5V - Stofwisseling in de cel - basisstof 1 t/m 5 (BvJ) | Quizlet

Stofwisseling

Geheel van chemische omzettingsprocessen in een organisme

Chemische energie

Energie die is opgeslagen in de atoombindingen van energierijke stoffen

Assimilatie

Opbouw van organische moleculen uit kleinere moleculen

Dissimilatie

Afbraak van grote organische moleculen tot kleinere moleculen

Kinetische energie

Bewegingsenergie

Lichtenergie

Energie in de vorm van licht

Warmte

Vorm van energie

Heterotroof

Heterotrofe organismen krijgen energie uit de opname van organische stoffen

Autotroof

Autotrofe organismen zijn in staat glucose te vormen uit koolstofdioxide en water

Koolstofassimilatie

Vorming van glucose uit koolstofdioxide en water door autotrofe organismen

Voortgezette assimilatie

Vorming van andere koolhydraten, vetten, eiwitten en DNA uit glucose

ATP

Adenosinetrifosfaat; energiedragermolecuul dat bestaat uit adenosine en drie fosfaatgroepen

ADP

Adenosinedifosfaat; energiedragermolecuul dat bestaat uit adenosine en twee fosfaatgroepen

NAD+

Energiedragermolecuul, nicotinamide-adenine-dinucleotide

NADH

molecuul waarin energie is vastgelegd; het kan een elektron afstaan en verandert dan in NAD+

NADP+

Energiedragermolecuul, nicotinamide-adenine-dinucleotidefosfaat

NADPH

molecuul waarin energie is vastgelegd; het kan een elektron afstaan en verandert dan in NADP+

Enzymen

Eiwitten die chemische omzettingsprocessen versnellen (katalyseren), zonder zelf te worden verbruikt

Katalyseren

Chemische omzettingsprocessen mogelijk maken of versnellen

Substraat

Stof waarop een enzym inwerkt

Enzymwerking

De werking van een enzym

Enzym-substraatcomplex

Ontstaat wanneer een substraatmolecuul aan een enzymmolecuul bindt

Reactievergelijking

notatie van een chemische reactie waarbij links van de pijl de uitgangsstoffen staan en rechts de reactieproducten

Chemische reactie

reactie tussen verschillende stoffen

Optimumkromme

Diagram waarin het verband tussen bijvoorbeeld de temperatuur en de enzymactiviteit wordt weergegeven

Denaturatie

Een eiwit verliest zijn specifieke ruimtelijke structuur (irreversibel)

pH

Zuurgraad; pH 7 is neutraal; hoe lager de pH, hoe hoger de zuurgraad (hoe zuurder de oplossing)

Chlorofyl

Bladgroen; pigment dat energie uit licht kan opnemen en omzetten

Fotosynthese

Vorm van koolstofassimilatie waarbij de energie wordt geleverd door licht (planten maken glucose)

Chloroplasten

Bladgroenkorrels; bevatten stroma en thylakoïden waarin zich het chlorofyl bevindt

Lichtreacties

Reactieketen op de membranen van een thylakoïd waarvoor licht nodig is

Donkerreacties

Reactieketen in het stroma van de chloroplast waarvoor geen licht nodig is

Chemosynthese

Vorm van koolstofassimilatie waarbij de energie wordt geleverd door oxidatie van een anorganische stof

Koolhydraten

Sachariden; zijn opgebouwd uit een koolstofketen, waterstof en zuurstof

Bouwstof

Voedingsstof die wordt gebruikt voor de vorming van organische moleculen bij de voortgezette assimilatie

Brandstof

Voedingsstoffen die energie kunnen leveren bij de dissimilatie (verbranding)

Reservestof

Stof die kan dienen als brandstof, warmte-isolator en bouwstof

Monosachariden

Enkelvoudige suikers, bevatten vijf of zes C-atomen, bijvoorbeeld glucose, galactose en fructose

Disacharide

Verbinding van twee monosachariden, bijvoorbeeld maltose, lactose (melksuiker) en sacharose (riet- of bietsuiker)

