❤️Wczesne dzieciństwo, średnie i późne dzieciństwo

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/218

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

Last updated 5:13 PM on 4/28/26
Name
Mastery
Learn
Test
Matching
Spaced
Call with Kai

No analytics yet

Send a link to your students to track their progress

219 Terms

1
New cards

Dzieciństwo

  • psychologiczne oddzielenie od rodziców - “autonomiczna jednostka”

  • proces indywidualizacji - rozwój poczucia własnej odrębności, autonomii i samokontroli

  • nawiązywanie relacji z coraz większym i bardziej zróżnicowanym kręgiem osób (stajemy się członkami różnych nowych grup)

  • proces: nieporadne, niesamodzielne małe dziecko -> osoba sprawna, komunikatywna i towarzyska

2
New cards

Wczesne dzieciństwo - inna nazwa + które lata życia

wiek poniemowlęcу, 2-3 rok życia

3
New cards

Środkowe dzieciństwo - inna nazwa + które lata życia

wiek przedszkolny, 4-6 rok życia

4
New cards

Późne dzieciństwo - inna nazwa + które lata życia

wiek szkolny, 7-12 rok życia

5
New cards

Jakie umiejętności ma dziecko we wczesnym dzieciństwie: wiek poniemowlęcу (2-3 rok życia)

  • poruszanie się

  • mycie rąk,twarzy

  • wytarcie ręcznikiem

  • picie

  • jedzenie

  • załatwianie potrzeb fizjologicznych

  • posługiwanie się narzędziami np. łyżka, ołówek

6
New cards

Jakie umiejętności ma dziecko w środkowym dzieciństwie: wiek przedszkolny (4-6 rok życia)

  • zaspokajanie swoich pragnień w sposób społecznie aprobowany i zgodny z kulturowymi wzorcami zachowań

  • wyznaczanie i realizacja celów

  • angażowanie się w obronę własnych interesów i praw

  • rysowanie

  • wycinanie

  • posługiwanie się sztućcami

  • ubranie się i rozebranie bez pomocy dorosłego

7
New cards

Jakie umiejętności ma dziecko w późnym dzieciństwie: wiek szkolny (7-12 rok życia)

  • radzenie sobie z wymaganiami i oczekiwaniami szkolnymi

  • sprawne pisanie, rysowanie, wycinanie

  • gra na instrumentach

8
New cards

Jakie cechy ma dziecko we wczesnym dzieciństwie: wiek poniemowlęcу (2-3 rok życia)

  • ruchliwość

  • sprawdzanie co mu wolno

  • bunt

  • mowa pozwala na załatwienie spraw zgodnie ze swoją wolą

9
New cards

Jakie cechy ma dziecko w środkowym dzieciństwie: wiek przedszkolny (4-6 rok życia)

silna potrzeba opanowania nowych obszarów (komunikacja werbalna z innymi, wyobraźnia) poprzez własne działania

10
New cards

Jakie cechy ma dziecko w późnym dzieciństwie: wiek szkolny (7-12 rok życia)

  • uniezależnienie się od rodziców

  • dominacja nauki

11
New cards

Jaka jest dominująca funkcja psychiczna we wczesnym dzieciństwie: wiek poniemowlęcу (2-3 rok życia)

spostrzeganie

12
New cards

Jaka jest dominująca funkcja psychiczna w środkowym dzieciństwie: wiek przedszkolny (4-6 rok życia)

wyobraźnia, pamięć

13
New cards

Jaka jest dominująca funkcja psychiczna w późnym dzieciństwie: wiek szkolny (7-12 rok życia)

uwaga

14
New cards

Jaki jest rozwijający się komponent osobowości we wczesnym dzieciństwie: wiek poniemowlęcу (2-3 rok życia)

autonomia (samokontrola, poczucie własnej odrębności)

15
New cards

Jaki jest rozwijający się komponent osobowości w środkowym dzieciństwie: wiek przedszkolny (4-6 rok życia)

inicjatywa

16
New cards

Jaki jest rozwijający się komponent osobowości w późnym dzieciństwie: wiek szkolny (7-12 rok życia)

