GI stelsel

Het GI-stelsel (Gastro-intestinaal stelsel):

Het stelsel dat verantwoordelijk is voor de opname van voedingsstoffen uit voedsel. Dit gebeurt met behulp van beweging, enzymen en andere chemische stoffen.

Chymus:

de vloeibare voedselbrij die overblijft nadat het voedsel in de maag is vermengd met maagzuur (HCl) en pepsine. Deze brij wordt via de onderste sfincter naar de dunne darm geleid.

Slijmcellen:

Cellen in de maagwandklieren die een slijmlaag aanmaken. Deze beschermlaag zorgt ervoor dat het agressieve maagzuur (zoutzuur) niet inwerkt op de maagwand zelf

Pariëtale cellen

Cellen in de maagwand die verantwoordelijk zijn voor de vorming van maagzuur (HCl). Ze transporteren H+ via een protonpomp naar het lumen (de holte) van de maag, waar het samendringt met Cl-

hoofdcellen

Cellen in de maagwand die pepsinogeen produceren. In combinatie met HCl wordt dit omgezet in pepsine, een enzym dat essentieel is voor het verkleinen en afbreken van eiwitten

Endocriene cellen:

cellen in de maagwand die verantwoordelijk zijn voor de secretie van specifieke regulerende stoffen

Het onderste deel van het GI-stelsel:

Bestaat uit de darmen (voor de verdere afbraak van voedsel, opname van voedingsstoffen en vorming van feces), de pancreas (afscheiding van verteringsenzymen), de lever, de galblaas, het rectum en de anus

Reflux-like' klachten:

Maagklachten die gekenmerkt worden door zuurbranden (pyrosis).

Dysmotility-like' klachten

Maagklachten die gekenmerkt worden door misselijkheid, een opgeblazen gevoel, snelle verzadiging en eventueel braken

'Ulcer-like' klachten

Klachten waarbij epigastrische pijn (pijn in de maagstreek) de hoofdklacht is. Deze pijn wordt vaak specifiek uitgelokt of juist verlicht door maaltijden, wat kan wijzen op een maagzweer

Gastro-oesofagale reflux

Het terugstromen van maagzuur in de slokdarm, wat zorgt voor zuurbranden. Dit treedt vaak op na het eten (omdat er dan meer HCl wordt geproduceerd voor de vertering) of bij het neerliggen (omdat de zwaartekracht het zuur dan niet tegenhoudt)

Oorzaak van reflux tijdens de zwangerschap:

• ontspannen van de bovenste maagsfincter oiv progesteron

• daling van GI motiliteit.

• In het 3e trimester duwt de groeiende baby de maaginhoud fysiek naar boven.

Risicofactoren en niet-medicamenteuze behandeling van reflux

Het risico op reflux wordt vergroot door het gebruik van ijzersupplementen. Behandelen kan door het vermijden van uitlokkende voedingsmiddelen, het eten van frequente kleine maaltijden en het hoger zetten van het hoofdeinde van het bed.

Antacida

Geneesmiddelen (zoals Gaviscon of Rennie) die de maaginhoud neutraliseren. Ze moeten 1 uur na de maaltijd of voor het slapengaan worden ingenomen, en minimaal 2 uur gescheiden blijven van andere medicatie (omdat een gewijzigde pH de opname van andere medicijnen bemoeilijkt).

Protonpompinhibitoren (PPI's)

maagzuursecretie-inhibitoren, Omeprazol is de 1e keuze bij zwangerschap en borstvoeding, maar mag pas ingezet worden ná niet-medicamenteuze adviezen en antacida. Inname is 1x per dag, 30 minuten voor het ontbijt.

Misoprostol (Cytotec):

Een maagzuursecretie-inhibitor die absoluut verboden is (contra-indicatie) tijdens de zwangerschap.

Chemoreceptor-triggerzone (CTZ)

Een zone in de medulla (het verlengde merg) van de hersenstam die snel geprikkeld wordt door chemische stoffen in het bloed, zoals alcohol, en zo het braakcentrum activeert.

Zwangerschapsmisselijkheid:

Misselijkheid veroorzaakt door een hormonale piek rond week 9 van de zwangerschap, welke gewoonlijk weer afneemt tussen week 16 en week 20. Ernstige vormen kunnen leiden tot hyperemesis met kans op ketose

Gastroprokinetica:

primperan of motilium

5HT3-receptorantagonisten (Serotonine-antagonisten):

Krachtige anti-emetica zoals Zofran, enkel in zkh

H1-antihistaminica tegen braken:

stimulatie van het braakcentrum remmen door het vestibulair systeem te blokkeren. Een voorbeeld is Navalit

Oorzaken van obstipatie in de zwangerschap:

Wordt veroorzaakt door een verminderde darmcontractie onder invloed van progesteron, een verhoogde abdominale druk door de groeiende baarmoeder, verminderde lichaamsbeweging en eventueel het gebruik van bepaalde geneesmiddelen of supplementen.

Zwelmiddelen (Laxativa):

Eerste keuze bij obstipatie. Ze trekken water naar de darm aan om het volume van de ontlasting te vergroten, wat de peristaltiek stimuleert. Belangrijk: men moet hierbij zeer veel drinken. De werking kan 24 tot 48 uur duren en ze mogen langdurig gebruikt worden

Osmotische laxativa:

Eveneens eerste keuze bij obstipatie (bijv. Movicol). Ze werken net als zwelmiddelen door water aan te trekken naar de darm, maar bevatten in tegenstelling tot zwelmiddelen geen vezels

Contactlaxativa:

Laxatiemiddelen (zoals Dulcolax, 1x/dag 2 tabletten 's avonds) die zorgen voor een zachtere stoelgang. Ze mogen maximaal 3 dagen gebruikt worden vanwege het risico op darmwandirritatie en gewenning.

Rectale laxativa:

Lokale behandeling via de anus (1-2 supposities per dag). Kan leiden tot anale irritatie

Hemorroïden (Aambeien):

Lokale behandeling kan met zinkzalf

Oral Rehydration Solution (ORS):

bij diarree

Probiotica (bijv. Enterol)

Goede bacteriën die de plek van slechte bacteriën innemen in de darm, zodat ziektekiemen zich niet kunnen vasthechten. Ze maken het darmmilieu zuurder (waar bacteriën niet van houden) en ondersteunen het afweersysteem

Transitinhibitoren (bijv. Imodium

Diarreeremmers die de darmmotiliteit (beweging) remmen. Dit mag in een lage dosering en kortdurend gebruikt worden, maar niet in de dagen direct voorafgaand aan de bevalling.

Secretieremmers (bijv. Tiorfix)

Geneesmiddelen die de vochtsecretie in de darm remmen bij diarree.

Zwangerschapscholestase (galstuwing

Een aandoening in met name het 3e trimester, veroorzaakt door een stijging van oestrogenen waardoor er een opstapeling van galzouten optreedt. Het belangrijkste symptoom is hevige jeuk. Het brengt een ernstig risico met zich mee op een gestegen foetale morbiditeit en mortaliteit, ursodeoxycholzuur inzetten.

werking van buscopan

tonus en motiliteit van gladde spieren nemen af