Economie Katern 6

Toegevoegde waarde

het verschil tussen de opbrengst van een product en de kosten van de gebruikte grondstoffen en halffabricaten

Productiefactoren

productiemiddelen die nodig zijn om goederen en diensten te produceren:arbeid,natuur,kapitaal en ondernemerschap

Afschrijving

waardevermindering van kapitaalgoederen door slijtage of veroudering

BBP

het totaal van alle toegevoegde waarden in een land in een jaar;te berekenen via productiebenadering,bestedingsbenadering en inkomensbenadering

Overdrachtsinkomen/secundair inkomen

inkomen waar geen productie tegenover staat,zoals uitkeringen en toeslagen;secundair inkomen=primair inkomen plus overdrachtsinkomen minus betaalde belastingen

Economische groei/krimp

toename of afname van het reële bbp

BBP per capita

het bbp gedeeld door het aantal inwoners

Reële economische groei

economische groei gecorrigeerd voor inflatie

Personele inkomensverdeling

verdeling van inkomens over personen of huishoudens

Informele economie

economische activiteiten die niet officieel geregistreerd zijn

Welvaart in enge zin

de mate waarin mensen met goederen en diensten in hun behoeften kunnen voorzien

Welvaart in ruime zin

welvaart in enge zin plus zaken als milieu,gezondheid,veiligheid en vrije tijd

Groen bbp

bbp gecorrigeerd voor milieuschade en uitputting van natuurlijke hulpbronnen

HDI

samengestelde maatstaf voor ontwikkeling op basis van inkomen,levensverwachting en onderwijs

Immateriële welvaart

welvaart die niet in geld is uit te drukken,zoals geluk,gezondheid en veiligheid

Economische kringloop

schematisch overzicht van geld

Macro

economische identiteiten

Nationaal spaarsaldo

verschil tussen nationale besparingen en nationale investeringen

Saldo’s

overzichten van inkomsten en uitgaven van sectoren zoals overheid,gezinnen,bedrijven,financiële instellingen en buitenland

Open economie

economie die handel drijft met het buitenland

Betalingsbalans

overzicht van alle transacties met het buitenland;bestaande uit lopende rekening en kapitaalrekening

Concurrentiepositie

de mate waarin een land kan concurreren met andere landen op de wereldmarkt

Directe en indirecte belastingen

directe belastingen worden geheven op inkomen of vermogen;indirecte belastingen op bestedingen

Loonheffing

belasting en premies die direct op het loon worden ingehouden

Degressief/proportioneel/progressief tarief

belastingtarieven waarbij het percentage daalt, gelijk blijft of stijgt bij een hoger inkomen

Gemiddelde belastingdruk

totale belasting gedeeld door het inkomen

Negatieve inkomstenbelasting

systeem waarbij mensen met een laag inkomen geld ontvangen van de overheid

Marginale tarief

belastingpercentage over de laatst verdiende euro

Heffingskorting

bedrag dat van de te betalen belasting wordt afgetrokken

Nivelleren/denivelleren

verkleinen of vergroten van inkomensverschillen

Inkomensverschillen

verschillen in inkomen door opleiding,beroep,arbeidsduur en vermogen

Lorenzcurve

grafiek die de inkomensverdeling in een land weergeeft

Primaire vs secundaire inkomensverdeling

primaire verdeling via marktinkomens;secundaire verdeling na herverdeling door de overheid

Categoriale inkomensverdeling

verdeling van inkomen over productiefactoren zoals arbeid en kapitaal

Menselijk kapitaal

kennis,vaardigheden en ervaring van mensen

Arbeidsproductiviteit

productie per gewerkt uur

R&D

onderzoek en ontwikkeling gericht op nieuwe kennis en producten

Innovatie

vernieuwing van producten,processen of organisatie

Instituties

spelregels en organisaties die het economisch gedrag sturen

Verschillende sectoren

agrarische sector(indirecte natuur),industriële sector,commerciële dienstverlening en niet

Structuurontwikkeling

verschuivingen tussen sectoren in een economie

Convergentie/divergentie

het naar elkaar toe groeien of juist uit elkaar groeien van welvaartsniveaus

Vrijhandel/protectie

vrijhandel zonder handelsbelemmeringen;protectie met bescherming van de binnenlandse markt

Infant

industry

Invoerrechten

belastingen op geïmporteerde goederen

Contingentering/invoerquotum

beperking van de hoeveelheid goederen die mag worden ingevoerd

Dumping

verkopen van goederen in het buitenland tegen een lagere prijs dan in het eigen land

Exportsubsidie

financiële steun van de overheid aan exporterende bedrijven