Cases EU recht (INTEU)

Zaak Pringle

1) Mocht de invoeging van art. 136 (3) VWEU via de vereenvoudigde herzieningsprocedure?

2) Is art. 136 (3) VWEU compatiebel met de "no bailout" clausule (art. 125 VWEU)?

Antwoord 1: Mocht wel via de vereenvoudigde herzieningsprocedure.

Antwoord 2: Wel compatiebel met art. 125 VWEU als: 1) lidstaat zelf verantwoordelijk blijft voor zijn schulden t.a.v. zijn schuldeisers, 2) steun is GEEN blanco cheque (verbonden aan voorwaarden) en 3) de steun beoogt de stabiliteit van de eurozone.

Arrest Melki en Abdeli vs arrest Adil

Bij Melki en Abdeli was de politie iedereen in grensgebied aan het controleren, mocht niet want dat is een quasi-grenscontrole. Bij Adil was het gericht en selectief dus het mocht wel.

Arrest Touring Tours

Duitse overheid verplichtte busmaatschappijen om papieren van alle passagiers te checken, mocht niet want dat is gewoon een omweg om grenscontroles te doen.

Zaak Nordic Info

Belgische overheid stopte alle niet-essentiële reizen tussen Zweden en België om COVID te bestrijden. Vraag was of dit een "uitzonderlijke situatie" was (nu gemakkelijker want sindsdien is een epidemie expliciet een uitzondering geworden). HvJ zegt dat tijdelijk grenstoezicht mag als: 1) er een werkelijk en ernstige bedreiging is die het fundamenteel belang van de samenleving aantast, 2) er een motivering is met duidelijke en nauwkeurige voorschriften en 3) het niet-discriminerend en evenredig is. Het mocht dus wat de Belgische overheid deed.

Van Gend en Loos

Kan een particulier (hier een transportfirma) zich beroepen op rechten uit het EEG- Verdrag? HvJ zegt dat we naar heel het verdrag moeten kijken (o.a. de preambule van het verdrag, de institutionele structuur, de prejudiciële procedure en de rol van het HvJ in het verdrag). Volgens het hof doen die allemaal wijzen dat dit verdrag speciaal is en dat particulieren zich direct op het verdrag kunnen beroepen zolang deze bepalingen duidelijk en onvoorwaardelijk zijn. EEG heeft ook volgens HvJ met dat verdrag een autonome rechtsorde opgericht.

Zaak Costa t. Enel

Wat is de verhouding tussen Europese en nationale wetgeving? HvJ zegt dat bij strijdigheid Europese wetgeving voorrang heeft. Nog steeds niet echt gecodificeerd (wet zegt eigenlijk dat Costa gewoon nog geldt).

Arrest Franco Suisse Le Ski (Smeerkaasarrest)

HvC erkent voorrang van het Europees recht.

Zaak Internationale Handelsgesellschaft

HvJ verwerpt idee dat EEG-wetgeving getoetst kan worden aan nationale grondwetten omdat het de uniformiteit van het Unie-recht zou ondermijnen. Zegt specifiek dat EEG-wetgeving niet getoetst kon worden aan de Duitste Grondwet. Zegt dus dat Europees recht boven de nationale grondwetten staat. Kick off van het hele Solange gedoe.

Solange I

Reactie op Internationale Handelsgesellschaft. Duits Grondwettelijk Hof zegt dat het nodig is dat EEG-wetgeving getoetst wordt aan de door de Duitse Grondwet gewaarborgde rechten zolang er geen gecodigiceerde cataloog van grondrechten is op Europees vlak. Leidde ertoe dat HvJ meer aandacht besteedde aan grondrechten.

Solange II

Duits GwH erkent het argument van het HvJ dat er door "gemeenschappelijke waarden" en het EVRM toch bescherming van grondrechten is in het Europese rechtsorde, erkent dus dat Europees recht voorrang voorrang heeft zolang HvJ rekening houdt met die gemeenschappelijke waarden. In dat zelfde arrest zegt het Duits GwH ook dat die nog steeds "uitra vires" controle gaan voeren als ze vinden dat het EU-recht of de instellingen buiten hun bevoegdheden treden.

