Biologie H5 5.1 t/m 5.4

Periode 4

Ecologie

Wetenschap die de wisselwerking tussen organismen en hun omgeving bestudeert.

Levensgemeenschap

Alle organismen die in een bepaald gebied voorkomen.

Biotische factoren

Invloeden afkomstig van de levende natuur.

Abiotische factoren

Invloeden vanuit de levenloze omgeving.

Soortensamenstelling

De verschillende soorten die in een gebied voorkomen.

Ecosysteem

Een begrensd gebied waarin een wisselwerking plaatsvindt tussen biotische en abiotische factoren.

Habitat

Het leefgebied van een organisme.

Microklimaat

Klimaat op specifieke plaatsen binnen een ecosysteem.

pH

Zuurgraad.

Tolerantie

Vermogen van organismen om schommelingen in een abiotische factor te verdragen.

Tolerantiegrens

Uiterste waarde waarbij organismen van een soort kunnen overleven.

Beperkende factor

Factor die bepaalt hoeveel organismen in een gebied kunnen overleven.

Optimum

Waarde van een abiotische factor die het gunstigst is voor het organisme.

Concurrentie

Competitie, strijd tussen organismen om de beschikbare bronnen.

Niche

De rol die een bepaalde populatie speelt in het geheel van relaties in een ecosysteem.

Coöperatie

Samenwerking tussen organismen van dezelfde populatie.

Symbiose

Langdurig samenleven van organismen van verschillende soorten.

Mutualisme

Vorm van symbiose waarbij beide soorten voordeel hebben.

Commensalisme

Vorm van symbiose waarbij slechts een van beide soorten voordeel heeft en de andere soort geen voordeel en geen nadeel heeft.

Parasitisme

Vorm van symbiose waarbij één soort voordeel heeft en de andere soort nadeel.

Negatieve terugkoppeling

Toename van het resultaat remt het proces (als de populatiedichtheid groter wordt, krijgen de factoren die een afname van de populatiedichtheid veroorzaken meer invloed).

Dynamiek

Het schommelen van biotische factoren.

Dynamisch evenwicht

De populatiedichtheid schommelt om een evenwichtswaarde.

Geboorte

Het ontstaan van organismen door voortplanting.

Sterfte

Het overlijden van organismen.

Migratie

Verplaatsing van organismen naar een ander gebied.

Exoten

Organismen die als gevolg van menselijk handelen terechtkomen in een leefgebied waarin ze van oorsprong niet thuishoren.

Groeicurve

Lijn in een diagram die de groei van een populatie weergeeft.

Draagkracht

Maximale populatiegrootte van de verschillende populaties die over langere tijd in een ecosysteem kunnen worden gehandhaafd.

Vraat

Eten van planten door dieren.

Signaalstoffen

Chemische verbindingen die informatie overdragen tussen en binnen organismen.

Voedselketen

Weergave van de voedselreIaties in een ecosysteem.

Energiestroom

Het overdragen van chemische energie in voedingsstoffen.

Voedselweb

Weergave van het geheel van voedselrelaties in een levensgemeenschap.

Predatie

Eten van dieren.

Trofisch niveau

Schakel in een voedselketen.

Producenten

Autotrofe organismen; kunnen organische stoffen produceren uit anorganische stoffen.

Assimilatie

Opbouw van organische moleculen uit kleinere (anorganische) moleculen.

Fotosynthese

Het vormen van glucose uit koolstofdioxide en water met behulp van zonlicht.

Koolstofassimilatie

Vorming van glucose uit koolstofdioxide en water(stof).

Foto-autotroof

Organismen die fotosynthese gebruiken als energiebron voor de koolstofassimilatie.

Chemosynthese

Oxidatie van anorganische stoffen.

Chemo-autotroof

Organismen die chemosynthese gebruiken als energiebron voor de koolstofassimilatie.

Voortgezette assimilatie

Vorming van koolhydraten, eiwitten, vetten en DNA uit glucose.

Consumenten

Heterotrofe organismen; nemen organische stoffen op als voedsel.

Dissimilatie

Afbraak van organische moleculen.

Reducenten

Organismen die dode resten afbreken tot anorganische stoffen.

Piramide van aantallen

Grafische weergave van de aantallen organismen per trofisch niveau.

Biomassa

Totale gewicht van alle organische stoffen.

Piramide van biomassa

Grafische weergave van de biomassa van elk trofisch niveau.

Bruto primaire productie (BPP)

Alle biomassa die in een ecosysteem door producenten wordt gevormd.

Netto primaire productie (NPP)

De biomassa die producenten gebruiken voor het vormen van nieuwe weefsels.

Productiviteit

De hoeveelheid energie die door een trofisch niveau wordt vastgelegd in organische stoffen.

Successie

Proces waarbij de soortensamenstelling in een gebied verandert en het ecosysteem geleidelijk overgaat in een ander ecosysteem.

Pioniersoorten

De eerste soorten die zich vestigen binnen een ecosysteem.

Pionierecosysteem

Eerste stadium van successie; ecosysteem dat als eerste ontstaat in een onbegroeid gebied.

Gelaagdheid

Situatie waarbij de vegetatie van een ecosysteem bestaat uit verschillende lagen.

Climaxecosysteem

Laatste stadium van successie.

Primaire successie

Successiereeks die begint op een kale ondergrond.

Secundaire successie

Successiereeks die begint op een ondergrond die humus bevat.

Gradiëntecosysteem

Ecosysteem met geleidelijke overgangen.

Indicatorsoorten

Soorten die een aanwijzing geven over een kenmerk van het milieu waarin ze voorkomen.

Modelleren

Vereenvoudigde voorstellingen van de werkelijkheid maken en uitproberen (op de computer).

Omslagpunt

Overgang tussen twee evenwichtssituaties.