ZINSLEER: Het Indirect Object & de 5 Soorten

Wat duidt een Indirect Object semantisch aan en wat is de controlevraag?

Het duidt aan 'aan wie' of 'voor wie' de handeling bedoeld is (meestal een levend wezen).

* Controlevraag: Aan of voor wie/wat + WWG + onderwerp + ... ?

Kan een indirect object voorkomen zonder dat er een lijdend voorwerp in de zin staat?

Ja, een zin met een indirect object hoeft geen direct object (LV) te bevatten (2).

* Voorbeeld: "Ik schrijf Marie altijd met Kerstmis.

Kan een indirect object voorkomen bij een naamwoordelijk gezegde (NWG)?

Ja, een indirect object kan zowel bij een werkwoordelijk als bij een naamwoordelijk gezegde voorkomen (2).

* Voorbeeld bij NWG: "Het werd link (voor de boeven).

Hoe herken en test je een Meewerkend Voorwerp (MV)?

Dit zijn indirecte objecten waar het voorzetsel 'aan' gratis voor gezet of weggelaten kan worden zonder merkbare betekenisverandering (2).

* Voorbeeld: "Els gaf (aan) Peter een knipoogje.

Hoe herken en test je een Belanghebbend Voorwerp?

Dit zijn de indirecte objecten die beginnen met het voorzetsel 'voor' (2). In tegenstelling tot het MV kan het belanghebbend voorwerp in vrijwel alle gevallen weggelaten worden (2).

* Voorbeeld: "Ik heb de was voor jou gedaan." (2)

Wat is een Possessieve datief (bezitsvoorwerp)? (+ voorbeeld) (2)

Een indirect object dat de bezitter noemt van een in een ander zinsdeel vermeld lichaamsdeel of kledingstuk (2). Er kan geen 'aan' of 'voor' bij staan (2).

* Voorbeeld: "De wind blies ons in het gezicht." (ons = bezitter van het gezicht) (

Wat is een Ondervindend voorwerp? (+ voorbeelden)

Een indirect object dat een psychische of fysieke ervaring uitdrukt (2). Het kan niet met een voorzetsel (aan of voor) verbonden worden (2).

* Voorbeelden: "Het lukte de kinderen." of "Het lijkt haar knap."

Wat is een Ethische datief?

Bestaat uit een persoonlijk voornaamwoord (me, je) in objectsvorm en dient puur om emotionele betrokkenheid/belangstelling te tonen (2). Het is altijd weglaatbaar en behoort niet tot de valentie van het werkwoord (2).

* Voorbeeld: "Je bent me er eentje!