H4 psychologie juist

Leren

Een relatief permanente verandering in gedrag, kennis of mentale processen als gevolg van ervaring. Door leren ontstaat nieuw gedrag.

Instinct

Een aangeboren en universeel patroon van complexe handelingen dat automatisch optreedt in bepaalde situaties, zonder leerervaring, en gericht is op overleving. Komt voor bij dieren en mensen.

Reflex

Een aangeboren, automatische en onwillekeurige reactie van het lichaam op een bepaalde prikkel, zonder leerervaring (bv. kniepeesreflex)

Rijping

Het automatisch, aangeboren ontwikkelen van bepaalde gedragsmogelijkheden. Pas wanneer rijping voltooid is, kunnen leerprocessen daarop invloed hebben.

Klassieke conditionering

Een vorm van leren waarbij een neutrale stimulus door herhaalde koppeling met een natuurlijke stimulus dezelfde automatische reactie leert uitlokken (bv. een bel die kwijlen oproept door associatie met voedsel).

Ongeconditioneerde stimulus (OS)

Stimulus die vanzelf een reactie uitlokt (bv. voedsel).

Ongeconditioneerde respons (OR)

Automatische reactie op de OS (bv. kwijlen op voedsel).

Geconditioneerde stimulus (CS)

Eerst neutrale stimulus die door koppeling met OS een reactie uitlokt (bv. bel).

Geconditioneerde respons (CR)

Aangeleerde reactie op de CS, zonder dat de OS aanwezig is (bv. kwijlen bij bel).

Stimulusgeneralisatie

De geconditioneerde respons treedt ook op bij andere stimuli die lijken op de geconditioneerde stimulus.

Stimulusdiscriminatie

Het leren onderscheid maken tussen stimuli, waarbij je alleen reageert op de specifieke geconditioneerde stimulus en niet op gelijkaardige stimuli.

Extinctie (uitdoving)

Het verdwijnen of afnemen van een geconditioneerde respons wanneer de geconditioneerde stimulus herhaald wordt aangeboden zonder de ongeconditioneerde stimulus.

Spontaal herstel

Het opnieuw verschijnen van een eerder uitgedoofde geconditioneerde respons na een rustperiode.

Operante conditionering

Een vorm van leren waarbij gedrag wordt beïnvloed door de gevolgen ervan: beloning verhoogt de kans op herhaling, straf verlaagt die kans.

Bekrachtig

Een verandering in de omgeving die ervoor zorgt dat gedrag vaker opnieuw zal voorkomen.

Straf

Een verandering in de omgeving die ervoor zorgt dat gedrag minder vaak opnieuw zal voorkomen.

Bobo-doll experiment

Een experiment van Albert Bandura waarin kinderen leren door observatie. Ze zagen een volwassene agressief doen tegen een opblaaspop (Bobo-doll). Daarna mochten de kinderen zelf spelen en imiteerden ze vaak dat agressieve gedrag, vooral als de volwassene daarvoor werd beloond.

Conclusie:
Gedrag kan aangeleerd worden door observatie en imitatie (sociaal leren), niet alleen door eigen beloning of straf.

Asquisitie

Het aanleren of zich eigen maken van nieuw gedrag

Performance

Het daadwerkelijk uitvoeren of tonen van het geleerde gedrag