Zaak Weiss

Voor het eerst bijt het Duits GwH door en zegt het dat HvJ "ultra vires" handelde want ze lieten het ECB verder gaan dat het Duits GwH vond dat ze mochten. Chaos ensues. Duitsland zegt sorry en dat ze dit niet nog eens gaan doen. Polen neemt inspiratie want natuurlijk... Polen excuseert zich niet en Commissie start inbreuk procedure.

Arrest Kadi en Al Barakaat

HvJ zegt dat bindend internationaal recht (bv resolutie van de VN veiligheidsraad) voorrang heeft maar kan wel getoetst worden op Europees niveau om te checken dat het geen inbreuk doet op EU grondrechten (waar heb ik dat al gehoord?).

Zaak C-216/18 PPU

Ging over EAB waar Ierse rechter twijfelde om iemand over te leveren aan Polen aangezien de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht daar achteruit gaat. Vraagt advies van HvJ. HvJ zegt dat als art. 7, lid 1 succesvol verlopen is tegen een lidstaat, het beginsel van wederzijds vertrouwen niet langer blindelings is en de rechter dus wel moet controleren of de verdachte een eerlijk proces gaat hebben. Als art. 7, lid 2 succesvol is verlopen is dat beginsel helemaal weg en wordt de EAB opgeschort.

Zaak Juizes Portugueses

Portugese rechters niet blij want de overheid had beslist om de lonen van alle ambtenaren te verlagen of te bevriezen, ze vinden dat dat de daadwerkelijke rechtsbescherming (art. 19 (2)) in gedrang brengt. Ze stappen naar HvJ. 2 grote vragen: is HvJ bevoegd en is dit een schending van art. 19 (2)? Antwoord 1: Ja HvJ bevoegd want je moet art. 2 in ditn geval lezen samen met art. 19 (1), eerste alinea. Antwoord 2: Geen schending wegens algemeen karakter en proportionaliteit.

Zaak Commissie t. Polen (C-619/18)

2 aspecten van onafhankelijkheid van rechterlijke instanties: extern aspect: geen inmenging of instructies van bovenaf (geen hiëarchisch verband tussen rechterlijke macht en een ander), intern aspect: gelijke afstand tussen beide partijen in een geding.

Zaak Repubblika t. Il-prim ministru

Dispuut rond benoemingsprocedure van rechters in Malta. Daar heeft minister-president bevoegdheid om rechters te benoemen (kandidaten moeten onafhankelijk zijn en ze moeten voorgelegd zijn door een bepaald onafhankelijk commissie). Vraag is dus of dit in overeenstemming is met Unie-recht (art. 47 Handvest en art. 19 VEU). HvJ gebruikt principe van non-regressie (kijken naar hoe het was bij toetreding tot de EU (wanneer het in principe al overeenstemde anders waren ze niet binnengelaten) en hoe het nu is) en ziet dat Malta hun benoemingsproces eigenlijk minder partijdig hebben gemaakt sinds toetreding. Er is dus geen achteruitgang dus er is geen schending.

Zaken Hongarije/Polen vs. EP/Raad

Polen en Hongarije boos want nieuwe EU verordening zegt dat als er in een land de rechtsstaat in gedrang komt dat ze geen EU geld meer gaan krijgen. Die vuile profiteurs weten dat hun geld gaat opdrogen dus ze doen beroep bij het HvJ en ze zeggen dat de Raad/EP art. 7 gewoon aan het omzeilen zijn en dat het begrip rechtsstaat te vaag is. HvJ zegt dat aangezien dit zeer gericht en specifiek enkel over geld gaat en niets anders dat er wel een verschil is met art. 7. Daarnaast zegt het hof dat er meer dan genoeg rechtspraak is over het begrip rechtsstaat. TLDR hof zegt SYBAU.

