MBH voda

Osnovne funkcije vode.

strukturni sastojak makromolekula, rastvarač za niskomolekulska jedinjenja, supstrat, odnosno proizvod enzimskih reakcija i termoregulator.

Efektivni hidrodinamički volumen.

Efektivni hidrodinamički volumen je mjera za količinu vode koju može da veže jedan makromolekul. Kod većine proteina iznosi između 5 i 10, ali neki proteini i polisaharidi mogu imati i mnogo veću vrijednost, npr. od 100 do 400, kao što je hijaluronat.

Oksidaciona voda.

Oksidaciona voda je voda koja nastaje u reakcijama koje katalizuju oksidaze i hidroksilaze, kao i u reakcijama disanja, gdje voda nastaje kao proizvod reakcije.

Molekuli vode imaju tendenciju da se ???? i to uzrokuje ?????

Molekuli vode imaju tendenciju da se asociraju, što znači da se za njeno isparavanje troši velika količina toplote.

Raspodjela vode u zavisnosti od masnog tkiva.

• 65% kod muškaraca • 55% kod žena • 70% kod vrlo mršavih • 50% kod gojaznih • 75% kod djece

Kada dijete dostiže procenat vode odrasle osobe?

U trećoj godini života.

Promjena procenta vode u toku života.

U toku života opada ekstracelularna, a raste intracelularna tečnost. Plazma ostaje konstantna tokom cijelog života.

Gdje se odvijaju metaboličke izmjene, a gdje hemijske reakcije?

Metaboličke izmjene se odvijaju u ekstracelularnoj tečnosti, a hemijske reakcije u intracelularnoj tečnosti.

Podjela ekstracelularne tečnosti.

Ekstracelularna tečnost čini jednu trećinu ukupne količine vode. Dijeli se na fiziološku ekstracelularnu tečnost i transcelularnu tečnost. Fiziološka ekstracelularna tečnost se dalje dijeli na plazmu i intersticijumsku tečnost.

Pleuralna tečnost – intersticijumska ili transcelularna?

Intersticijumska.

Perikardijalna i sinovijalna tečnost – kojoj grupi pripadaju?

Intersticijumskoj tečnosti.

Cerebrospinalna, očna vodica i voda u GIT-u, genitalnom, urinarnom i respiratornom traktu – kojoj grupi pripadaju?

Transcelularnoj tečnosti.

Električna neutralnost plazme.

Suma svih pozitivno naelektrisanih jona mora biti jednaka sumi svih negativno naelektrisanih jona.

Anjonski gap plazme.

Razlika između sume mjerljivih katjona i sume mjerljivih anjona u plazmi.

Formula za anjonski gap.

[ AG = Na^+ + K^+ - Cl^- - HCO_3^- ] Vrijednost: 15

Pojednostavljena formula za anjonski gap.

[ AG = Na^+ - Cl^- - HCO_3^- ] Vrijednost: 12

Gibbs-Donnanova ravnoteža.

Uslovljena je prisustvom proteina (makromolekula) u plazmi.

Kako proteini utiču na raspodjelu jona? GD

Pri tjelesnom pH imaju više negativnih naelektrisanja i ne prolaze kroz zid kapilara.

Gdje je koncentracija katjona viša? GD

U prostoru koji sadrži makromolekule.

Gdje je koncentracija anjona niža? GD

U prostoru koji sadrži makromolekule.

Gdje je veći osmotski pritisak? GD

U prostoru koji sadrži makromolekule.

Glavni joni intracelularne tečnosti.

Kalijum, magnezijum, proteini, fosfati, sulfati.

Glavni joni ekstracelularne tečnosti.

Natrijum, hloridi, bikarbonati.

Da li je ćelijska membrana više propustljiva za anjone ili katjone?

Za anjone.

Funkcija natrijum-kalijum ATP-aze.

