H10: Epidemiologie en etiologie van kanker

Wat bestudeert epidemiologie van kanker?

Epidemiologie onderzoekt het voorkomen, de verdeling, oorzaken en gevolgen van kanker in populaties. Het helpt om kanker beter te diagnosticeren, voorspellen en voorkomen.

Welke 3 vormen van epidemiologisch kankeronderzoek bestaan er?

1) Diagnostisch = hoe kanker opsporen

2) Prognostisch = wat zijn de vooruitzichten?

3) Etiognostisch / etiologisch = wat zijn de oorzaken?

Wat betekent incidentie?

Incidentie = aantal nieuwe gevallen van kanker in een populatie gedurende een bepaalde periode.

Wat betekent prevalentie?

Prevalentie = aantal bestaande gevallen van kanker in een populatie op een bepaald moment.

Wat is het verschil tussen incidentie en prevalentie?

- Incidentie meet nieuwe diagnoses

- Prevalentie meet alle mensen die de ziekte op dat moment hebben

Waarom kwam mond- en keelkanker historisch vaker voor bij mannen?

Door hogere blootstelling aan roken en alcoholgebruik.

Waarom heeft prostaatkanker hoge incidentie maar lage mortaliteit?

Omdat prostaatkanker vaak traag groeit en veel patiënten eraan overlijden mét de tumor, niet door de tumor.

Waarom daalde maagkanker historisch sterk?

Door introductie van koelkasten, minder pekelen en minder zoutconservering.

Waarom steeg longkanker vanaf de 20e eeuw sterk?

Door toename van roken, eerst bij mannen en later bij vrouwen.

Wat is primaire preventie bij kanker?

oorkomen dat kanker ontstaat door risicofactoren weg te nemen.

Wat is secundaire preventie?

Vroege opsporing van kanker via screening.

Waarom moet een screeningstest hoge specificiteit hebben?

Om weinig vals-positieven te geven en onnodige angst/onderzoeken te vermijden.

Wat is tertiaire preventie?

Progressie en complicaties van bestaande ziekte beperken.

Wat is een carcinogeen?

Een factor die kanker kan veroorzaken.

Wat is een genotoxisch carcinogeen?

Een stof die rechtstreeks DNA beschadigt en mutaties veroorzaakt.

Waarom veroorzaakt UV-straling kanker?

UV veroorzaakt DNA-schade in huidcellen → mutaties → huidkanker/melanoom.

Veroorzaken gsm's kanker?

Nee, gsm-straling heeft onvoldoende energie om DNA te beschadigen.