  • pracowitość

  • kompetencja (umiejętność pisania, czytania, liczenia, ale też funkcjonowanie w świecie społecznym dającym satysfakcję i predysponujący do odnoszenia życiowych sukcesów)

17
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 12-14 msc?

stoi samodzielnie, stawia pierwsze kroki

18
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 15 msc?

wchodzi po schodach na czworakach, chodzi samodzielnie, pcha zabawki na kółkach

19
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 18 msc?

ciągnie za sobą przedmioty na sznurku, wchodzi po schodach z pomocą dorosłego

20
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 2 lata?

biega i sprawnie chodzi, wchodzi samodzielnie po schodach, stawiając obie stopy na każdym stopniu, odkręca wieczko słoika

21
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 3 lata?

jeździ na trzykołowym rowerku, stoi na palcach, wspina się na meble bez pomocy i z nich schodzi

22
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 4 lata?

wchodzi i schodzi po schodach, stawiając jedną nogę na każdym stopniu, kopie dużą piłkę i nią rzuca, chodzi na palcach

23
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 5 lat?

podskakuje na jednej nodze, gra w niektóre gry z wykorzystaniem piłki

24
New cards

Jakie są osiągnięcia rozwojowe w zakresie motoryki dziecka w wieku 6 lat?

skacze przez skakankę, chodzi po narysowanej cienkiej linii, jeździ na rowerze

25
New cards

Sensomotoryczna jedność - definicja

  • dziecko chce dotknąć wszystko co zobaczy

  • nie wystarcza oglądanie przedmiotów - musi je wziąć do rąk, zobaczyć, jak działają, dowiedzieć się, co można z nimi zrobić

26
New cards

Manipulacja specyficzna - definicja

  • dostrajanie ruchów dziecka do wielkości, kształtu i oddalenia przedmiotów, ruchy stają się dostosowane do ich funkcji

  • więcej manipulacji -> większa sprawność manualna np. przy zabawie klockami: wieża -> pociągi -> trójwymiarowe mosty, domy

27
New cards

Wymień 3 rodzaje zmian jakie zachodzą w układzie nerwowym w wieku szkolnym

1) nadal powstają nowe połączenia synaptyczne

2) trwa proces mielinizacji

3) wzrasta synchronizacja aktywności w różnych regionach mózgu i koordynacja między płatami czołowymi a innymi częściami mózgu

28
New cards

Jaki efekt dają zmiany w układzie nerwowym w wieku szkolnym?

dziecko jest zdolne do kierowania swoją uwagą, tworzenia planów działania, a to tworzy podstawy refleksji nad własnym zachowaniem

29
New cards

Wymień stadia rozwoju poznawczego wg Piagetta + wiek

  • stadium sensomotoryczne (0-2 r.ż.)

  • stadium przedoperacyjne (2-7 r.ż.)

  • stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.)

  • stadium operacji formalnych (12 r.ż - dorosłość)

30
New cards

Stadium przedoperacyjne (2-7 r.ż.)

  • główne osiągnięcie: dziecko coraz lepiej potrafi wyobrażać sobie zdarzenia w umyśle (reprezentacje) i jest coraz mniej zależne od tego, co robi w danej chwili,, żeby kierować swoim zachowaniem - zwiększenie zdolności myślenia

  • rodzaje reprezentacji: naśladownictwo odroczone (opóźnione), zabawa symboliczna, rysunek, obraz umysłowy i mowa

31
New cards

Stadium przedoperacyjne (2-7 r.ż.) - egocentryzm

  • dziecko nie jest w stanie przyjąć punktu widzenia innych osób i jest przy tym przekonane, że wszyscy myślą w taki sam sposób i to samo co ono

  • dziecko dopasowuje informacje na temat tego co poznaje do własnego sposobu widzenia i rozumienia rzeczywistości, nie jest świadome odmienności różnych punktów widzenia, (ale świadome własnego)

  • rozumowanie dziecka przedszkolnego: przywoływanie i porównywanie ze sobą obrazów pamięciowych np. próbując wytłumaczyć sobie i innym różne zjawiska dziecko przenosi na nie cechy własnych działań

