ការសិក្សាអំពីការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន (Ectopic Pregnancy Study)

បណ្ដុំប័ណ្ណសំណួរ និងចម្លើយ ចងក្រងចេញពីមេរៀការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនរបស់សាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត ស្រី សុផា។

តើអ្វីទៅជានិយមន័យនៃការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន (Ectopic Pregnancy)?

ការកកបន្តពូជ (implantation) នៅកន្លែងណាមួយក្រៅពីស្រទាប់ក្នុងនៃស្បូន (endometrial lining of uterus)។

ជាធម្មតា តើការបង្កកំណើត (fertilization) កើតឡើងនៅត្រង់ផ្នែកណា?

កើតឡើងនៅផ្នែក $1/3$ ខាងក្រៅនៃដៃស្បូន (extern of the tubal)។

តើការជក់បារីនៅពេលមានផ្ទៃពោះមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់ការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន?

ការជក់បារីបង្កើនអត្រាប្រឈមនៃការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន។

តើទីតាំងទូទៅបំផុតនៃការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនស្ថិតនៅកន្លែងណា ហើយមានភាគរយប៉ុន្មាន?

គឺនៅដៃស្បូន (Tubal pregnancy) ដែលមានអត្រាពី $96$ ដល់ $98\%$។

នៅក្នុងការមានផ្ទៃពោះនៅដៃស្បូន តើផ្នែក Ampullary មានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រា $75$ ដល់ $78\%$។

តើការមានផ្ទៃពោះនៅផ្នែក Isthmic នៃដៃស្បូនមានភាគរយប៉ុន្មាន?

មានអត្រា $12\%$។

តើការមានផ្ទៃពោះនៅផ្នែក Fimbrial (pavillon) មានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រា $5\%$។

តើការមានផ្ទៃពោះនៅផ្នែក Interstitial (cornu) នៃស្បូនមានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រាពី $1$ ដល់ $3\%$ (ឬ $2-3\%$)។

តើការមានផ្ទៃពោះក្នុងស្រោមពោះ (Abdominal pregnancy) មានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រាពី $1$ ដល់ $2\%$។

តើការមានផ្ទៃពោះនៅអូវែ (Ovarian pregnancy) មានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រាប្រហែល $1\%$។

តើការមានផ្ទៃពោះនៅមាត់ស្បូន (Cervix) មានអត្រាប៉ុន្មានភាគរយ?

មានអត្រាតិចជាង $0.5\%$។

តើមូលហេតុអ្វីខ្លះដែលបណ្តាលឱ្យមានការបែកដៃស្បូន (Tubal rupture)?

បណ្តាលមកពីការប៉ះទង្គិច (trauma) ដូចជាការរួមភេទ (coitus) ឬការពិនិត្យដោយដៃពីរ (bimanual examination)។

តើអ្វីទៅជា Hematosalpinx?

គឺជាការប្រមូលផ្តុំឈាមនៅក្នុងដៃស្បូនដែលធ្វើឱ្យវាមានសភាពរីកធំ។

តើឈាមដែលហូរក្នុងករណី Large hemoperitoneum អាចហូរទៅដល់ផ្នែកណាខ្លះ?

ឈាមអាចហូររហូតទៅដល់សន្ទះទ្រូង (diaphragm)។

តើការហូរឈាមតាមទ្វារមាសក្នុងករណីមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនមានលក្ខណៈដូចម្តេច?

មានបរិមាណតិច ពណ៌ត្នោតចាស់ (dark brown) និងមានលាយកម្ទេច decidua។

តើការឈឺចាប់ដែលកើតមានញឹកញាប់បំផុតនៅក្នុងការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនមានលក្ខណៈដូចម្តេច?

ឈឺនៅតំបន់អាងត្រគាក និងពោះផ្នែកខាងក្រោម ដែលអាចឈឺចាក់ទៅស្មា ខ្នង និងឆ្អឹងត្រគាក។

តើការប៉ះពាល់ និងការពិនិត្យតាមទ្វារមាសអាចបង្ហាញសញ្ញាអ្វីខ្លះ?