Transportuje natrijum iz ćelije u zamjenu za kalijum. 3:2 Relativni višak jona u intersticijumu za koje je membrana propustljiva. Uspostavlja osmotski pritisak u intersticijumskoj tečnosti koji se uravnotežuje sa koloidno-osmotskim pritiskom u ćeliji.

Od čega zavisi prolazak kroz kapilar?

• hidrostatskog pritiska • propustljivosti kapilara • razlike između osmotskog pritiska plazme i intersticijumske tečnosti • limfne drenaže • pritiska u tkivima

Šta je bitnije – osmotski ili koloidno-osmotski pritisak za kapilarnu razmjenu? Zašto?

Koloidno-osmotski pritisak. Zato što proteini ostaju u kapilarima, dok je osmotski pritisak zbog soli približno jednak u kapilaru i intersticijumu. Razlikuju se samo za koloidno-osmotski pritisak koji potiče od proteina plazme.

Koje sile djeluju kao filtracione, a koje kao resorpcione?

Filtracione sile su sve osim koloidno-osmotskog pritiska proteina plazme. Resorpciona sila je koloidno-osmotski pritisak proteina plazme.

Koje sile učestvuju u Starlingovim silama?

• hidrostatski pritisak plazme • hidrostatski pritisak intersticijuma • osmotski pritisak intersticijuma • koloidno-osmotski pritisak proteina plazme

Šta je ultrafiltrat?

Intersticijumska tečnost predstavlja ultrafiltrat plazme zbog specifične propustljivosti kapilara. Proteini ostaju u kapilaru, dok ostale supstance prelaze u intersticijum.

Koje tri vrste čestica utiču na osmolalnost?

• elektroliti • organski molekuli • koloidi

Kako povećanje broja čestica utiče na koligativne osobine? Tm, tk, pp, op,

• snižava tačku mržnjenja • snižava pritisak pare • povećava tačku ključanja • povećava osmotski pritisak

Da li na koligativne osobine više utiče molarna ili masena koncentracija?

Molarna koncentracija.

Razlika između osmolarosti i osmolalnosti.

• osmolarost = broj osmola u 1 litru rastvora • osmolalnost = broj osmola u 1 kilogramu rastvarača

Koliki je dnevni promet vode kod odrasle osobe?

Prosječno 2,5 L dnevno.

Kada se javlja žeđ?

Kada se osmolalnost plazme poveća za 2–3%, odnosno na 290–295 mOsm/kg.

Gdje se nalaze osmoreceptori?

U nukleusu supraoptikusu i paraventrikularisu, u prednjem dijelu hipotalamusa.

Gdje se nalaze baroreceptori?

• lijeva pretkomora srca • vena cava inferior • plućne vene • aorta • karotidni sinus

Da li glukoza i urea djeluju na osmoreceptore?

Ne.

Koliko se vode izluči u GIT i koliko se izbaci fecesom?

• oko 9 L ukupno (voda + digestivni sokovi) • fecesom se izbaci 100–200 mL

Kako se voda prenosi kroz membranu tankog crijeva?

Prostom difuzijom, odnosno osmozom. Natrijum, monosaharidi i aminokiseline se aps, gradijent…

Može li voda prelaziti u suprotnom smjeru u tankom crijevu?

Da, ako je sadržaj u crijevu hiperosmolaran

Koliko vode se apsorbuje u tankom crijevu?

Oko 99%.

Gdje se apsorbuje ostatak vode?

U proksimalnom dijelu kolona.

Pod čijim uticajem se vrši resorpcija natrijuma u kolonu?

Pod uticajem aldosterona. • resorbuju se natrijum i voda • sekretuje se kalijum

Može li se voda vratiti u lumen kolona?

Teško, jer su tijesne veze između ćelija mnogo tješnje nego u tankom crijevu.

Gdje organizam reguliše izlučivanje vode?

Bubrezi su jedino mjesto gdje organizam može regulisati izlučivanje vode.

Koliko se glomerularnog filtrata resorbuje u proksimalnim tubulima?

Oko 2/3 glomerularnog filtrata.