32
New cards

Skutki egocentryzmu

  • brak próby zrozumienia zjawisk z innej perspektywy

  • brak wątpliwości w swój sposób myślenia

  • słabość argumentów i niezdolność do przeprowadzenia dowodu

  • np. mowa egocentryczna - mówienie do siebie w obecności innych osób i niesłuchaniu innych

33
New cards

Przejawy egocentryzmu w myśleniu dziecięcym - wymień

animizm, artyficjalizm, finalizm

34
New cards

Przejawy egocentryzmu w myśleniu dziecięcym - animizm

traktowanie rzeczy jako żywe i wyposażone w intencje

35
New cards

Przejawy egocentryzmu w myśleniu dziecięcym - artyficjalizm

przekonanie, że wszystko zostało stworzone przez ludzi lub przez Boga i działa tak, jak rzeczy robione przez człowieka np. że ktoś “stworzył” słońce i działa jak maszyna

36
New cards

Przejawy egocentryzmu w myśleniu dziecięcym - finalizm

przekonanie, że na świecie nic nie pojawia się przypadkowo, ale zawsze powstaje w jakimś celu, ma jakąś przyczynę (przyczynowość)

37
New cards

Stadium przedoperacyjne (2-7 r.ż.) - dziecięce rysunki

Proces:

bazgroty nieprzedstawiające - przypadkowe ślady (2-3 lata) ->

bazgroty przedstawiające - ludzie, zwierzęta jako proste kształty geometryczne, okręgi, proste linie (3-4 lata) ->

idioplastyka, realizm intelektualny - symbole typowe dla danej kultury używane do przedstawienia domu, człowieka - nie uwzględniają perspektywy np. ryba z 2 oczami (4-6 lat) ->

realizm wizualny - uwzględnianie perspektywy, proporcji, wzajemnego położenia przedmiotów (wiek szkolny)

38
New cards

Cechy myślenia dzieci w wieku przedszkolnym

  • powoli uświadamienie sobie, że ich myślenie może być sprzeczne z myśleniem rówieśników

  • niezdolność do rozumienia przekształceń

  • centracja

  • niezdolność do odwracalności

  • myślenie prelogiczne

  • trudność z grupowaniem obiektów

  • problem w zakresie rozumienia związków między klasą a podklasą

39
New cards

Cechy myślenia dzieci w wieku przedszkolnym - niezdolność do rozumienia przekształceń

  • kiedy coś się zmienia krok po kroku, widzi tylko kolejne etapy (to, co jest po kolei), ale nie rozumie samej zmiany między nimi

  • nie potrafi jeszcze połączyć wszystkiego w całość

  • nie potrafi zrozumieć co jest przyczyną, a co skutkiem

40
New cards

Cechy myślenia dzieci w wieku przedszkolnym - centracja

  • tendencja do koncentrowania się na tylko jednym aspekcie bodźca wzrokowego, bierze pod uwagę tylko ten jeden aspekt i pomija resztę

  • gdy widzenie i rozumowanie się „kłócą”, dziecko wierzy temu co widzi

41
New cards

Cechy myślenia dzieci w wieku przedszkolnym - niezdolność do odwracalności

  • niezdolność cofnięcia linii swojego rozumowania do punktu, w którym się rozpoczęło

  • np. dziecko widzi dwie takie same kulki plasteliny -> ktoś rozciąga w długi wałek jedno z nich -> dziecko mówi, że wałek ma więcej plasteliny (nie potrafi „cofnąć” myślenia i zrozumieć, że można znowu zrobić z niego kulkę i będzie tyle samo)

42
New cards

Cechy myślenia dzieci w wieku przedszkolnym - myślenie prelogiczne

  • korzystanie z intuicji w myśleniu

  • problemy z zachowaniem stałości (niezmienników)

43
New cards

Stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.)

