caly materiał

Jaka jest etymologia słowa "rehabilitacja"?

Pochodzi od łac. "habilitas" (zręczność, sprawność) i "re" (zwrotność, przywrócenie).

Podaj pełną definicję rehabilitacji.

Złożony proces leczniczy, społeczny i zawodowy (u dzieci pedagogiczny) przywracający sprawność psychofizyczną i zdolność do samodzielnego życia.

Od jakich zmiennych zależy przebieg rehabilitacji? (4 grupy)

1. Społeczno-demograficzne (wiek, wykształcenie),
   2. Osobowościowe (temperament),
   3. Środowiskowe (rodzina),
   4. Zdrowotne (typ niepełnosprawności).

Wymień 5 składowych rehabilitacji kompleksowej.

1.Lecznicza (medyczna),

2. Społeczna,

3. Zawodowa,

4. Pedagogiczna,

5. Psychologiczna.

Na czym polega rehabilitacja lecznicza (medyczna)?

To działania przyspieszające naturalne procesy ustroju: regeneracji, kompensacji i adaptacji.

Na czym polega rehabilitacja społeczna?

Na przywracaniu samodzielności społecznej, integracji, akceptacji i uczestnictwa w życiu społecznym/kulturowym.

Czym jest Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (1997)?

Uchwała Sejmu głosząca prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz zakaz dyskryminacji.

Na czym polega rehabilitacja zawodowa i kiedy się ją zaczyna?

Przywracanie zdolności do pracy. Zaczyna się ją jeszcze w trakcie rehabilitacji leczniczej (ocena, przekwalifikowanie).

Na czym polega rehabilitacja pedagogiczna?

Umożliwienie kontynuacji nauki dzieciom i młodzieży w trakcie leczenia (np. szkoła w szpitalu).

Czym jest fizjoterapia i co wchodzi w jej skład?

To dział lecznictwa obejmujący: Kinezyterapię (leczenie ruchem, masaż, terapia manualna) i Fizykoterapię (czynniki fizyczne).

Jak dzieli się fizjoterapia według prof. Aleksandra Sieronia?

Na fizjoterapię: prozdrowotną, prewencyjną pierwotnie, ozdrowieńczą (i prewencyjną wtórnie) oraz śródchorobową.

Czym jest Jakość Życia (Quality of Life) w rehabilitacji?

Subiektywna ocena zadowolenia z życia i poszczególnych jego sfer (zdrowotnej, materialnej).

Kto stworzył polski model rehabilitacji i z jakimi miastami byli związani?

Prof. Wiktor Dega (Poznań) i prof. Marian Weiss (Konstancin).

Wymień 4 zasady Polskiej Szkoły Rehabilitacji.

1. Powszechność, 2. Wczesność, 3. Kompleksowość, 4. Ciągłość.

Na czym polega zasada POWSZECHNOŚCI?

Dostępność świadczeń dla każdego potrzebującego bez względu na miejsce zamieszkania czy status materialny/ubezpieczenie.

Jakie znaczenie dla rehabilitacji miał prof. Weiss i Konstancin?

Utworzenie "zagłębia rehabilitacyjnego" – wdrożenie rehabilitacji w innych dziedzinach niż ortopedia (np. kardiologia, neurologia).

Na czym polega zasada WCZESNOŚCI i jak było "uprzednio"?

Rehabilitacja od pierwszych dni choroby. Dawniej błędnie uznawana za "trzeci etap" (rekonwalescencję), co było mało skuteczne.

Na czym polega zasada KOMPLEKSOWOŚCI?

Do każdego przypadku powinien uczestniczyć interdyscypinarny zespół dobierany indywidualnie w zależności od wielu dzynników

Jak definiuje rehabilitację Ustawa z 20.12.2002 r.?

Zespół działań organizacyjnych, leczniczych, edukacyjnych i społecznych zmierzający do najwyższego poziomu funkcjonowania.

Na czym polega zasada CIĄGŁOŚCI?

Rehabilitacja trwa przez cały okres leczenia (szpital -> dom), a w chorobach przewlekłych nawet całe życie.

Co to jest Prewencja Rentowa ZUS (1998)?

Program rehabilitacji leczniczej dla osób na długotrwałych zwolnieniach, by zapobiec niezdolności do pracy (rencie).