Kako se odvija resorpcija vode u proksimalnim tubulima?

Izoosmotski.

Šta omogućava izoosmotsku resorpciju vode?

Izuzetno visoka osmotska propustljivost epitela. Kolika razlika u osmolalnosti je dovoljna da voda počne da difunduje? Samo 2–3 mOsm/kg.

Koje supstance stvaraju osmotski gradijent u prox tubulu?

Natrijum, glukoza, aminokiseline i bikarbonati.

Koje supstance imaju viši refleksioni koeficijent od natrijuma? Šta to znači?

Glukoza, aminokiseline i bikarbonati. Da efikasnije doprinose stvaranju osmotskog gradijenta.

Koliko vode se dodatno resorbuje u Henleovoj petlji?

Oko 15%. Samo silazni dio!

Šta se resorbuje u uzlaznom dijelu Henleove petlje?

Natrijum.

Da li se voda resorbuje u uzlaznom dijelu?

Ne.

Šta se resorbuje u distalnim tubulima?

• natrijum pod uticajem aldosterona • voda pod uticajem ADH

Gdje se sintetiše ADH?

U ćelijama supraoptičkog i paraventrikularnog jedra hipotalamusa.

U kom obliku se sintetiše ADH?

Kao prekursor velike molekulske mase – preprovazopresin.

Gdje se sekretuje ADH?

U zadnji režanj hipofize u obliku neurosekretornih granula. Zajedno sa neurofizinom i glikoproteinom.

Koliko aminokiselina ima ADH? Poluživot?

9 aminokiselina. 15–20 minuta.

Koji je glavni stimulus za lučenje ADH?

Hiperosmolarnost plazme.

Koji je prag za lučenje ADH?

280–290 mOsm/kg.

Ko je osjetljiviji – žeđ ili ADH?

ADH. Zato što reaguje već na povećanje osmolalnosti za 1–2%, prije osjećaja žeđi.

Koji neosmotski faktori utiču na lučenje ADH?

• efektivna zapremina arterijske krvi • povraćanje • bol • stres • hipoglikemija • trudnoća • brojni lijekovi

Za koje receptore se veže ADH?

Za V2 receptore. Na bazolateralnoj membrani distalnih tubula i sabirnih cjevčica.

Šta se aktivira nakon vezivanja ADH?

Adenilat-ciklaza preko stimulacionog G-proteina. Nastaje cAMP iz ATP-a. Camp aktivira Protein kinazu A. protein kinaza Dovodi do pomjeranja vezikula sa kanalima za vodu ka luminalnoj membrani.

Šta se dešava kada prestane dejstvo ADH?

Kanali za vodu se uklanjaju endocitozom.

Šta transportuju akvaporini?

Samo vodu, bez rastvorenih supstanci.

Koji akvaporini su na luminalnoj membrani?

Akvaporin 2 (ADH-zavisan)

Koji akvaporini su na bazolateralnoj membrani?

Akvaporin 3 i 4 (ADH-nezavisni).

Koji su funkcionalno najvažniji dijelovi akvaporina?

Petlje B i E.

Posljedica mutacije akvaporina 0?

Nasljedna katarakta.

Posljedica mutacije akvaporina 2?

Nefrogeni diabetes insipidus.

Kako može nastati dehidratacija?

• zbog gubitka samo vode • zbog gubitka vode i natrijuma

Zbog čega nastaje dehidratacija usljed gubitka vode?

• poremećaj unosa vode • poremećaj izlučivanja vode

Koji su uzroci smanjenog unosa vode?

• nedostatak vode za piće • adipsija (odsustvo žeđi) - neurološki defekti hipotalamusa • jatrogeni uzroci (nedovoljna nadoknada tečnosti)

Koji su uzroci poremećaja izlučivanja vode?

• pituitarni diabetes insipidus • nefrogeni diabetes insipidus

Šta je pituitarni diabetes insipidus?

Nemogućnost sinteze ili oslobađanja ADH.

Šta je nefrogeni diabetes insipidus?