ស្បូនរីកធំបន្តិច និងទន់ មានដុំពក (mass) ទំហំ $5-15\,cm$ នៅចំហៀងស្បូន។

តើសញ្ញារោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis clinical) ក្នុងករណី Large hemoperitoneum មានអ្វីខ្លះ?

បាត់រដូវ ឈឺចុកចាប់ខ្លាំង រហូតដល់សន្លប់ (syncope) មានសញ្ញា shock និងស្លេកស្លាំង។

តើការបូមឈាមតាមរយៈ Culdocentesis បង្ហាញលទ្ធផលអ្វី?

ឃើញមានឈាមដែលមិនកក (non clotting blood) នៅក្នុងស្រោមពោះ (cul-de-sac)។

តើការពិនិត្យអេកូសាស្ត្រ (Sonography) អាចបង្ហាញអ្វីខ្លះពីក្នុងស្បូន?

មិនឃើញមានថង់ទារក (yolk sac) នៅក្នុងស្បូនទេ ប៉ុន្តែអាចឃើញមានថង់បញ្ឆោត (pseudo sac)។

តើការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍ណាខ្លះដែលចាំបាច់?

ការធ្វើតេស្ត CBC និងតេស្តទឹកនោមរកមើលការមានផ្ទៃពោះ (pregnancy test positive)។

តើការព្យាបាលដោយការវះកាត់មុនពេលមានការហូរឈាមខ្លាំង (large hemorrhage) មានអ្វីខ្លះ?

ការធ្វើ Coeliotomy ដោយកាត់យកដុំផ្ទៃពោះចេញ (salpingostomy linear) និងរក្សាដៃស្បូនទុក។

តើការធ្វើ Salpingectomy ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពេលណា?

នៅពេលមានការហូរឈាមក្នុងពោះខ្លាំង (Large hemoperitoneum)។

តើការប្រើប្រាស់ថ្នាំ (Medical treatment) សម្រាប់ព្យាបាលការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនប្រើថ្នាំអ្វី?

ថ្នាំចាក់ Metothrexate (antimitotique) ទៅក្នុងថង់ផ្ទៃពោះ (yolk sac)។

តើកម្រិតថ្នាំ Metothrexate ដែលប្រើគឺប៉ុន្មាន?

កម្រិត $50\,mg$ ចាក់បញ្ចូលតាមរយៈការណែនាំដោយអេកូទ្វារមាស ឬការវះកាត់ដោយចោះ (coelioscopy)។

តើជំងឺអ្វីខ្លះដែលអាចបង្កឱ្យមានការប្រែប្រួលរចនាសម្ព័ន្ធដៃស្បូន?

Salpingitis, រលាកខ្នែងពោះវៀន (appendicitis) ឬជំងឺ endometriosis។

តើអ្វីទៅជាសញ្ញា triad នៃការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន?

បាត់រដូវ (Amenorrhea) ការឈឺចាប់ និងការហូរឈាមតាមទ្វារមាស។

តើការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូនអាចច្រឡំជាមួយជំងឺអ្វីផ្សេងទៀត?

ការដាច់រហែកនៃដុំទឹកអូវែ (rupture of cyst corpus luteum)។

តើយន្តការនៃការរលូតតាមដៃស្បូន (Tubal abortion) ដូចគ្នាទៅនឹងអ្វី?

មានយន្តការដូចគ្នាទៅនឹងការរលូតកូនតាមស្បូនធម្មតា (spontaneous uterus abortion)។

តើការប្រែប្រួលនៃ mucous នៅក្នុងដៃស្បូនខុសពីស្បូនយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលមានផ្ទៃពោះ?

mucous របស់ដៃស្បូនមិនមានការផ្លាស់ប្តូរដូច mucous របស់ស្បូន (endometrium) សម្រាប់ទ្រទ្រង់គភ៌ឡើយ។