Dlaczego pojęcie niepełnosprawności jest trudne do zdefiniowania?

Ze względu na wieloaspektowość i trudność ustalenia granicy (np. okresowość przy urazie kolana czy ciąży).

Definicja osoby niepełnosprawnej wg Europejskiego Forum (1994)?

Osoba z pełnią praw, ale ograniczona przez bariery, których nie może pokonać przez swoje uszkodzenie.

Z jakich 3 klasyfikacji składa się "Karta 2000" (ICF)?

1. Uszkodzenia, 2. Działania, 3. Uczestnictwa.

Definicja "Uszkodzenia" (Impairment) wg Karty 2000?

Brak/deformacja struktury anatomicznej lub zaburzenie funkcji fizjologicznej/psychicznej.

Definicja "Działania" (Activity) i skala oceny?

Czynności (np. chodzenie). Skala trudności: 0–4.

Definicja "Uczestnictwa" (Participation) i czego dotyczy?

Zaangażowanie w sytuacje życiowe. Dotyczy aspektu społecznego.

Różnica: Niepełnosprawność (Disability) a Upośledzenie (Handicap) wg WHO?

Disability = nie mogę wykonać czynności. Handicap = nie mogę uczestniczyć w życiu społecznym (przez bariery).

Wyjaśnij: utrudnienie vs ograniczenie vs uniemożliwienie funkcji.

Utrudnienie (niewielki ubytek), Ograniczenie (mierny ubytek), Uniemożliwienie (znaczne upośledzenie).

3 kryteria oceny niepełnosprawności?

Medyczne, Zawodowe, Społeczne.

Kto dokonuje oceny niepełnosprawności?

Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie (PCPR).

Znaczny stopień niepełnosprawności - charakterystyka.

Niezdolność do pracy (chyba że ZPChr), konieczność stałej pomocy, brak samodzielnej egzystencji.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności - charakterystyka.

Możliwa praca na stanowisku przystosowanym

Lekki stopień niepełnosprawności - charakterystyka.

Zdolność do pracy, nie wymaga pomocy, jedynie korekcji (np. okulary).

Przykładowe przywileje osoby niepełnosprawnej?

Ulgi podatkowe/komunikacyjne, karta parkingowa, zwolnienie z RTV, turnusy.

Różnica: orzecznictwo PCPR vs ZUS?

PCPR = stopień niepełnosprawności (socjalne). ZUS = niezdolność do pracy (renta).

Kim jest lekarz orzecznik ZUS i co ocenia?

Ocenia stopień niezdolności do pracy i wydaje orzeczenie (całkowita lub częściowa).

Definicja osoby całkowicie niezdolnej do pracy (ZUS).

Utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Definicja osoby częściowo niezdolnej do pracy (ZUS).

Utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z kwalifikacjami.

Renta socjalna - dla kogo?

Dla osób, których niepełnosprawność powstała przed podjęciem pracy (dzieciństwo/młodość).

4 główne grupy przyczyn wzrostu liczby niepełnosprawnych?

Urazowość, Demografia, Skażenie środowiska, Rozwój medycyny.

O ile większe jest ryzyko ciężkich urazów na motocyklu niż w autach?

18-krotnie.

Prognoza długości życia w 2080 r. (Duke University)?

Kobiety: 93 lata, Mężczyźni: 90 lat.

Zagrożenia "późnego macierzyństwa"?

Wady wrodzone, wcześniactwo (40x większe ryzyko uszkodzeń mózgu/MPD).

Jaki % wcześniaków (<28 hbd) ma zespół niewydolności oddechowej?

60%.

Jakie toksyny środowiskowe są najgroźniejsze dla płodu?

Metale ciężkie (ołów), pestycydy (szczególnie w okresie organogenezy).

Paradoks rozwoju medycyny a niepełnosprawność?

Ratowanie życia w ciężkich stanach zwiększa liczbę osób żyjących z trwałymi uszkodzeniami.

Działania profilaktyczne przeciw niepełnosprawności?

Diagnostyka prenatalna, ekologia, bezpieczeństwo ruchu, wczesna rehabilitacja.

Różnica: diagnoza lekarska vs diagnoza funkcjonalna?

Lekarska określa chorobę (patologię), a funkcjonalna skutki tej choroby (dysfunkcje, ograniczenia, możliwości pacjenta).