Neosjetljivost renalnih tubula na ADH, najčešće zbog mutacije gena za akvaporin 2.

Kako se liječi dehidratacija zbog gubitka vode? Zašto?

Hipotoničnim rastvorom. Zato što stvara osmotski gradijent, pa voda prelazi iz ekstracelularnog u intracelularni prostor i normalizuje se zapremina oba prostora. Zašto se ne daje izotonični rastvor? Zato što bi voda ostala samo u ekstracelularnom prostoru

Objasni raspodjelu vode kod dehidratacije zbog gubitka vode.

Povećava se koncentracija natrijuma i osmolalnost plazme, pa voda izlazi iz ćelija u ekstracelularni prostor. Zbog toga se smanjuje i intracelularna i ekstracelularna zapremina.

Koji tipovi postoje? Dehidratacija zbog gubitka vode i natrijuma

• hiperosmolarna • normoosmolarna • hipoosmolarna

Kada nastaje hiperosmolarna dehidratacija?

• pojačano znojenje • osmotska diureza • tubularni diuretici • povraćanje • dijareja

Kada nastaje normoosmolarna dehidratacija?

Kada se izgubljena tečnost iz hiperosm nadoknadi rastvorom sa malo natrijuma, ali nedovoljnom količinom. Osmolalnost ostaje približno normalna, ali je smanjena zapremina ekstracelularne tečnosti.

Kada nastaje hipoosmolarna dehidratacija?

• bolesti bubrega sa gubitkom soli • insuficijencija kore nadbubrega • nedostatak aldosterona

Kako se raspoređuje voda kod hipoosmolarne dehidratacije?

Voda prelazi iz ekstracelularnog u intracelularni prostor, pa je gubitak ekstracelularne tečnosti izraženiji.

Kako može nastati hiperhidratacija?

• višak vode • višak vode i natrijuma

Zbog čega nastaje višak vode?

• prekomjeran unos vode • smanjeno izlučivanje vode

Šta je intoksikacija vodom?

Prekomjerno unošenje vode koje prevazilazi kapacitet bubrega za izlučivanje. Psihogena polidipsija.

Šta je posljedica intoksikacije vodom?

Diluciona hiponatrijemija i hipoosmolarnost, pa voda ulazi u ćelije.

Kada nastaje smanjeno izlučivanje vode?

Kod povećanog ili neodgovarajućeg lučenja ADH.

Koji su uzroci povećanog lučenja ADH?

• poremećaji CNS-a • meningitis • encefalitis • trauma lobanje • tumori mozga • lijekovi (morfin, barbiturati, karbamazepin) • tumorska autonomna sekrecija ADH

Kako može nastati? Hiperhidratacija zbog viška vode i natrijuma

• poremećaj ekstrakapilarnog krvotoka • zadržavanje vode i natrijuma u bubrezima

Koji su uzroci? Poremećaji ekstrakapilarnog krvotoka

• hipoproteinemija • povećana propustljivost kapilara • povećan kapilarni pritisak • začepljenje limfotoka

Šta je hipoproteinemija?

Smanjenje proteina plazme → pad koloidno-osmotskog pritiska → voda izlazi iz krvnih sudova.

Kada nastaje povećana propustljivost kapilara? Šta se dešava

• alergijske reakcije • bakterijski toksini • upale Proteini prelaze u intersticijum, voda prati proteine i nastaje edem.

Kada nastaje povećan kapilarni pritisak?

• popuštanje srca • venska tromboza • zastoj u venama

Kada nastaje začepljenje limfotoka?

• tumori • operacije • paraziti

Kako edem pogoršava hiperhidrataciju?

Smanjuje efektivnu cirkulišuću zapreminu → aktivira RAAS → dodatno zadržavanje vode i natrijuma.

Kod kojih bolesti dolazi do zadržavanja vode i natrijuma?

• nefrotski sindrom • kongestivna srčana insuficijencija • ciroza jetre • primarni hiperaldosteronizam