Kunstbeschouwing 2026 juni

Fiamminghi

Franco-Vlaamse polyfonisten uit de Lage Landen.

Pedaaltoon

Een lang aangehouden toon waarboven of waaronder een melodie beweegt.

Bourdon

Eenvoudige meerstemmigheid met een vaste lage toon.

Begeleide monodie

Eén solostem met instrumentale begeleiding.

Contrapunt

Het combineren van zelfstandige melodische stemmen.

Polyfonie

Meerstemmigheid waarbij verschillende stemmen onafhankelijk bewegen.

Cantus firmus

Een bestaande melodie die als basis dient voor een meerstemmige compositie.

L'homme armé

Wereldlijk lied dat vaak als cantus firmus werd gebruikt.

Imitatiecanon

Stemmen herhalen na elkaar hetzelfde melodische motief.

Chansonnier

Een bundel of handschrift met chansons.

Chansonnier cordiforme

Een hartvormig chansonhandschrift.

Onomatopee

Klanknabootsing in muziek of tekst.

Petrus Alamire

Kopiist en handelaar van luxueuze muziekhandschriften.

Antwerps Liedboek

Liedverzameling uit 1544 met Nederlandstalige wereldlijke liederen.

Contrafact

Een nieuwe tekst op een bestaande melodie.

Inquisitie

Kerkelijke rechtbank die ketterij opspoorde.

Index van verboden boeken

Lijst van boeken die door de Kerk verboden waren.

Madrigaal

Wereldlijk Italiaans meerstemmig lied met veel aandacht voor tekstexpressie.

Madrigalisme

Muzikale uitbeelding van woorden uit de tekst.

Sonnet

Dichtvorm van 14 versregels.

Barokperiode

Ca. 1600-1750.

Barocco

Onregelmatige parel.

Concilie van Trente

Kerkvergadering van 1545-1563 als reactie op de reformatie.

Contrareformatie

Reactie van de katholieke Kerk op de reformatie.

Ecclesia militans

De strijdende Kerk.

Basso continuo

Doorlopende baslijn met begeleiding.

Becijferde bas

Baslijn met cijfers die de akkoorden aangeven.

Recitar cantando

Zingende spreekstijl.

Recitatief

Gezingde tekst die het verhaal vooruithelpt.

Aria

Gevoelsuitdrukking in een opera.

Libretto

Tekstboek van een opera.

Librettist

Schrijver van het libretto.

Castraat

Man die vóór de puberteit gecastreerd werd om zijn hoge stem te behouden.

Eunuch

Gecastreerde man.

Ouverture

Instrumentale inleiding van een opera.

Bedrijf

Groot deel van een opera.

Scène

Onderdeel van een bedrijf.

Duet

Muziek voor twee zangers.

Koor

Muziek voor meerdere zangers.

Continuo-instrumenten

Klavecimbel, orgel, luit en theorbe.

L'Orfeo

Opera van Claudio Monteverdi uit 1607.

Alessandro Striggio

Schrijver van het libretto van L'Orfeo.

Absolutistisch

Alle macht ligt bij de vorst.

Allegorie

Abstract idee voorgesteld door een figuur of verhaal.

Ballet de la Nuit

Hofballet waarin Lodewijk XIV de zon speelde.

Le Roi Soleil

De Zonnekoning, bijnaam van Lodewijk XIV.

Feuillet en Beauchamp

Ontwikkelaars van dansnotatie.

Danssuite

Reeks gestileerde dansen.

Jean-Baptiste Lully

Belangrijkste componist aan het hof van Lodewijk XIV.

Idiomatisch

Geschreven volgens de mogelijkheden van een bepaald instrument.

Prelude

Vrije inleiding.

Toccata

Virtuoos klavierwerk.

Solosonate

Sonate voor één solo-instrument met basso continuo.

Scordatura

Afwijkende stemming van snaren.

Fuga

Polyfone compositie gebaseerd op imitatie.

Triosonate

Twee melodische stemmen met basso continuo.

Concerterend principe

Tegenover elkaar plaatsen van verschillende groepen of stemmen.

Soloconcerto

Eén solist tegenover een orkest.

Concerto grosso

Kleine groep solisten tegenover groter ensemble.

Ripieni

De grote orkestgroep in een concerto grosso.

Ritornello

Terugkerend muzikaal gedeelte.