Z jakich trzech zasadniczych elementów składa się typowe postępowanie diagnostyczne w rehabilitacji?

1. Badanie podmiotowe (wywiad), 2. Badanie przedmiotowe (fizykalne), 3. Badania dodatkowe.

W jakich sytuacjach wywiad przeprowadza się z rodziną, a nie z pacjentem?

W przypadku małych dzieci oraz osób z zaburzeniami mowy, słuchu, świadomości lub umysłowymi.

O co pyta się w wywiadzie dotyczącym aktualnych dolegliwości?

Co boli/jakie czynności są zaburzone, od kiedy, jaki mają charakter, co je nasila/łagodzi.

Co ocenia się w badaniu ogólnym (przedmiotowym)?

Postawę ciała, chód, stan odżywienia, stan przytomności, kontakt, wygląd skóry (zasinienia, blizny).

Co obejmuje badanie szczegółowe (miejscowe) w rehabilitacji?

Ocenę poszczególnych części ciała (głowa, szyja, klatka, brzuch, kończyny) oraz układów (nerwowy, naczyniowy).

Na co zwraca się uwagę przy badaniu głowy?

Na symetrię twarzy, zaburzenia mimiki, ewentualne opadanie powieki lub kącika ust.

O czym może świadczyć opadanie kącika ust lub powieki?

O porażeniu nerwu twarzowego lub trójdzielnego.

Co ocenia się przy badaniu szyi?

Symetrię, zakres ruchów, obecność kręczu szyi lub odruchu bólowego.

Jakie zniekształcenia klatki piersiowej można stwierdzić w badaniu?

Klatkę lejkowatą (szewską), kurzą, krzywiczą oraz garb żebrowy.

Z jakim schorzeniem najczęściej związany jest garb żebrowy?

Z bocznym skrzywieniem kręgosłupa (skoliozą) w odcinku piersiowym.

Co to jest "łańcuch kinematyczny" w kontekście oceny sylwetki?

To powiązanie segmentów (głowa, kręgosłup, miednica), gdzie nieprawidłowość jednego elementu pociąga za sobą zmiany w kolejnych.

Gdzie najczęściej bada się tętno w fizjoterapii?

Na tętnicy promieniowej (nadgarstek).

Jaka jest górna granica tętna po wysiłku, której nie powinno się przekraczać u pacjenta?

140 uderzeń na minutę (orientacyjnie).

Co zrobić, jeśli tętno pacjenta po 3-4 minutach odpoczynku nie wraca do normy?

Należy zrezygnować z dalszych ćwiczeń i skonsultować się z lekarzem.

Dlaczego badanie jamy brzusznej pod kątem przepuklin jest istotne?

Ponieważ obecność przepuklin może być przeciwwskazaniem do ćwiczeń oporowych mięśni brzucha.

Jak definiuje się długość WZGLĘDNĄ kończyny dolnej?

Pomiar od kolca biodrowego przedniego górnego do kostki przyśrodkowej (obejmuje staw biodrowy).

Jak definiuje się długość BEZWZGLĘDNĄ kończyny dolnej?

Pomiar od krętarza większego do kostki bocznej (rzeczywista długość kości).

Na czym polega pomiar czynnościowy kończyny dolnej?

Na podkładaniu deseczek pod krótszą kończynę aż do wypoziomowania miednicy.

Gdzie mierzy się obwód uda, aby ocenić zanik mięśnia czworogłowego?

W połowie długości uda lub np. 10 cm powyżej rzepki.

Co oznacza ograniczenie ruchu biernego w stawie?

Świadczy o zmianach wewnątrzstawowych lub okołostawowych (np. przykurcz torebki, zwyrodnienie).

Co oznacza ograniczenie ruchu czynnego przy zachowanym ruchu biernym?

Świadczy o osłabieniu lub porażeniu mięśni odpowiedzialnych za ten ruch.

Co oznacza skrót SFTR w goniometrii?

Płaszczyzny ruchu: S-Strzałkowa, F-Czołowa, T-Poprzeczna, R-Rotacja.

Jaka jest kolejność cyfr w zapisie SFTR?

Ruch w jedną stronę - Pozycja wyjściowa (0) - Ruch w drugą stronę.

Co oznacza zapis SFTR: S: 0-0-140 dla kolana?

