BATCH 17 — Orthopedie: basis, signalement en anamnese

Wat is de typische klacht bij orthopedie?

Het dier kan zich niet normaal voortbewegen

Waardoor wordt normale voortbeweging gekenmerkt?

Symmetrie links-rechts en voor-achter

Wat betekent manken?

Klinisch teken van een probleem in het bewegingsapparaat

Is manken meestal regelmatig of onregelmatig?

Regelmatig of altijd aanwezig

Wat noem je een afwijkende beweging die niet altijd optreedt?

Een onregelmatigheid

Welke structuren horen bij orthopedische problemen?

Beenderen, gewrichten, pezen en spieren

Moet je bij orthopedisch probleem eerst spoed inschatten?

Ja, first life then limb

Wat betekent first life then limb?

Eerst levensbedreigende problemen stabiliseren, daarna het lidmaat onderzoeken

Wat doe je na stabilisatie van een orthopedische patiënt?

Letsel anatomisch lokaliseren, DD opstellen en verder onderzoek doen

Waarom moet je orthopedisch en neurologisch manken onderscheiden?

Beide kunnen abnormale gang geven, maar oorzaak en aanpak verschillen

Welke onderzoeken helpen orthopedisch versus neurologisch onderscheiden?

Anamnese en neurologisch onderzoek

Wat is mechanisch manken?

Afwijkende beweging door mechanische beperking, niet primair door pijn

Is mechanisch manken pijnlijk?

Niet noodzakelijk

Wat is een voorbeeld van mechanisch manken bij paard?

Patellafixatie waarbij achterbeen hoog wordt opgetrokken

Welke standafwijkingen kunnen mechanisch manken geven?

X-benen, O-benen of slecht geheelde fractuur

Wat is een voorbeeld van mechanisch manken bij hond?

M. infraspinatus-contractuur waarbij been uitzwenkt

Wat is sweeney bij paard?

Schouderprobleem waarbij de schouder naar buiten klapt bij stappen

Wat is een neurologisch voorbeeld dat op manken kan lijken?

Discushernia met verlamming van achterpoten

Waarom is signalement belangrijk bij orthopedie?

Diersoort, ras en leeftijd sturen de waarschijnlijkste aandoeningen

Heeft gewicht meestal een oorzakelijk verband met orthopedisch probleem?

Niet meestal, maar het kan wel complicerend zijn

Waarom kan gewicht orthopedische klachten verergeren?

Meer belasting en hoger risico op complicaties

Welke orthopedische problemen zie je vaak bij jonge katten?

Vooral achterhandproblemen, vaak patellaluxatie

Welke orthopedische problemen zie je vaak bij volwassen katten?

Achterhandproblemen, vaker kruisbandruptuur dan patellaluxatie

Welke orthopedische problemen zie je vaak bij kleine jonge honden?

Patellaluxatie

Welke orthopedische problemen zie je vaak bij kleine volwassen honden?

Kruisbandruptuur en patellaluxatie

Welke voorbeenproblemen zie je vaak bij jonge grote honden?

OCD en elleboogdysplasie

Wat betekent OCD?

Osteochondrosis dissecans, stoornis in kraakbeenaanleg

Welke aandoeningen horen bij elleboogdysplasie?

LPC, LPA en OCD

Wat betekent LPC?

Losse processus coronoideus

Wat betekent LPA?

Losse processus anconeus

Welk achterbeenprobleem zie je vaak bij jonge grote honden?

Heupdysplasie

Welke knieproblemen zie je vaker bij oudere grote honden?

Kruisbandruptuur of andere degeneratieve knieproblemen

Casus Rottweiler 9 jaar, geleidelijk manken en dikke pijnlijke knie: welke DD’s?

Kruisbandruptuur, patellaluxatie/fixatie, meniscusscheur, ontsteking/infectie, fractuur of neoplasie

Waarom past fractuur minder bij geleidelijk manken over maanden?

Fractuur is meestal acuut en niet gradueel

Waarom past infectie minder zonder koorts/warmte?

Ontsteking/infectie geeft vaak systemische of lokale ontstekingssignalen

Welke DD’s blijven bij oudere Rottweiler met gradueel knieprobleem vooral over?

Neoplasie of kruisbandruptuur

Welk verder onderzoek doe je bij verdenking kruisbandruptuur?

Schuifladetest en RX

Waar ligt het zwaartepunt bij paard vooral?

Meer naar voren

Waarom hebben paarden vaak voorbeenproblemen?

Voorbenen worden meer belast

Waar zitten veel orthopedische problemen bij paarden?

Vooral aan de voorbenen en vaak aan de ondervoet

Wat kan osteoartrose C6-C7-T1 bij paard geven?

Voorbeenprobleem door betrokken zenuwen naar voorbeen

Waarom kan halswervelprobleem voorbeenklachten geven?

Zenuwen naar het voorbeen komen daar uit

Wat vraag je bij orthopedische anamnese?

Activiteit, welk lidmaat, duur, plots/gradueel, verergering, continuïteit, trauma, behandeling en algemeen functioneren

Waarom vraag je welke activiteit het dier doet?

Belasting en gebruik beïnvloeden oorzaak en behandeling

Waarom vraag je of manken plots of gradueel begon?

Acuut wijst eerder op trauma, gradueel eerder op degeneratief/neoplasie/chronisch

Waarom vraag je of manken verergert?

Progressie helpt ernst en oorzaak inschatten

Waarom vraag je of dier altijd mankt?

Continu manken past meer bij echt manken dan bij onregelmatigheid

Waarom vraag je of eigenaar iets heeft zien gebeuren?

Trauma of incident kan oorzaak verklaren

Waarom vraag je naar eerdere behandeling?

Respons op medicatie of rust helpt interpretatie

Wat betekent geen steunname?

