CD7: HORMONE VỎ THƯỢNG THẬN

Các hormone mà tuyến thượng thận tiết:

• tủy thượng thận: tiết adrenalin, noradrenalin

• Vỏ thượng thận:

• Lớp cầu tiết Mineralcorticoid (Aldosteron)

• Lớp bó tiết Glucocorticoid (cortisol)

• Lớp lưới tiền chất của hormone sinh dục (DHEA, androstenedion)

Lớp cầu tiết Mineralcorticoid (Aldosteron, Desoxycorticosteron) có tác động, tiết aldosteron thông qua

• tăng tái hấp thu Na+, bài tiết K+ ở ống thận

• tăng thể tích dịch ngoại bào, tăng huyết áp

• angiotensin 2 gắn lên thụ thể AT1 của tuyến thượng thận→tăng sản xuất aldosterone

thuốc có tác dụng giống Mineralcorticoid: tên thuốc, chỉ định, tác dụng phụ

• Fludrocortison

chỉ định:

• suy vỏ thượng thận nguyên phát (bệnh Addison)

• suy vỏ thượng thận thứ phát

• tăng sản vỏ thượng thận bẩm sinh

TDP:

• giảm K máu, tăng Na, phù, tăng huyết áp

• yếu cơ, loãng xương, teo cơ

lớp bó tiết glucocorticoid (cortisol): cortisol có chu kỳ tiết ntn, được điều hòa bởi

• tiết theo nhịp ngày đêm

• bắt đầu tăng lúc 2-3h sáng, đạt đỉnh 8h sáng, thấp nhất 12 giờ đêm

• stress gây tăng tiết cortisol gấp 2-10l

• được điều hòa bởi trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận

tác động của glucocorticoid:

• tăng tân tạo glucose, tăng đh

• tăng TH protein gan, thoái hóa protein cơ→teo cơ

• tăng ly giải lipi, tăng acid béo tự do→tích mỡ ở mạt, bụng, cổ

• điện giải: giữ Na, H2O, thải K, giảm hấp thu Ca tại ruột, tăng đào thải Ca qua thận→hạ Ca, loãng xương

• ức chế qt viêm, giảm MD, tăng tiết acid, liều cao→ức chế trục hạ đồi tuyến yên

các thuốc trong nhóm glucocorticoid

• nhóm thuốc td ngắn (8-12h): cortisol (hydrocortison),cortison

• nhóm tác động trung bình (12-36h): Predisolon, Prednison, Methyprednisolone, trimicinolon

• nhóm tác động dài (36-72h): Dexamethason, betamethason

chỉ định của các thuốc glucocorticoid:

• điều trị các bệnh do rối loạn chức năng tuyến thượng thận

• kháng viêm

• bệnh tự miễn

• chống thải ghép

• kích thích sự trưởng thành phổi ở thai nhỉ

TD phụ của các thuốc glucocorticoid:

• tăng ĐH, loãng xương, teo cơ, viêm loét, mỏng da, teo da, cushing, ngưng đột ngoojt→suy thượng thận cấp

các thuốc glucocorticoid: chống chỉ định, thận trọng

CCĐịnh:

• loét dạ dày tá tràng

• nhiễm nấm, nhiễm virus

• tiêm vaccine sống (sởi, quai bị, rubella)

thận trọng:

• THA, DTD, phù

• loãng xương

• tiền sử đục thủy tinh thể