Pełny wyprost (0), brak przeprostu, zgięcie do 140 stopni (norma).

Co oznacza zapis SFTR: S: 0-20-140 dla kolana?

Przykurcz zgięciowy 20 stopni (brak wyprostu) i zgięcie do 140.

Do czego służy test Lovetta?

Do oceny siły mięśniowej w skali 0-5.

Test Lovetta: Stopień 0?

Brak napięcia (skurczu) mięśnia.

Test Lovetta: Stopień 1?

Ślad skurczu (drgnięcie), ale brak ruchu w stawie.

Test Lovetta: Stopień 2?

Zdolność wykonania pełnego ruchu w odciążeniu (bez pokonywania grawitacji).

Test Lovetta: Stopień 3?

Zdolność wykonania pełnego ruchu przeciwko grawitacji (z ciężarem własnym kończyny).

Test Lovetta: Stopień 4?

Zdolność wykonania ruchu z pewnym oporem zewnętrznym.

Test Lovetta: Stopień 5?

Prawidłowa siła (ruch z maksymalnym oporem).

Jakie są cechy chodu prawidłowego?

Jest dwunożny, naprzemienny, symetryczny, izometryczny (równe kroki) i izochroniczny.

Ile procent cyklu chodu stanowi faza podporu?

Około 60%.

Czym charakteryzuje się chód kaczkowaty?

Kołysaniem tułowia i opadaniem miednicy (objaw Trendelenburga/Duchenne'a). Wynika z niewydolności mięśni pośladkowych.

Czym charakteryzuje się chód koguci (bociani)?

Wysokim unoszeniem kolan i opadaniem stopy. Wynika z porażenia prostowników stopy (nerw strzałkowy).

Czym charakteryzuje się chód koszący?

Zataczaniem łuku (półkolem) przez wyprostowaną kończynę. Typowy dla niedowładu połowiczego spastycznego.

Co składa się na podstawową morfologię krwi?

WBC (leukocyty), RBC (erytrocyty), HGB (hemoglobina), PLT (płytki krwi).

Co to jest OB (Odczyn Biernackiego)?

Szybkość opadania krwinek czerwonych. Wzrost świadczy o stanie zapalnym, nowotworze lub infekcji.

Czym różni się Tomografia Komputerowa (TK) od Rentgena (RTG)?

TK to seria zdjęć RTG przetwarzana komputerowo, dająca obraz warstwowy (przekroje), dokładniejszy niż zwykłe RTG.

Jakie są zalety Rezonansu Magnetycznego (MRI)?

Nie używa promieniowania rentgenowskiego i świetnie obrazuje tkanki miękkie (więzadła, mózg, rdzeń).

Na czym polega badanie PET?

Na podaniu znacznika izotopowego i ocenie metabolizmu tkanek (wykrywa nowotwory na poziomie molekularnym).

Co to jest artroskopia?

Wziernikowanie wnętrza stawu (np. kolana) kamerą, umożliwiające diagnostykę i leczenie (operację).

Na czym polega scyntygrafia?

Na podaniu izotopu promieniotwórczego i obserwacji jego rozmieszczenia ("mapy") w narządach lub kościach.

Do czego służy USG Doppler?

Do oceny przepływu krwi w naczyniach krwionośnych i sercu.

Co to jest EKG wysiłkowe (próba wysiłkowa)?

Badanie pracy serca w trakcie wysiłku fizycznego, oceniające wydolność wieńcową.

Co to jest kompensacja w rehabilitacji?

Odbywa się to poprzez wyrównawcze wzmożone działanie nieuszkodzonych struktur organizmu

Wymień dwa rodzaje kompensacji.

1. Czynnościowa, 2. Organiczna. [Slajd 3]

Na czym polega kompensacja organiczna?

Na przeroście zdrowego narządu/części (np. przerost nerki po usunięciu drugiej). [Slajd 4]

Co to jest kompensacja samoistna?

Niekontrolowane, samoczynne uruchomienie rezerw, często prowadzące do patologii (np. przykurcze). [Slajd 12]

Co to jest kompensacja kierowana (sterowana)?

Celowe działanie rehabilitacyjne, wykorzystujące mechanizmy wyrównawcze w sposób optymalny dla pacjenta. [Slajd 16]