Het dier zet het lidmaat niet of nauwelijks neer

Welke oorzaken kunnen geen steunname geven?

Fractuur, luxatie, pees- of spierscheur, infectie, neoplasie of ernstige gewrichtspijn

Wat betekent janken zonder beweging of steunname?

Denk ook aan niet-orthopedisch probleem

Waarom is algemeen functioneren belangrijk?

Het bepaalt veiligheid, prognose en behandelopties

Wat is bilaterale achillespeesruptuur?

Scheur van beide achillespezen met ernstige bewegingsstoornis

Wat is het doel van orthopedisch onderzoek?

Lokaliseren welk lidmaat en welke structuur betrokken is

Welke drie onderdelen heeft lichamelijk orthopedisch onderzoek?

Stilstaand dier, bewegend dier en palpatie

Waar kijk je naar bij inspectie van een stilstaand dier?

Standafwijking en symmetrie

Waarom inspecteer je een dier stilstaand?

Om te zien welk lidmaat ontlast wordt of afwijkend staat

Wat betekent als een dier niet vierkant staat in rust?

Het probeert bepaalde ledematen te ontlasten

Waarop kunnen naar buiten gedraaide poten bij hond wijzen?

Elleboogdysplasie

Waarom laat je kleine huisdieren ook zitten?

Knieproblemen kunnen zichtbaar worden in zithouding

Wat is afwijkend bij zitten met knieprobleem?

Het dier trekt het been niet netjes onder zich

Waarom trekt een dier met knieprobleem zijn been niet onder zich?

Het wil de knie niet buigen

Waarom inspecteer je een dier in beweging?

Om te zien welk lidmaat mankt en hoe ernstig

Hoe past een dier zijn gang aan bij pijn?

Het verplaatst zwaartepunt en verkort belasting van pijnlijke kant

Wat gebeurt met het pijnlijke been tijdens gang?

Het wordt sneller opgetrokken en korter belast

Wat betekent kortere passen?

Het dier vermijdt pijnlijke beweging of steunname

Wat gebeurt bij distaal probleem zoals hoefprobleem?

De steunfase wordt zo kort mogelijk gehouden

Wat gebeurt bij proximaal probleem zoals gewrichtsprobleem?

De swingfase wordt zo kort mogelijk gehouden

Waarom is swingfase pijnlijk bij proximaal probleem?

Proximale gewrichten moeten dan plooien en bewegen

Wat is voorbeenmanken?

Kreupelheid afkomstig van een voorlidmaat

Hoe vermindert een dier pijn bij voorbeenmanken?

Door te vertragen en het zwaartepunt te verplaatsen

Wat doet het hoofd bij steunname op het pijnlijke voorbeen?

Hoofd gaat omhoog/naar achter

Wat doet het hoofd bij steunname op het gezonde voorbeen?

Hoofd gaat omlaag

Welke poot is meestal pijnlijk bij hoofd omhoog tijdens steunname?

De poot die op dat moment steunt

Waarom denkt eigenaar soms dat gezonde poot mank is?

Het hoofd valt naar beneden bij steun op de gezonde poot

Hoe herken je voorbeenmanken op rechte lijn?

Aan hoofdknik en asymmetrie in steunname

Wat betekent “down on sound”?

Hoofd gaat omlaag op het gezonde voorbeen

Wat is achterbeenmanken?

Kreupelheid afkomstig van een achterlidmaat

Is achterbeenmanken bij paard subtieler dan bij KHD?

Ja

Wat gebeurt met steunfase bij achterbeenmanken?

Het dier steunt korter op het pijnlijke achterbeen

Wat gebeurt met swingfase bij achterbeenmanken?

Die wordt relatief langer

Wat doet het hoofd bij steunname op aangetast achterbeen?

Hoofd kan juist verlaagd worden om gewicht te verplaatsen

Hoe verschilt hoofdbeweging bij achterbeenmanken van voorbeenmanken?

Bij achterbeenprobleem kan hoofd omlaag gaan bij steun op aangetast lidmaat

Waarom moet je bij hoofdknik ook naar heup kijken?

Om voorbeen- en achterbeenprobleem te onderscheiden

Waarop let je bij achterbeenmanken van achteren gezien?

Heupbeweging en steunname links/rechts

Wat verwacht je normaal aan linker- en rechterheup?

Gelijke amplitude

Wat is hip hike?

Bekken/heup wordt omhoog getrokken bij steunname op aangetaste zijde

Wat is hip dip?

Tuber coxae draait naar beneden bij begin zweeffase van aangetast been

Welke methode voor achterbeenmanken is robuuster?

Verticale beweging van de heup

Welke methode is minder robuust voor achterbeenmanken?

Rotatie/hip hike-hip dip via tuber coxae

Waarom is hip hike/hip dip minder betrouwbaar?

Je moet exact recht achter het dier staan en anatomie beïnvloedt beeld

Wat gebeurt met propulsie bij pijn in achterbeen?

Het dier duwt minder krachtig af met het pijnlijke been

Wat zie je bij hond die meer afduwt met linksachter?

Rechtsachter kan mank zijn

Wat gebeurt met heupamplitude aan aangetaste zijde?

Beweging kan afwijkend of kleiner/groter worden afhankelijk van methode

Waarom wordt manken duidelijker met ruiter/belasting?

Extra gewicht vergroot asymmetrie en pijnbelasting

Hoe inspecteer je op rechte lijn?

In stap en draf

Waarom moet het touw lang genoeg zijn?

Het mag hoofdbeweging niet hinderen

Waarom inspecteer je op een cirkel?

Binnen- en buitenbenen worden verschillend belast

Wanneer zijn drukverschillen op cirkel duidelijk?

Bij korte cirkel waarbij dier schuin hangt