EL FILI BACKGROUND WITH NOLI

El Filibusterismo

Ikalawang nobela ni Rizal na nagsilbing sandata laban sa baluktot at di makatarungang pamumuno ng Espanyol.

Ferdinand Blumentritt

Ayon sa kanya, mauunawaan lamang ng Pilipino ang kahulugan ng "filibustero" matapos ang pagbitay sa GomBurZa.

Filibustero

Isang salitang mahigpit na ipinagbabawal na sambitin noong panahon ng Espanyol.

The Reign of Greed

Ingles na salin ng pamagat na El Filibusterismo.

Pagsisimula ng El Fili

Sinimulang isulat ni Rizal noong 1890 sa London.

Maria Odulio de Guzman

Tauhang binalangkas ni Rizal noong 1884.

José Alejandrino

Kasama ni Rizal sa paupahang bahay sa Brussels, Belgium.

Hirap ni Rizal

Halos di kumakain, nagsanla ng alahas, at nakaranas ng matinding pag-aalala.

Tatlong Problema ni Rizal

Pamilya, pag-ibig, at kaibigan.

Leonor Rivera

Minahal ni Rizal ngunit nagpakasal sa iba dahil sa pagtutol ng pamilya.

Paulita Gomez

Iniwan si Isagani at piniling pakasalan si Juanito Pelaez.

Pamilya ni Rizal

Pinag-uusig at pinasasakitan ng mga Espanyol dahil sa usapin sa lupa.

Cabesang Tales

Kumakatawan sa pakikipaglaban sa lupa laban sa mga prayle.

La Solidaridad

Iniwan ng ilang kaibigan ni Rizal na nagdulot ng kanyang kalungkutan.

Manuskrito ng El Fili

May bahagi na sinunog ni Rizal dahil sa bigat ng kanyang dinadala.

Pagkakatapos ng El Fili

Natapos noong Marso 29, 1891.

Paglipat ni Rizal

Lumipat noong Hulyo 5, 1891 upang maghanap ng murang palimbagan.

F. Meyer Van Loo Press

Palimbagan sa Ghent, Belgium kung saan inilimbag ang El Fili.

Pagpapatigil ng Paglilimbag

Nahinto noong Agosto 6, 1891 dahil sa kakulangan ng pera.

Pagpapatuloy ng Paglilimbag

Ipinagpatuloy noong Setyembre 18, 1891.

Limitadong Paglilimbag

100 pahina lamang ang nalimbag dahil sa kakulangan sa pondo.

Valentin Ventura

Tumulong sa pagpapalimbag at nag-ingat ng orihinal na manuskrito.

Mga Nabigyan ng Kopya

Juan Luna, Marcelo H. del Pilar, Graciano López Jaena, at Ferdinand Blumentritt.

Pagpapakalat ng Nobela

Ipinadala sa Hong Kong ngunit nasamsam; ipinapasira rin sa Pilipinas.

Epekto ng Noli

Gumising sa damdaming makabayan ng mga Pilipino.

Epekto ng El Fili

Nakatulong sa Katipunan at kay Andres Bonifacio sa paghihimagsik.

Ambeth Ocampo

Nagsabing mas maraming bahagi ang inalis sa El Fili kaysa sa Noli.

Pagbabalik ni Rizal

Bumalik noong 1887 upang gamutin ang kanyang ina.

1925 Manuscript

Binili ng pamahalaan mula kay Valentin Ventura.

Mariano Ponce

Pinagkatiwalaan ni Rizal sa kanyang mga plano.

Jose Maria Basa

Pinagkatiwalaan sa pananalapi at alahas.

Uncle Tom’s Cabin

Inspirasyon ng Noli Me Tangere.

Pagsulat ng Noli

Sinimulan sa Madrid, tinuloy sa Paris, natapos sa Berlin (1887).

Noli Me Tangere

Nangangahulugang “Huwag mo akong salingin”.

Uri ng Noli

Nobelang panlipunan.

Paniniwala ni Rizal sa Noli

Ang mga prayle ay biktima rin ng sistema.

Pagsulat ng El Fili

Sinimulan sa London at natapos sa Brussels (1891).

Kahulugan ng Filibustero

Taong kalaban ng mga prayle.

Uri ng El Fili

Nobelang pampulitika.