  • operacje logiczne

  • okres przejściowy między myśleniem prelogicznym (przedoperacyjnym) a myśleniem w pełni logicznym - u młodzieży

  • pojawienie się schematów operacji logicznych: seriacja (szeregowanie) i klasyfikowanie

  • rozumie, że liczby można stosować do różnych rzeczy

44
New cards

Stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.) - operacje logiczne

  • w pełni odwracalne

  • uwewnętrznione systemy czynności

  • pomocne w rozwiązywaniu problemów dot. konkretnych (rzeczywistych, obserwowalnych) przedmiotów i zdarzeń, z którymi bezpośrednio się one stykają

45
New cards

Stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.) - seriacja (szeregowanie)

zdolność umysłowego porządkowania przedmiotów pod względem określonego wymiaru (np. wysokości, ciężaru) na podstawie wykrywania różnic między nimi

46
New cards

Stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.) - klasyfikowanie

  • zdolność do grupowania przedmiotów wg określonego kryterium na podstawie podobieństwa między nimi

  • zasada pojemności kategorii - rozumienie, że podkategorie mieszczą się w jednej szerszej kategorii np. jamniki i spaniele w kategorii psów, psy w kategorii zwierząt itd.

47
New cards

Stadium operacji konkretnych (7-11 r.ż.) - pojęcie/ rozumienie liczb

  • zaczyna rozumieć łączenie w grupy (np. 2 + 3 = 5)

  • rozumie, że liczba się nie zmienia, gdy zmienia się wygląd (np. ułożenie)

  • wie, że liczba zmienia się tylko wtedy, gdy coś dodamy albo zabierzemy (dla małego dziecka liczba to etykieta do konkretnego przedmiotu)

48
New cards

Rozwój pamięci i strategii zapamiętywania - czego dotyczą zmiany

  • pojemności pamięci, ale tylko krótkotrwałej np. odtwarzania zapamiętanych cyfr i słów

  • wykorzystywanych strategii pamięciowych

  • metapamięci

49
New cards

Zmiana wykorzystywanych strategii pamięciowych

  • już 2-latki mają prymitywne, ale w wieku szkolnym znacznie wzrasta częstość oraz skuteczność ich stosowania)

  • np. powtarzanie, grupowanie, opracowywanie, systematyczne przeszukiwanie

50
New cards

Zmiana metapamięci

  • świadomość własnych procesów pamięciowych i wiedzy o nich

  • znajomość słabych i mocnych stron swojej pamięci

  • dzięki zdolności do refleksji nad własnymi procesami umysłowymi potrafią oceniać skuteczność poszczególnych strategii, modyfikować je i dopasowywać wskazówki otrzymane od innych

51
New cards

Jaką umięjętność w zakresie pamięci mamy od początku życia?

zdolność przechowywania informacji np. rozpoznawanie głosu matki

52
New cards

amnezja dziecięca

  • niezdolność przypomnienia sobie wydarzeń, które nastąpiły w początkowych latach życia

  • do 2 r. ż. nie pamiętamy nic

  • 2-3 r.ż. wybiórczo

53
New cards

pamięć autobiograficzna

  • zaczyna się tworzyć ok. 3. r. ż.

  • wspomnienia dot. własnego życia

  • daje poczucie ciągłości życia (że „jestem tą samą osobą”)

  • pomaga w tworzeniu obrazu samego siebie

  • umożliwia ją rozwój mowy (dzięki niej można odwoływać się do przeszłości)

54
New cards

Moralność heteronomiczna

  • wiek przedszkolny

  • dziecko podporządkowuje się zasadom narzuconym przez dorosłych (uważa ich za ważniejszych i mających władzę)

  • polecenia dorosłych = obowiązek

  • ocenia co jest dobre lub złe, głównie na podstawie kary

  • podporządkowanie zasadom - przyczyna: jednostronny szacunek do dorosłych

  • poczucie przymusu (dziecko czuje, że musi się podporządkować)

55
New cards

Moralność posłuszeństwa

  • wiek przedszkolny

  • dziecko przestrzega zasad ze strachu przed karą

  • uważa, że coś jest złe jeśli można za to dostać karę

  • unikanie kary > zrozumienie zasad

56
New cards

Sankcje ekspiacyjne

  • młodsze dzieci

  • kary nadawane przez dorosłych za złamanie zasad

  • często nie mają związku z przewinieniem np. brak sprzątania -> zakaz oglądania bajki

