus lumbosacralis

-n. ischiadicus

-n. gluteus

Plexus sacralis

n.pudendus

n.ischiadicus

= onderdeel van plexus lumbosacralis

• L4-S3 (plexus lumbosacralis)

• Splitsing superieur van de fossa poplitea

  • n. tibialis

  • n. peroneus communis

    • n. peroneus superficialis (laterale compartiment)

    • n. peroneus profundus (anterieure compartiment)

Parasympatisch zenuwstelsel

onderdeel autonoom zenuwstelsel

input —> afferente banen

ontspanning en spijsvertering

preganglionaire neuronen vanuit de hersenstam (oculomotorius, fascialis glossopharyngeus en vagus) en het sacrale ruggenmerg (S1 – S4) verbonden met het doelorganen (terminaal ganglion)

Sympatisch zenuwstelsel

onderdeel autonoom zenuwstelsel

‘waakzaamheid’ : fright, flight en fight

preganglionaire neuronen zijn vanuit het ruggenmerg (T1 – L2) via postganglionaire (perifere ) neuronen verbonden met somatische structuren (huid) en viscerale organen

autonoom zenuwstelsel effecten

palpebra

ooglid

pupil

middenste zwart van je oog

accesore structuur van het oog

sclera

wit van het oog

accesore structuur van het oog

iris

het gekleurde van je oog (oogkleur bepalen)

accesore structuur van het oog

glandula lacrimalis

accesore structuur van het oog

tussen ooglid en wenkbrauw

traanbuisjes die vocht naar het oog brengen

bovenste en onderste traanbuis + traanzak

gaat naar neusholte verticaal

n.opticus

tweede hersenzenuw en voert zuiver sensorische informatie (zicht) van het oog naar de hersenen

bundel van axonen van de ganglioncellen van het netvlies

extrinsieke oogspieren

m.constrictor pupillae

= pupilspier

concentrische ringen rond de pupil

contractie = vernauwen pupil

toegenomen lichtintensiteit + toegenomen prikkeling van parasympatische zenuwstelsel

m. dilatator pupillae

radiaal gelegen , pupilspier

radiaal uitstrekken vanaf de rand van de pupil, contractie verwijdt de pupil

afnemen lichtintensiteit + toegenomen prikkeling van sympatisch zenuwstelsel

anatomie oog

anatomie van het oor