juridische databanken

Scheiding der machten

staatrechtelijke organisatie waarbij de 3 staatsfuncties over afzonderlijke organen verdeeld worden

Grondwet materiële zin

geheel van fundamentele regels die de organisatie en de werking van de overheidsinstanties en hun verhouding tot de rechtsonderhoringen bepalen

Grondwet in de formele zin

tekst die in de hiërarchie van rechtsnormen van een hoge rang is een bijzonder gezag geniet en die slechts kan gewijzigd indien een bijzondere procedure zordt nageleefd

Federale wet

Wetgevende norm/rechtsregel uitgaande van 2 of 3 takken van de federale wetgevende macht, met namen de koning, de kamer van volksvertegenwoordigers en de senaat

Ordonnantie

Wetgevende norm/rechtsregel met de zelfde rechtskracht als een federale wet uitgaande van de wetgeving instantie

Koninklijk besluit

Rechtshandeling waarbij de Koning ter uitvoering van de Grondwet of de wet een algemene bestuurlijike maatregel of een handeling met individuele strekking stelt

Ministerieel besluit

Rechtshandeling waarbij een federale minister ter uitvoering van de wet of een koninklijk besluit een bestuurlijke maatregel neemt, hetzij van algemene, hetzij van individuele aard

Besluit van de gouverneur, de deputatie of de provincieraad

Rechtshandeling van provinciaal belang ter uitvoering van de wet, een koninklijk of een ministerieel besluit, hetzij van algemene, hetzij van individuele aard

Besluit van de burgemeester, het college van burgemeester & Schepenen of de gemeenteraad

Rechtshandeling van gemeentelijk belang ter uitvoering van de wet, een koninklijk of een ministerieel besluit, hetzij van algemene, hetzij van individuele aard

Rechtspraak

Geheel van beslissingen waarbij rechtsgeschillen worden beslecht (rechtspraak als bron van recht)

Rechtscollege

Zowel rechterlijke macht (hoven en RB'en als administratieve rechtscolleges)

(Rechts) geding

Aanhangig rechtsgeschil,proces

Dagvaarding

Gedinginleidende akte waarbij door een (gerechts)deurwaarder wordt opgeroepen om te verschijnen voor de rechter

Exploot van dagvaarding

Het materiële document van de (gerechts)deurwaarder waarin de aanspraken en vorderingen schriftelijk staan uitgeschreven.

Verzoekschrift

Gedinginleidende akte waarbij de procedure wordt opgestart door het neerleggen van een verzoekschrift op de griffie van het bevoegde rechtscollege

Rechtshandeling

Handelingen waarmee een rechtgevolgen beoogd worden bv een partij dagvaardigen

Rechtsfeit

Feit dat juridisch gevolg heeft bv overlijden

Verordening

Rechtshandeling waarbij de rechtsvordering concreet wordt uitgeoefend

Kort geding

Rechtspleging die in spoedeisende aangelegenheden aanhangig wordt gemaakt bij de voorzitter van een rechtbank of bij een rechtscollege, teneinde een voorlopige (dwz, niet onomkeerbare) maatregel te verkrijgen, die geen nadeel toebrengt aan de zaak zelf (dwz. de rechter in het (eventueel navolgend) bodemgeding niet bindt.

Vonnis

Rechterlijke beslissing van een lagere rechtscollege (vredegerecht, politierechtbank…)

Eindvonnis

Rechterlijke beslissing van een lager rechtscollege waarbij de rechter het voor hem aanhangige geschilin zijn geheel (voor alle vorderingen) beslecht en hierdoor zijn rechtsmacht over het geschil volledig uitput

Tussenvonnis

Rechterlijke beslissing van een lager rechtscollege waarbij de rechter het aanhangige geschil niet in al zijn aspecten beslecht, en zijn rechtsmacht dus niet uitput inzake de overige nog tebeslechten aspecten.

Beschikking

Beslissingen op éénzijdige verzoekschrift in kort geding

Arrest

Rechterlijke eindbeslissing van een hoger rechtscollege (hof van beroep, EHRM….

Inter partes-beginsel

Beginsel op grond waarvan de rechterlijke beslissing enkel bindend is ten aanzien van de partijen die in het geding aanwezig zijn

Erga omnes-beginsel

Beginsel op grond waarvan de rechterlijke beslissing bindend is ten aanzien van de iedereen, ook partijen die niet aanwezig zijn in het geding

Hoger beroep

Rechtsmiddel dat ertoe sterkt een geschil dat in de eerste aanleg geheel of gedeeltelijk is beslecht te laten beoordelen door een hogere rechterlijke instantie met het oog op een nieuwe uitspraak

Rechtsleer

Het geheel van wetenschappelijk juridische verhandelingen die een formele bron van recht uitmaken

Gezaghebbende bron van recht

Rechtsbronnen die een feitelijk maar geen bindend gezag hebbende, zijnde rechtspraak en rechtsleer

Geschreven recht

Ongeschreven recht is recht dat niet door de wetgever en de rechter in het leven is geroepen, maar wel algemeen als geldend recht wordt erkend, zijnde gewoonterecht en algemene rechtsbeginselen.

ongeschreven recht

Het geschreven recht bestaat uit wegving, rechtspraak en rechtsleer