57
New cards

Sankcje przez odwzajemnienie

  • starsze dzieci

  • kara jest powiązana z zachowaniem np. dziecko nie pomaga -> inni też mu nie pomagają

  • pokazuje konsekwencje łamania zasad dla relacji z innymi

  • ma uczyć, żeby w przyszłości się tak nie zachowywać

58
New cards

Rozwój moralny - stadium przedoperacyjne (przedszkolne)

  • uczenie się przez: unikanie dezaprobaty i kary, naśladowanie dorosłych

  • pojawiają się pierwsze formy sumienia (surowe, bezkompromisowe, dosłowne traktowanie zasad)

  • moralizm

  • świadomość własnej autonomii (6-7 r. ż.)

  • realizm moralny

59
New cards

Moralizm

  • każde przewinienie (nawet małe) powinno być ukarane

  • silne oczekiwanie kar

60
New cards

Rozwój moralny - stadium przedoperacyjne (przedszkolne) - świadomość własnej autonomii

  • pojawia się ok. 6–7 r.ż.

  • dziecko coraz mniej podporządkowane dorosłym

  • dostrzega, że inni (rodzice, rówieśnicy) też są „odrębni”

  • zauważa różnice w myśleniu i działaniu innych

  • umożliwia nowe relacje oparte na współpracy

61
New cards

Realizm moralny

  • reguły są „święte” i nie można ich zmieniać

  • pochodzą od autorytetów

  • dziecko przestrzega ich dosłownie (litera prawa)

  • brak zrozumienia sensu zasad

  • brak zgody na odstępstwa

62
New cards

Rozwój moralny - stadium operacji konkretnych

  • intencje > skutki

  • dziecko potrafi przyjąć perspektywę innych

  • rozumie, że inni mogą mieć inne myśli i uczucia

  • rozwija się bardziej dojrzałe sumienie

  • spadek egocentryzmu - dziecko potrafi uwzględniać punkt widzenia innych → rozwój bardziej dojrzałej moralności

  • moralny relatywizm

  • moralność autonomiczma

  • moralny pryncypializm

63
New cards

Moralny relatywizm

  • reguły można zmieniać, jeśli wszyscy się zgodzą

  • zasady = wynik umowy między ludźmi, wymagają dyskusji i wspólnej zgody, opierają się na współpracy i porozumieniu

  • wzajemny (dwustronny) szacunek

64
New cards

Moralność autonomiczna

  • pojawia się ok. 10–11 r.ż.

  • oparta na własnych, uwewnętrznionych zasadach

  • sens reguły > dosłowne brzmienie

  • działanie nie tylko ze strachu przed karą lub dla nagrody

  • samodzielne ocenianie co jest dobre/złe

  • uwzględnianie intencji i motywów nie tylko skutków

65
New cards

Moralny pryncypializm

  • przestrzeganie zasad dla nich samych

  • działanie zgodne z własnymi wartościami

  • satysfakcja z samego faktu postępowania zgodnie z normą

66
New cards

Etap rozwoju mowy - 12 - 13 msc

wypowiadanie pierwszych słów, operowanie kilkoma pierwszymi słowami

67
New cards

Etap rozwoju mowy - 13 - 16 msc

stopniowe rozszerzanie słownika do 50 słów

68
New cards

Etap rozwoju mowy - 16 - 24 msc

  • eksplozja nazywania - gwałtowne zwiększanie się zasobu opanowanego słownictwa

  • dominacja holofaz - wypowiedzi jednowyrazowe z gestami

  • pierwsze zdania dwuwyrazowe

69
New cards

Etap rozwoju mowy - 24 - 36 msc

eksplozja gramatyki

70
New cards

Etap rozwoju mowy - > 36 msc

  • budowanie zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

  • znajomość ok. 15000 słów w wieku 6 lat

71
New cards

Funkcje mowy w rozwoju dziecka

  • środek komunikacji

  • narzędzie myślenia

  • narzędzie autoregulacji

72
New cards

Mowa a poznawanie świata

  • tworzy uporządkowany obraz świata za pomocą słów

  • dziecko odkrywa, że wszystko ma swoją nazwę

  • mowa pomaga odkrywać różnorodność świata

73
New cards

Mowa a działanie i rzeczywistość

  • dziecko przestaje być całkowicie zależne od sytuacji, może samo wybierać o czym mówi i co robi