Arrest Akerberg-Franson

Zweedse visverkoper maakt een fout op zijn belastingen en krijgt een boete, daarna vervolgt het parket hem ook nog. Hij beroept zich op art. 50 (non bis in idem) van het Handvest. Valt dit onder toepassing van het Handvest? HvJ zegt van wel want er is een bepaald EU richtlijn rond BTW die min of meer gerelateerd is dus het telt als toepassing van EU

Arrest Pelckmans t. Van Gastel

Dispuut tussen tuincentra want eentje mocht van de wet op zondagen open zijn en de andere niet. Die ene beroept zich op artikeltjes van het Handvest rond non-discriminatie en zo. HvJ zegt dat dit niet verwant genoeg is met Europees recht dus die mag zich niet beroepen op het Handvest

Advies 2/13

Toetreding door de EU tot het EVRM kan slechts plaatsvinden na een verdragswijziging

Zaak Van Duyn

Britten laten een Nederlandse dame niet binnen want zij gaat werken bij scientology (was haar voornaam Shannon???) omdat ze vinden dat scientology "sociaal schadelijk" is. Van Duyn beroept zich op een richtlijn van een paar jaar eerder die zegt dat weigeringen op basis van openbare orde en zo enkel gebaseerd moeten zijn in het gedrag van de persoon in kwestie zelf. Britten zeggen dat ze zich daar niet op mag beroepen want volgens hen hebben richtlijnen geen directe werking. HvJ zegt dat richtlijnen wel verticale directe werking kunnen hebben (want anders betekenen richtlijnen niks) zolang: 1) de ingeroepen bepalingen duidelijk en onvoorwaardelijk zijn, 2) de omzettingsperiode is verstreken en 3) er geen (of een foute) omzetting is geweest in nationale wetgeving.

Zaak Faccini Dori

Wat met horizontale werking? Mevr. Faccini Dori tekent een contract voor cursus Engels in treinstatio. Bedenkt zich en stuurt enkele dagen later een annuleringsbrief. Ze zeggen dat ze moet betalen om te annuleren. Zij beroept zich op richtlijn die zegt dat ze kosteloos binnen 7 dagen mag annuleren. Italië had die richtlijn nog niet omgezet in nationale wetgeving. Kan zij zich op die richtlijn beroepen? HvJ zegt dat er geen horizontale werking is. Laat wel mogelijkheid toe voor "indirecte werking" waar rechters de nationale wetgeving (indien mogelijk) interpreteren op een richtlijn conforme manier (vaak niet mogelijk).

Zaak Francovich e.a.

Werkgever van Francovich gaat failliet en hij wil achterstallige loon op basis van richtlijn (dat Italië niet heeft omgezet tot nationale wetgeving op tijd). Kan niet want geen horizontale werking. Kan hij dat achterstallige loon eisen van de Italiaanse overheid? HvJ zegt van wel zolang: 1) er een voldoende gekwalificeerde schending is van het Europees recht (bv. het niet omzetten van een richtlijn), 2) richtlijn kent rechten toe aan particulieren, 3) causaal verband tussen schending en geleden schade.

Zaak Soysal

Turkse vrachtwagen chauffeur mocht Duitsland niet binnen want hij had geen visum en volgens een verordening uit 2001 moest hij eentje hebben. Soysal beroept zich op een akkoord tussen EEG en Turkije uit jaren '70 waar er een standstill clausule stond die zei dat er geen nieuwe restricties mochten komen met betrekking tot toegang van dienstverleners uit Turkije naar de EEG. Vraag is of dat internationaal akkoord 1) directe werking heeft (kan Soysal zich eigenlijk beroepen op dat akkoord) en 2) voorrang heeft op een verordening. HvJ zegt dat een internationaal akkoord directe werking heeft en dat een internationaal akkoord boven een verordening staat.

Zaak Simutenkov

Simutenkov was een Rus die niet mocht spelen voor een Spaanse voetbalclub want die hadden al genoeg non-EU spelers. Hij beroept zich op een akkoord tussen EU en Rusland waarin er staat dat er geen discriminatie mag zijn voor Russische werknemers in EU. Heeft een internationaal akkoord horizontale werking? HvJ zegt van wel zolang bepaling duidelijk en onvoorwaardelijk is.

