Begrippen Aardijksunde periode 3 module 1-3

atmosfeer

Het totaal van gassen om een hemellichaam. Om de aarde ca. 100 km dik.

troposfeer

De onderste laag van de aardse atmosfeer. Circa 10 km dik.

stralingsbalans / energiebalans

Balans tussen inkomende zonnestraling en uitgaande aardse warmtestraling.

broeikaseffect

Door broeikasgassen veroorzaakte terugkaatsing van de warmte die door de aarde wordt uitgestraald.

klimaat

De gemiddelde weerstoestand op een bepaalde plek op aarde gedurende een langere periode waarbij voornamelijk rekening gehouden wordt met de temperatuur en neerslag.

klimaatfactoren

Factoren die van invloed is op temperatuur en neerslag en zodoende het klimaat beïnvloed.

breedtegraden / breedteligging

Denkbeeldige lijnen over de aarde, lopend van 0° tot °90 zuiderbreedte en noorderbreedte.

hoogteligging

Hoogte in meters ten opzichte van zeeniveau.

aflandige wind

Wind die van land naar zee toewaait.

aanlandige wind

Wind die van zee naar land toewaait.

stijgingsneerslag

Neerslag rond de tropen die ontstaat als gevolg van sterke opwarming. Lucht stijgt op, koelt af en condenseert, waardoor neerslag ontstaat.

stuwingsneerslag

Neerslag die ontstaat aan de loefzijde van bergketens omdat wolken omhoog gestuwd worden.

loefzijde

De zijde waar de wind inkomt en vocht met zich meebrengt. Nat als gevolg van stuwingsneerslag.

lijzijde

De zijde die in de luwte van de wind ligt. Droog.

condensatie (condenseren)

Druppelvorming doordat waterdamp afkoelt.

verdamping (verdampen)

Gasvorming waardoor waterdruppels veranderen in waterdamp.

lagedrukgebieden

Gebieden waar een opstijgende luchtbeweging plaatsvindt waardoor condensatie ontstaat.

hogedrukgebieden

Gebieden waar een dalende luchtbeweging plaatsvindt waardoor verdamping ontstaat.

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Lagedrukgebied rond 0° NB.

subtropen

Hogedrukgebied rond 30° NB/ZB.

circulatiecel

Complete cirkel van luchtbewegingen: één hoog in de troposfeer en één laag in de troposfeer van lage druk naar hoge druk.

Hadley Cel

Circulatiecel tussen 0° en 30° NB/ZB.

Polaire Cel

Circulatiecel tussen 60° NB/ZB en 90° NB/ZB.

Ferrel Cel

Circulatiecel tussen 30° NB/ZB en 60° NB/ZB.

globale luchtcirculatie

Patroon van windbewegingen op aarde.

Wet van Buys Ballot / corioliseffect

Windafwijking door de draaiing van de aarde. Op het noordelijk halfrond naar rechts, op het zuidelijk halfrond naar links.

Kreeftskeerkring

Denkbeeldige cirkel op 23½° noorderbreedte.

Steenbokskeerkring

Denkbeeldige cirkel op 23½° zuiderbreedte.

klimaatclassificatie van Köppen

Indeling van de wereld in klimaatgebieden.

tropisch regenwoudklimaat

Warm klimaat met het hele jaar neerslag.

savanneklimaat

Warm klimaat met een droger seizoen.

droge klimaten

Klimaten met weinig neerslag (BW en BS).

woestijnklimaat

Zeer droog klimaat in subtropen of regenschaduw.

steppeklimaat

Iets natter dan woestijnklimaat.

gematigd zeeklimaat

Koele zomers, zachte winters, hele jaar neerslag.

Middellandse Zeeklimaat

Warme droge zomers, zachte natte winters.

landklimaat

Grote temperatuurverschillen tussen zomer en winter.

poolklimaat

Koud en weinig neerslag.

ijskapklimaat

Zeer koud en droog.

hooggebergteklimaten

Koud met sneeuwneerslag.