  • rozwija się wyobraźnia (obszar kontrolowany tylko przez dziecko)

74
New cards

Funkcje ekspresywne i impresywne mowy

  • ekspresywna - wyrażanie potrzeb, chęci, niechęci

  • impresywna - skuteczniejsze wpływanie na innych, kontrola społeczna

75
New cards

Rozwój kompetencji komunikacyjnych

  • narracyjna - tworzenie i rozumienie opowiadań

  • konwersacyjna - prowadzenie rozmowy

76
New cards

Mowa egocentryczna (2 - 4 r. ż.)

  • komentarz do własnych działań (monolog zbiorowy)

  • zanika pod koniec przedszkola -> staje się myśleniem werbalnym

77
New cards

Funkcje intelektualne mowy

  • umożliwia przypominanie przeszłości i przewidywanie przyszłości

  • zmienia się sposób postrzegania świata:

    • w czasie (przeszłość, teraźniejszość, przyszłość)

    • społecznie (uwzględnianie innych)

78
New cards

Mowa a pamięć i wyobraźnia

  • język pomaga zapamiętywać i organizować doświadczenia

  • ułatwia przypominanie i dzielenie się wspomnieniami

  • wcześniej: pamięć mimowolna (bez kontroli) -> teraz: świadome zapamiętywanie

79
New cards

Teorie rozwoju języka (brak jednej, ostatecznej) - wymień

  • behawiorystyczna

  • natywistyczna

  • społeczno-interakcyjna

80
New cards

Behawiorystyczna teoria rozwoju języka

  • dziecko uczy się języka przez warunkowanie instrumentalne (nagrody i wzmocnienia) np. pochwały, zrozumienie wypowiedzi

  • naśladowanie mowy dorosłych

  • dzieci same opanowują zasady budowy zdań (szybko, bez instrukcji dorosłych)

  • błędy językowe np. hiperregularyzacja - nadmierne stosowanie zasad do wyjątków np. „kotowi”, „piesowi” zamiast poprawnych form

81
New cards

Behawiorystyczna teoria rozwoju języka - ograniczenia

rodzice rzadko poprawiają gramatykę, dopuszczają wiele błędów (mimo to dzieci nie utrwalają błędnych form)

82
New cards

Behawiorystyczna teoria rozwoju języka - rola dorosłych

  • odpowiedzialni za naukę języka

  • dziecko = bierny odbiorca wpływu środowiska

83
New cards

Natywistyczna teoria rozwoju języka

  • Noam Chomsky

  • główne wyjaśnienie: wrodzone zdolności dziecka

  • człowiek rodzi się z wrodzonym mechanizmem przyswajania języka (LAD) -> język rozwija się szybko i według określonego schematu

  • rola biologii i dojrzewania

84
New cards

Natywistyczna teoria rozwoju języka - rola biologii i dojrzewania

  • wszystkie dzieci przechodzą podobne etapy rozwoju języka (również posługujące się językiem migowym)

  • ważne procesy dojrzewania (decydują o kolejności i tempie rozwoju)

85
New cards

Natywistyczna teoria rozwoju języka - ograniczenia

  • pomijanie wpływu środowiska

  • brak wyjaśnienia w pełni złożoności procesu nabywania języka

86
New cards

Społeczno - interakcyjna teoria rozwoju języka

  • m. in. Bruner

  • rozwój języka - proces społeczny, zależny od biologii, środowiska i aktywności dziecka

  • LASS

  • mowa dorosłego do dziecka (D - d)

  • korygowanie wypowiedzi dziecka - powtarzanie i poprawianie zdań dziecka przez dorosłego, dostosowanie języka do kompetencji dziecka

