Ceza Hukuku: Sübjektif Nitelikli Unsurlar ve Kusurluluk Ders Notları

Türk Ceza Kanunu (TCK) çerçevesinde suçun sübjektif unsurları (kast, taksir, olası kast), hukuka uygunluk nedenleri ve kusurluluğu etkileyen faktörler üzerine kapsamlı kelime kartları.

Sübjektif Nitelikli Unsurlar

Fiil ile fail arasındaki manevi ilişkiyi ortaya koyan, failin fiili işlerken ki kusurunu inceleyen manevi unsurdur.

Kast (TCK m.21)

Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

Olası Kast

Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi halidir.

Taksir (TCK m.22/2)

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.

İkinci Dereceden Doğrudan Kast

Failin hareketinden ayrılamayan, ilk neticeye yapışık olan ve zorunluluk bağı ile bağlı olan kast türüdür.

Suça Teşebbüs (TCK m.35/1)

Kişinin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması durumudur.

Genel Kast

Kanun koyucunun suç tipi bakımından failin niyetini önemsemeyip, sadece suçun kanunda yazan unsurlarını bilmesini yeterli gördüğü kast türüdür.

Özel Kast

Suçun işlenmesinde kanun tarafından belirli ve özel bir saikin arandığı kast türüdür; olası kastla işlenmesi mümkün değildir.

Ani Kast

Failin suçu herhangi bir hazırlık yapmadan, ani bir kararla işlemesi durumudur.

Tasarlama Kastı

Failin suçu belirli bir plan dahilinde işlemesi durumudur; kanunumuzda kusurun en yoğun şekli olarak kabul edilir.

Plan Kurma Teorisi

Tasarlama kastının failin bir plan dahilinde hareket etmesi nedeniyle daha ağır cezalandırılmasını savunan ve doktrinde kabul gören teoridir.

Soğukkanlılık Teorisi

Failin suçu işlemeye karar verdikten sonra soğukkanlı bir şekilde icra etmesini esas alan ve Yargıtay tarafından da uygulanan teoridir.

Weber Kastı

Nedensellik bağında yanılma durumudur; failin mağduru öldürdüğünü sanıp başka bir eylemle (örn. denize atmak) ölümüne neden olması halidir.

Bilinçli Taksir (TCK m.22/3)

Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi durumudur.

Hukuka Uygunluk Nedenleri

Kanun koyucunun bazı hareketleri yetki veya görev olarak tanımlayarak eylemi hukuka uygun hale getirdiği istisnai hallerdir.

Meşru Savunma (TCK m.25/1)

Gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş haksız bir saldırıyı, o andaki hal ve koşullara göre orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiildir.

Zorunluluk Hali (TCK m.25/2)

Bilerek neden olunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile işlenen, orantılı fiillerdir.

İlgilinin Rızası (TCK m.26/2)

Kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olarak açıkladığı rıza çerçevesinde işlenen fiillerin cezalandırılmamasını öngören hukuka uygunluk nedenidir.

Kusurluluk

Failin fiili nedeniyle kınanabilir olması durumudur; failin doğru ile yanlışı ayırt edebilme yeteneğine sahip olmasını gerektirir.

Actio Libera in Causa (ALİC)

Sebebinde serbest hareket kuralı; failin kusur yeteneğini iradi olarak veya taksiri neticesinde ortadan kaldırıp suç işlemesi durumunda sorumluluğunun devam etmesidir.

Haksız Tahrik (TCK m.29)

Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlenmesi halinde cezada indirim sağlayan bir mazeret nedenidir.

Hata (TCK m.30/1)

Fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları (fail, fiil, konu, mağdur vb.) bilmeme durumudur; kasten hareket etme iradesini ortadan kaldırır.

Cebir (TCK m.28)

Kişinin karşı koyamayacağı ve kurtulamayacağı fiziki güç veya zorlama altında suç işlemesi durumudur; bu halde zorlamayı kullanan kişi fail sayılır.