ERTA zaak

Commissie en Raad hebben andere meningen over exclusieve bevoegdheden. Wie is bevoegd een internationaal akkoord over transport te sluiten als er al unie-wetgeving rond bestaat maar het tegelijk niet in de Verdragen staat als een exclusieve bevoegdheid van de EU (toen EEG)? Commissie vond dat aangezien er al EU-wetgeving bestond rond transport het noodzakelijk was dat de unie ook exclusief bevoegd zou zijn om internationale akkoorden rond te sluiten om de integriteit van dat intern EU-wetgeving te beschermen. HvJ gaat met die redenering mee. Zegt dat we naar heel het verdrag moeten kijken en aanvaardt dat bevoegdheden niet enkel expliciet in verdragen vermeld moeten zijn maar ook impliciet kunnen bestaan als er al intern gemeenschappelijk bepalingen bestaan. Dit moet de coherentie van de interne regels beschermen. Pffffff

Zaak titaandioxide

Raad en Commissie waren ruzie aan het maken omdat de Raad een richtlijn had aangenomen rond titaandioxidevervuiling met als rechtsgrond art. 130 EEG (bescherming van het milieu),waardoor de Raad een grotere rol in de procedure had en de EP enkel adviesverlenend was. Commissie zei dat dit een foute rechtsgrond was en dat art. 100 A EEG (harmonisatie interne markt) het echte rechtsgrond was, met dit rechtsgrond was er een veel grotere rol van het EP. HvJ zei dat het niet mogelijk was om ze allebei als rechtsgrond te hebben (want andere procedure) dus hebben ze beslist dat 100 A het juiste rechtsgrond is want je kan binnen een harmonisatie maatregel ook milieubescherming als doel hebben maar niet omgekeerd.

Zaak C-130/10 EP tegen Raad

Hof bevestigt titaandioxide zaak post Lissabon en zegt opnieuw dat je moet kiezen als er een andere procedure is per rechtsgrond. Kijken dus naar doel van het artikel en zo. (Zou me verbazen als dit op examen komt want dit is gewoon een bevestiging van titaandioxide maar ja we hebben het besproken in de les dus kweeni)

Polen tegen EP en Raad

Nog eentje waar Polen moeilijk doet! Polen (met steun van Roemenië) stapt naar het HvJ omdat ze boos zijn dat de EU menthol sigaretten gaat verbieden. Zeggen dat dit eigenlijk op nationaal niveau geregeld kan worden en als het ECHT moet op Europees niveau dat er minder verregaande maatregelen genomen kunnen worden. Is de EU te ver gegaan en is het HvJ eigenlijk bevoegd om naast de politieke controle op evenredigheid en subsidiariteit ook een juridische controle op te leggen? HvJ zegt dat die maar marginale controle kan opleggen en dat een maatregel enkel onrechtvaardig is als die kennelijk ongeschikt is om het gestreefde doel te bereiken.

Musea I

Spaanse overheid zegt dat Spanjaarden gratis naar bepaalde musea mogen. HvJ zegt dat dit obvi directe discriminatie is.

Musea II

Lokale overheden in Italië geven inwoners gratis toegang tot musea. HvJ zegt dat dit Italianen meer bevoordeeld en dus indirecte discriminatie is. Indirecte discriminatie mag van het hof enkel als er een objectieve rechtvaardiging is die proportioneel is (niet het geval hier blijkbaar). Zuiver economische gronden tellen niet als objectieve rechtvaardiging. Als je echt een link kan aantonen tussen belastingsgeld van een bepaalde groep en de lagere tarieven zou dat mogen maar dat is in deze zaak niet bewezen.

Zaken Gravier en Blaizot

Extra inschrijvingsgeld voor onderdanen van andere lidstaten is natuurlijk directe discriminatie (duh).

Zaak Bressol

Franse gemeenschap beperkt aantal inschrijvingen van "niet-ingezeten studenten" voor bepaalde medische opleidingen. Duidelijk indirecte discriminatie maar is het gerechtvaardigd? Franse gemeenschap zegt dat er een objectieve rechtvaardigingsgrond is want er was een risico voor de volksgezondheid als te veel studenten van Waalse universiteiten gewoon weer weg zouden gaan en niet zouden blijven. HvJ zegt dat dit geen slecht argument is maar zegt dat het niet aan hen is om te bepalen. Verwijst het terug naar GwH (want prejudiciële vraag).