  • wspólna uwaga

  • duże różnice w tempie rozwoju języka między dziećmi (zależne częściowo od genów i środowiska)

  • wpływ środowiska

  • aktywny udział dziecka

87
New cards

Społeczno - interakcyjna teoria rozwoju języka - LASS

  • Language Acquisition Support System

  • system wsparcia przyswajania języka używany przez dorosłych

  • strategie pomagające dziecku uczyć się języka

88
New cards

Mowa dorosłego do dziecka (D - d) - wymień inne nazwy

  • mowa udziecinniona

  • mowa matczyna

89
New cards

Mowa dorosłego do dziecka (D - d) - cechy

  • wyraźna wymowa

  • krótkie, proste i poprawne zdania, wolniejsze tempo

  • długie przerwy między wypowiedziami

  • przesadna intonacja, wysoki i zmienny ton

  • odniesienia do „tu i teraz”

  • występuje w wielu kulturach, ale nie wszystkich, może pomagać w nauce, ale nie jest niezbędna

90
New cards

Społeczno - interakcyjna teoria rozwoju języka - wspólna uwaga

skupienie uwagi na tym samym obiekcie przez dziecko i dorosłego -> łączenie języka z doświadczeniem, inicjowanie nauki języka

91
New cards

Społeczno - interakcyjna teoria rozwoju języka - wpływ środowiska

  • częste mówienie do dziecka, czytanie, bogate słownictwo -> przyspieszenie rozwoju języka

  • wpływ też na umiejętność czytania i pisania

92
New cards

Społeczno - interakcyjna teoria rozwoju języka - aktywny udział dziecka

dziecko nie jest bierne, chce się komunikować i rozumieć świat społeczny

93
New cards

Ewulacja etapów zabawy w naukę Wygotski (2002)

zabawa na serio → zabawa na niby → gry z regułami → nauka spontaniczna → nauka pod kierunkiem

94
New cards

Nauka

uczenie się pod kierunkiem, czyli jak w szkole, nie spontanicznie

95
New cards

Zabawa na serio

  • główna funkcja psychiczna: spostrzeganie

  • zachowanie dziecka jest ściśle związane z aktualną sytuacją

  • dziecko kontroluje sytuację „tu i teraz”, ma nad nią władzę

  • przedmioty używane podczas zabawy: tylko aktualnie dostępne, zgodnie z ich przeznaczeniem, np. sztućce - używanie jak sztuciec nic więcej

  • głównie naśladownictwo - dzieci kopiują czynności zaobserwowane u dorosłych

  • wczesne dzieciństwo: działanie > rezultat (więc mogą przerywać, nie kończyć, robić w kółko)

96
New cards

Zabawa na niby

  • początek: 2 r. ż., w przedszkolu - główna forma zabawy

  • sposób realizowania pragnień, które nie może spełnić w innej formie

  • dominująca funkcja psychiczna - wyobraźnia (i manipulacja nią)

  • zastępowanie prawdziwych przedmiotów podobnymi do nich np. patryk → różdżka

  • zdeterminowane sytuacją wewnętrzną (myśli, pragnienia, motywy)

  • starsze dzieci: najpierw sens zabawy, podział na role itd. a dopiero potem zachowanie

  • kształtowanie umiejętności samokontroli

  • ważne jest nie tylko działanie, ale tez jego efekt (np. wyścig → wygrana) osiągnięty zgodnie z regułami np. bez popychania

  • droga budowania gotowości szkolnej

97
New cards

Zabawa na niby - kształtowanie umiejętności samokontroli

dziecko probuje się opanować, bo wie, że nie tylko robi to, na co ma ochotę, ale tez musi się podporządkować regułom (bo wspólny pomysł, podział ról)

98
New cards

Zabawa na niby - funkcja motoryczna

w zabawach ruchowych - rozwijanie sprawności, precyzji, szybkości, koordynacji ruchowej

99
New cards

Zabawa na niby - funkcja poznawcza

zdobywanie wiedzy o świecie i rolach społecznych

100
New cards

Zabawa na niby - funkcja rozwoju wyobraźni

rozwój myślenia abstrakcyjnego