H5: hoe kijk je naar de ander

Sociale perceptie

Processen die bepalen hoe we oordelen over anderen.

Drie belangrijke informatiebronnen voor elementen van sociale preceptie

1. uiterlijk

2. situaties

3. gedrag

3 verklaringen voor de band tss baby-face uiterlijk en persoonlijkheid

1. Genetisch geprogrammeerd om zachtje ste reageren op kinderlijke kenmerken

2. aangeleerd: kind- hulpeloos

3. Reëel verband

Scripts van het leven

Vooraf bepaalde opvattingen over hoe een reeks gebeurtenissen verlopen in bepaalde situaties

scripts beïnvloeden de persoonsperceptie op twee manieren:

1. We zien wat we verwachten te zien

2. kennis van de situatie (het script) stuurt persoonsbeoordeling
   Gedrag NIET conform met script (= diagnostische waarde)

6 “basis” emoties

1. woede/boos

2. angst

3. walging/afkeer

4. blijheid

5. verassing

6. verdriet

3 non verbale communicatie kanalen (voor leugens te onderscheiden)

1. stem: hoger & aarzelend spreken

2. lichaam : zenuwachtige voet-en hand beweging

3. gelaatsuitdrukking = minst diagnostisch want kan gemanipuleerd worden

Facial acting coding system

Door Ekman. Gedachten & emoties bestuderen via gezichtsanalyse. Elke micro-expressie krijgt een code en die codes samen vormen expressies

Persoonlijke attributies

Gedrag verklaren door interne eigenschappen. = intern

Situationele attributies

Gedrag verklaren door externe factoren. = extern

Jones’ corresponderende inferentietheorie

De neiging gedrag te koppelen aan persoonlijkheid. De neiging tot gevolgtrekking dat iemand zijn gedrag overeenstemt met zijn disposities

Mesen trekken conclusies obv:

1. gedrag is vrij gekozen

2. gedrag is onverwacht in gegeven situatie

3. gedrag resulteert in beperkt aantal gunstige effecten

Kelley’s covariatiemodel

Gedrag toeschrijven aan factoren die samen voorkomen met het gedrag, niet alleen persoonlijke factoren maar ook situationele factoren

Consensusinformatie

Covariatie tussen effect & personen. Info over de mate waarin anderen zich op dezelfde manier gedragen ten opzichte van dezelfde stimulus als dat de actor doet

Distinctiviteitsinformatie

Covariatie tussen effect & stimuli. Info over de mate waarin een bepaalde actor zich op dezelfde manier gedraagt bij een verschillend stimuli

Consistentie-informatie

Covariatie tussen effect & tijdstippen. De frequentie waarmee het gedrag van de betrokkenen en een bepaalde stimulus in ruimte en tijd voorkomen

3 soorten attributies : Kelley

1: persoonlijk → consensus & distincitiviteit = laag ; consistentie = hoog

2: Stimulus → consensus, distincitviteit & consistentie = hoog

3: omstandigheid → consensus & distinctiviteit = hoog of laag ; consistentie = laag

Fundamentele attributiefout

Impact van situaties onderschatten & persoonsfactoren overschatten. → vooral aandacht voor persoonsgebonden oorzaken

Correspondence bias

• Jones & Harris

• Gedrag van anderen verklaren door disposities en het onderschatten van externe factoren

twee stappenmodel van attributie

1. persoonlijke attributie maken (automatisch)

2. situationele factoren toevoegen & initele attributie aanpassen
   
   = Dispositionele inferentie

Actor-observator effect

Eigen gedrag verklaren door situatie, dat van anderen door persoonlijkheid.

Cognitieve heuristieken

Vuistregels voor snelle informatieverwerking, die maken het ons mogelijk om snel & gemakkelijk (maar soms ook foutief) te oordelen

Beschikbaarheidsheuristiek

Waarschijnlijkheid afleiden uit hoe makkelijk voorbeelden opkomen.

Representativiteitsheuristiek

Iets classificeren op basis van gelijkenis met een typisch geval.

Valse consensuseffect

Overschatting van consensus voor eigen opinies, kenmerken en gedragingen

Basisfrequentie valstrik

Ongevoeligheid voor numerieke basisfrequenties. => negeren van de werkelijke kansberekening/statistieken

Tegenfeitelijk denken

Alternatieve gebeurtenissen voorstellen die niet gebeurden.

1: een beter alternatief → teleurstelling

2: slechter alternatief → tevredenheid

motivationele vertekeningen

= zelfbescherming en zelfverheerlijking dragen bij tot het vertekenen van attributies

→ succes schrijven we toe aan onzelf & mislukkingen aan externe omstandigheden

→ bij anderen: succes extern en mislukking intern

gewogen gemiddelde model

van Anderson

impressies zijn gebaseerd op: disposities van de waarnemer en een gewogen gemiddelde va, de kenmerken van de doelpersoon

Primauteitseffect

Eerste informatie heeft meer impact op indrukken.

Impliciete persoonlijkheidstheorie

Netwerk van aannames over relaties tussen eigenschappen & gedrag.

Perseveratie-effect

Opvattingen over zichzelf of de sociale wereld behouden ondanks tegenbewijs.

Priming

Recent gebruikte woorden beïnvloeden interpretatie van nieuwe info.

The big five

1. extraversie

2. altruisme

3. openheid/intellect

4. neurotiscisme

5. conscientieusheid

Negativiteitsvertekening

Negatieve informatie weegt zwaarder door dan positieve.

Persistentie van opvattingen

Neiging om informatie zoeken & interpreteren volgens bestaande opvattingen.

Confirmatorische hypothesetoetsing

Selectieve manier van vragen stellen.

Self-fulfilling prophecy

Verwachtingen zorgen ervoor dat iemand zich ernaar gaat gedragen.

factoren die de nauwkeurigheid van waarnemingen beïnvloeden (4)

1. ervaring met de persoon

2. gedrag in typische omgeving

3. kennis van waarschijnlijkheidstheorie, heurestieken en vertekeningen

4. behoefte aan nauwkeurigheid en een open geest