Arrest Bidar

Franse student verhuist in 1998 naar het VK en volgt daat de laatste 3 jaar van het middelbaar. Daarna gaat die in 2001 naar de universiteit en vraagt een studielening van de Britse overheid. Die weigeren hem want hij is niet "gevestigd" in het VK. Duidelijk indirecte discriminatie maar VK zegt dat die een onderscheid toch ergens moeten maken want niet iedereen kan een studielening krijgen. HvJ zegt dat dit een objectieve rechtvaardiging is maar dat het niet proportioneel is want die student woonde al 3 jaar in het VK en was al duidelijk "gevestigd".

Arrest Angonese

Meneertje Angonese komt niet in aanmerking voor de solicitatie bij een bank in Zuid-Tirol (tijdelijk bezet Oostenrijks gebied in Italië) omdat die het nodige attest niet heeft dat hij tweetalig is in Duits en Italiaans. Angonese vindt dat onnozel want die heeft gestudeerd in Oostenrijk en heeft een attest van tweetaligheid van Oostenrijk maar gewoon niet de Italiaanse versie van datzelfde attest. Horizontale werking btw... Is dit een schending is van non-discriminatie op grond van nationaliteit aangezien je het heel moeilijk maakt voor niet-Italianen om te soliciteren? HvJ zegt dat hoewel er een objectieve rechtvaardiging is om een attest van tweetaligheid te vragen (want de bank wil natuurlijk dat je kan communiceren met klanten) is dit niet proportioneel want je laat maar 1 soort attest toe.

Arrest Feryn

Kapelle o/d bos representation! Directeur van firma Feryn zegt in Terzake dat die geen allochtone werknemers aanneemt (waarom zou je zoiets op TV zeggen bruh...) en natuurlijk sleept het Centrum voor gelijkheid van kansen en racismebestrijding het bedrijf voor de arbeidsrechtbank. Arbeidsrechtbank is niet zeker of een identificieerbare klager nodig is voor een schending van non-discriminatie dus die stelt een prejudiciële vraag aan HvJ. HvJ zegt dat we naar het doel van het non-discriminatie beginsel moeten kijken en zegt dat het aan Feryn is om te bewijzen dat die wel degelijk niet discrimineren tegen allochtonen. Qua sancties zei het HvJ dat aangezien er geen identificieerbare klager was, de arbeidsrechtbank wat creatief moest zijn om sancties te bepalen (bv uittreksel van het vonnis in de krant steken of zo).

Arrest Achbita

HvJ zegt opnieuw dat je een objectieve rechtvaardigingsgrond en proportionaliteit nodig hebt om te ontsnappen aan indirecte discriminatie. Deze keer toegepast op een bedrijf die het dragen van religieuze tekens heeft verboden.

Vlaamse zorgverzekering

Vlaams decreet geeft zorgverzekering voor mensen die in Vlaanderen of Brussel wonen. Commissie doet moeilijk want indirecte discriminatie en dus zegt het Vlaams decreet nu dat iedereen die in Vlaanderen of Brussel werkt en in een ander lidstaat woont ook toegang krijgt bij dat zorgverzekering. Wat met Walen die in Brussel of Vlaanderen werken? HvJ zegt dat lidstaten intern regels kunnen maken om omgekeerde discriminatie te voorkomen maar dat er voor het Europees recht geen probleem is.

Zaak cassis de dijon

Bedrijf wil Crème de Cassis de Dijon (ranzig Franse vruchtenliqueur) verkopen in Duitsland. Duitsland zegt dat ze het geen liqueur mogen noemen want dat moet minstens 25% alcohol bevatten om liqueur te noemen. Bedrijf zegt dat het in strijd is met vrij verkeer van goederen. Er was ook geen Europese wetgeving over hoe sterk liqueur moest zijn dus het was aan de lidstaten zelf om dat te bepalen. Duitsland zegt dat die 25% grens er moet zijn voor volksgezondheid?!?! HvJ zegt dat elk land zijn eigen regeltjes mag hebben maar dat het niet disproportioneel handelsverkeer tussen de lidstaten mag belemmeren. Regel van Duitsland dus een disproportioneel belemmering.

Zaak Mattheus v. Doego

HvJ zegt dat het niet aan rechters is om te zeggen wie wel of niet deel mag worden van de EU.