Hoofdstuk 1: Structuur en Structurele relaties

constituenten

groepen van (1 of meer) woorden die samen een eenheid vormen, bekeken vanuit hun vormelijke eigenschappen (woordsoorten)

bv. NP, VP, DP…

recursieve constituenten

constituenten zijn opgebouwd rond een hoofd (= de kern van de constituent), met eventuele voor- of nabepalingen

endocentriciteit

Elke constituent heeft een hoofd dat de eigenschappen van die constituent bepaalt, en elk woord is het hoofd van een constituent waarvan het de eigenschappen bepaalt.

valentie

combinatievereisten die voortvloeien uit de betekenis van een woord

bvb. geven → iemand geeft iets aan iemand (3 plaatsig)

essentiële zinsdelen

= argumenten

• deel van het valentieschema

• geïmpliceerd door de betekenis van het gezegde

• krijgt een theta-rol

niet-essentiële zinsdelen

= adjuncten

• geen deel van het valentieschema

• niet geïmpliceerd door de betekenis van het gezegde (optionele, extra informatie)

• krijgt geen theta-rol

tweepolenschema

= een templaat/geraamte dat de abstracte structuur van iedere grammaticale Nederlandse zin weergeeft

• opgebouwd rond twee vaste posities voor werkwoorden en voegwoorden (de twee polen)

• beperkte ruimte vooraan (het voorveld) en achteraan (het achterveld); het grootste deel van de zin bevindt zich tussen de twee polen (middenveld)

extern argument

• diegene/datgene die/dat de handeling initieert, controleert,
  uitvoert, . . .

• theta-rol: Agens, Kracht, . . .

• ≈ subject

interne argumenten

• diegene/datgene die/dat de handeling ondergaat of er
  andere ondergeschikte rol in speelt

• theta-rol: Thema, Patiens, Ontvanger, Plaats, . . .

• ≈ direct object, indirect object, voorzetselvoorwerp, plaatsobject, . . .

generalisatie

interne argumenten hebben een nauwere band met de valentietoekenner (bijv. het werkwoord) dan het externe argument

X’-theorie

1. toepasbaar is op alle woordsoorten

2. endocentriciteit respecteert

3. een onderscheid kan maken tussen interne en externe argumenten, zodanig dat interne argumenten een nauwere band hebben met het hoofd dan externe argumenten

boomstructuur

bestaat uit knopen (XP, X’, X) en takken (de lijntjes tussen de knopen)

• XP = de maximale projectie

• X’ = tussenliggende projectie

• X = het hoofd

→ moeder, dochter, zuster relaties

specificeerderpositie

positie van het extern argument

→ de positie met als zuster X’ en als moeder XP

complementspositie

positie van het intern argument

→ de positie met als zuster X en als moeder X’

adjunctposities

• hebben dezelfde moeder als zuster

  • ofwel XP als moeder en XP als zuster (adjunct 1)

  • ofwel X′ als moeder en X′ als zuster (adjunct 2)

lexicale projecties

projecties die een open woordsoort als hoofd hebben

bvb. VP, AP, NP, AdvP

functionele projecties

projecties die een gesloten woordsoort als hoofd hebben

bvb. CP, DP, NumP

D

• onbepaald

• bepaald

• categorisch

• generisch

?

structuurbehoud

XPs verplaatsen steeds naar een XP-positie, hoofden verplaatsen steeds naar een hoofdpositie.

hoofdinitieel

hoofdfinaal

domineren

formeel:

• een knoop X domineert een knoop Y asa
  a. X is de moeder van Y, of
  b. een dochter van X domineert Y

informeel:

• een knoop X domineert een knoop Y asa X is de moeder
  van (de moeder van (de moeder van . . . )) Y

nog informeler:

• een knoop X domineert een knoop Y als en slechts als je vn X naar Y kan geraken door enkel neerwaartse takken te volgen

c-commanderen

formeel:

• een knoop X c-commandeert een knoop Y asa
  a. X domineert Y niet,
  b. Y domineert X niet, en
  c. de eerste vertakkende knoop die X domineert, domineert ook Y

informeel:

• een knoop c-commandeert zijn zuster en alles wat door die zuster gedomineerd wordt

wortelknoop

de (unieke) knoop die alle andere knopen domineert

terminale knoop

een knoop die geen enkele andere knoop domineert

niet-terminale knoop

een knoop die minstens één andere knoop domineert