economie

Arbeidsverdeling

Het verdelen van taken binnen een productieproces, zodat werknemers zich kunnen specialiseren in specifieke taken.

Bedrijfskolom

De keten van bedrijven die betrokken zijn bij de productie en distributie van een product, van grondstof tot eindproduct.

Behoefte

De wens van mensen om goederen en diensten te consumeren om in hun levensonderhoud te voorzien.

Budgetlijn

Een grafische weergave van alle mogelijke combinaties van twee goederen die een consument kan kopen met een gegeven budget.

Chartaal geld

Fysiek geld zoals munten en bankbiljetten.

Differentiatie in de bedrijfskolom

Het proces waarbij bedrijven in de bedrijfskolom zich specialiseren in verschillende fasen van het productieproces.

Directe ruil

Het ruilen van goederen en diensten zonder gebruik te maken van geld.

Economie

De wetenschap die zich bezighoudt met de productie, distributie en consumptie van goederen en diensten.

Functies van geld

De rollen die geld speelt in de economie, zoals ruilmiddel, rekeneenheid en oppotmiddel.

Giraal geld

Geld dat op bankrekeningen staat en via overschrijvingen kan worden gebruikt.

Indirecte ruil

Het ruilen van goederen en diensten met behulp van geld als tussenmiddel.

Integratie in de bedrijfskolom

Het proces waarbij bedrijven in de bedrijfskolom verschillende fasen van het productieproces onder één dak brengen.

Middelen

De bronnen die beschikbaar zijn om in behoeften te voorzien, zoals arbeid, kapitaal en grondstoffen.

Opofferingskosten

De waarde van het beste alternatief dat wordt opgegeven bij het maken van een keuze.

Parallellisatie in de bedrijfskolom

Het proces waarbij bedrijven in de bedrijfskolom zich uitbreiden naar andere fasen van het productieproces.

Schaarste

De situatie waarin de beschikbare middelen beperkt zijn in verhouding tot de behoeften.

Specialisatie

Het proces waarbij individuen of bedrijven zich concentreren op een beperkt aantal taken of producten.

Toegevoegde waarde

De waarde die wordt toegevoegd aan een product tijdens het productieproces.

Zelfvoorziening

Het zelf produceren van goederen en diensten om in eigen behoeften te voorzien.

Basisjaar

Het jaar dat als referentiepunt wordt gebruikt bij het berekenen van indexcijfers.

Indexcijfer

Een getal dat de verhouding aangeeft tussen een bepaalde grootheid in een bepaalde periode en dezelfde grootheid in het basisjaar.

Procent

Een honderdste deel van een geheel.

Procentpunt

Het absolute verschil tussen twee percentages.

Promille

Een duizendste deel van een geheel.

Consumentenprijsindex (CPI)

Een maatstaf voor de gemiddelde prijsverandering van een pakket goederen en diensten dat door huishoudens wordt gekocht.

Deflatie

Een daling van het algemene prijsniveau van goederen en diensten.

Hyperinflatie

Een extreem hoge en meestal versnellende inflatie.

Inflatie

Een stijging van het algemene prijsniveau van goederen en diensten.

Loonheffing

Belasting die wordt ingehouden op het loon van werknemers.

Overdrachtsinkomen (inkomensoverdrachten)

Inkomen dat wordt verkregen zonder directe tegenprestatie, zoals uitkeringen en subsidies.

Prijsindexcijfer

Een indexcijfer dat de prijsverandering van een bepaald goed of dienst aangeeft.

Primair inkomen

Inkomen verkregen uit arbeid en vermogen.

Secundair inkomen

Inkomen na herverdeling door de overheid, zoals uitkeringen en subsidies.

Toeslag van de belastingdienst

Financiële ondersteuning van de overheid, zoals huurtoeslag of zorgtoeslag.

Volksverzekeringen

Verzekeringen die voor alle inwoners gelden, zoals AOW en ANW.

Geldillusie

Het verschijnsel waarbij mensen denken in nominale termen in plaats van reële termen.

Geldontwaarding

De afname van de koopkracht van geld door inflatie.

Koopkracht

De hoeveelheid goederen en diensten die met een bepaald inkomen gekocht kunnen worden.

Nominaal inkomen

Het inkomen uitgedrukt in geld zonder rekening te houden met inflatie.

Prijscompensatie

Loonaanpassing om de stijging van het prijsniveau te compenseren.

Reëel inkomen (koopkracht)

Het inkomen gecorrigeerd voor inflatie, wat de werkelijke koopkracht weergeeft.

Beleggen

Het investeren van geld in de verwachting dat het in waarde zal toenemen.

Consumptief krediet

Een lening voor de aanschaf van consumptiegoederen.

Contante waarde van een bedrag

De huidige waarde van een bedrag dat in de toekomst wordt ontvangen.

Eindwaarde van een bedrag

De toekomstige waarde van een bedrag dat nu wordt geïnvesteerd.

Enkelvoudige interest

Rente die alleen wordt berekend over het oorspronkelijke kapitaal.

Financiële levensloop

De verschillende fasen in het leven van een persoon waarin financiële beslissingen worden genomen.

Hypotheeklening

Een lening met onroerend goed als onderpand.

Interest (rente)

De vergoeding voor het uitlenen of sparen van geld.

Intertemporele budgetlijn

Een budgetlijn die de keuzes tussen consumptie nu en in de toekomst weergeeft.

Nominale rente

De rente zonder correctie voor inflatie.

Reële rente

De nominale rente gecorrigeerd voor inflatie.

Risico-aversiteit

De neiging om risico’s te vermijden.

Ruilen over de tijd

Het uitstellen van consumptie naar de toekomst door te sparen of te lenen.

Samengestelde interest

Rente die wordt berekend over het oorspronkelijke kapitaal plus de eerder verdiende rente.

Spaardeposito

Een spaarrekening met een vaste looptijd en rente.

Sparen

Het niet uitgeven van een deel van het inkomen.

Stroomgrootheid

Een grootheid die over een bepaalde periode wordt gemeten, zoals inkomen.

Tijdsvoorkeur

De voorkeur voor consumptie nu in plaats van in de toekomst.

Verdiencapaciteit

Het vermogen om inkomen te genereren.

Vermogen

De totale waarde van bezittingen minus schulden.

Voorraadgrootheid

Een grootheid die op een bepaald moment wordt gemeten, zoals vermogen.

Aanvullende verzekering

Een verzekering die extra dekking biedt bovenop de basisverzekering.

Acceptatieplicht

De verplichting voor verzekeraars om iedereen te accepteren voor de basisverzekering.

Asymmetrische informatie

Situatie waarin de ene partij meer informatie heeft dan de andere partij.

Averechtse selectie

Het verschijnsel dat vooral mensen met een hoog risico zich verzekeren, wat de premie verhoogt.

Basisverzekering ziektekosten

De verplichte zorgverzekering die basiszorg dekt.

Bonus-malussysteem

Een systeem waarbij de premie afhankelijk is van het aantal schadevrije jaren.

Eigen risico

Het bedrag dat de verzekerde zelf moet betalen bij schade voordat de verzekering uitkeert.

Levensverzekering

Een verzekering die uitkeert bij overlijden of op een bepaalde leeftijd.

Moral hazard (moreel wangedrag)

Het risico dat mensen zich roekelozer gaan gedragen omdat ze verzekerd zijn.

Premiedifferentiatie

Het aanpassen van de premie aan het risico van de verzekerde.

Schadeverzekering

Een verzekering die de financiële gevolgen van schade dekt.

Solidariteit

Het principe dat de sterke schouders de zwakkere schouders ondersteunen.