Polysacharide

Verbinding van vele monoschariden, bijvoorbeeld zetmeel, glycogeen en cellulose

Zetmeel

Polysacharide die in de bladgroenkorrels en zetmeelkorrels van plantaardige cellen wordt opgebouwd uit ongeveer zesduizend glucosemoleculen; reservestof

Glycogeen

Polysacharide die bij dieren in de lever en in spieren wordt gevormd; bestaat uit meer dan twintigduizend glucosemoleculen en is sterk vertakt; reservestof

Cellulose

Polysacharide die het hoofdbestanddeel is van de celwanden van planten; door de binding tussen de glucosemoleculen vormen enkele tientallen cellulosemoleculen samen een stevige structuur

Eiwitten

De moleculen zijn opgebouwd uit aminozuren

Proteïnen

De moleculen zijn opgebouwd uit aminozuren

Aminozuur

Bouwsteen van eiwitten, bestaande uit een C-atoom met een aminogroep (NH2), een carboxygroep (COOH), een H-atoom en een restgroep (R) die typerend is voor het aminozuur

Essentiële aminozuren

Aminozuren die dieren niet uit andere aminozuren kunnen maken en die ze dus via hun voedsel binnen moeten krijgen

Niet-essentiële aminozuren

Aminozuren die dieren zelf aanmaken en niet of minder in het voedsel aanwezig hoeven te zijn

Primaire structuur

De typen aminozuren en de volgorde waarin deze voorkomen in een eiwitmolecuul

Secundaire structuur

Spiraalvorm van een eiwitmolecuul (α-helix); ontstaat door een zich herhalende hoek van peptidebindingen

Tertiaire structuur

Vouwstructuur van een eiwitmolecuul; ontstaat door binding tussen verder uit elkaar gelegen aminozuren

Quaternaire structuur

Manier waarop meerdere polypeptideketens één eiwit vormen

Vetten

Lipiden; bevatten dezelfde elementen als glucosemoleculen en dienen als bouwstof in membranen, als brandstof en als reservestof

Glycerol

Molecuul dat bestaat uit drie C-atomen waaraan drie OH-groepen zijn gebonden

Vetzuur

Molecuul dat bestaat uit een lange keten van CH2-groepen met aan het eind een carboxygroep

Fosfolipiden

Lipide waarbij één vetzuur is vervangen door een fosfaatgroep

Tussencelstof

Bevindt zich aan de buitenzijde van het celmembraan; zit tussen de verschillende cellen in

Aerobe dissimilatie

Dissimilatie van glucose met zuurstof

Verbranding

Dissimilatie van glucose met zuurstof

Glycolyse

Splitsing van een glucosemolecuul in twee moleculen pyrodruivenzuur (C3H4O3); plaats: cytoplasma; reactie: anaeroob

Citroenzuurcyclus

Reactieketen waarbij citroenzuurmoleculen worden afgebroken tot CO2-moleculen en energierijke elektronen; plaats: matrix; reactie: anaeroob

Oxidatieve fosforylering

Energierijke elektronen staan hun energie af voor de synthese van ATP; plaats: binnenmembraan mitochondriën; reactie: aeroob

FAD

Energiedragermolecuul, flavine adenine dinucleotide

Anaerobe dissimilatie

Omzetting van glucose zonder gebruik te maken van zuurstof

Gisting

Omzetting van glucose zonder gebruik te maken van zuurstof

Fermentatie

Omzetting van glucose zonder gebruik te maken van zuurstof

Alcohol

Groep van organische stoffen waartoe ethanol (C2H6O) behoort; ethanol ontstaat bij alcoholgisting

Melkzuur

C3H6O3; ontstaat doordat melkzuurbacteriën na glycolyse pyrodruivenzuur omzetten

Methaan

Wordt door bepaalde bacteriën bij fermentatie in de maag van koeien geproduceerd; komt in de lucht terecht en zorgt voor een versterkt broeikaseffect