Biologie T5 micro-organisme vragen

Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen zijn organismen die zo klein zijn dat je ze niet met het blote oog kunt zien. Je hebt een licht- of elektronenmicroscoop nodig om ze waar te nemen.

Wie was Antoni van Leeuwenhoek?

Antoni van Leeuwenhoek was een Nederlandse wetenschapper die in 1674 de microscoop verbeterde en als eerste micro-organismen observeerde.

Waarom bewaren we voedsel in een koelkast?

De lage temperatuur vertraagt de groei en voortplanting van bacteriën en schimmels, waardoor voedsel minder snel bederft.

Hoe veroorzaken bacteriën en schimmels voedselbederf?

Ze gebruiken het voedsel als voedingsbron en produceren tijdens hun stofwisseling afvalstoffen die voedsel kunnen bederven of giftig maken.

Wat is fermentatie?

Fermentatie is een proces waarbij micro-organismen zoals bacteriën of gisten voedingsmiddelen omzetten en zo producten zoals yoghurt, kaas, bier, wijn en brood maken.

Welke rol spelen schimmels en bacteriën in het bos?

Ze breken dood organisch materiaal af en zetten dit om in stoffen die opnieuw door planten kunnen worden gebruikt. Daarom noemt men ze reducenten.

Waarom ruikt een bos na regen typisch aards?

Bodembacteriën zoals streptomyceten produceren geosmine, een stof die verantwoordelijk is voor de typische aardse geur.

Wat is plankton?

Plankton bestaat uit kleine organismen zoals algen en protozoa die in water zweven en aan de basis van veel voedselketens staan.

Waarom zijn algen belangrijk voor het leven op aarde?

Ze produceren een groot deel van de zuurstof op aarde en nemen grote hoeveelheden koolstofdioxide op uit de atmosfeer.

Wat zijn cyanobacteriën?

Cyanobacteriën zijn bacteriën die vroeger foutief blauwalgen werden genoemd. Sommige soorten kunnen giftige stoffen produceren.

Wat is het microbioom?

Het microbioom is de verzameling van nuttige micro-organismen die op en in ons lichaam leven en bijdragen aan onze gezondheid.

Waarom zijn bacteriën op de huid nuttig?

Ze vormen een eerste verdedigingslinie tegen ziekteverwekkers en helpen infecties voorkomen.

Wat zijn bacteriën en archaea?

Bacteriën en archaea zijn eencellige prokaryote organismen die voorkomen in bijna alle leefomgevingen op aarde.

Waarom noemt men bacteriën en archaea prokaryoten?

Omdat ze geen celkern hebben en hun DNA vrij in het cytoplasma aanwezig is.

Wat is een plasmide?

Een plasmide is een kleine ringvormige DNA-molecule die extra genetische informatie bevat naast het hoofd-DNA.

Welke functie heeft de celwand?

De celwand geeft stevigheid aan de cel en beschermt haar tegen invloeden uit de omgeving.

Wat is het verschil tussen een celmembraan en een celwand?

Het celmembraan regelt de uitwisseling van stoffen met de omgeving, terwijl de celwand bescherming en stevigheid biedt.

Hoe kunnen bacteriën zich voortbewegen?

Met behulp van zweepharen of pili waarmee ze zich kunnen voorttrekken of verplaatsen.

Wat zijn extremofielen?

Extremofielen zijn organismen die leven in extreme omstandigheden zoals zeer hoge temperaturen, hoge zoutconcentraties of een zure omgeving.

Waarom behoren veel archaea tot de extremofielen?

Hun celmembraan en celwand zijn aangepast zodat ze extreme omstandigheden beter kunnen overleven.

Wat betekent autotroof?

Autotrofe organismen maken zelf energierijke organische stoffen uit anorganische stoffen met behulp van licht of chemische energie.

Wat is een foto-autotrofe bacterie?

Een bacterie die lichtenergie gebruikt om organische stoffen te produceren via fotosynthese.

Wat is een chemoautotrofe bacterie?

Een bacterie die energie haalt uit chemische reacties met stoffen zoals stikstof-, zwavel- of ijzerverbindingen.

Wat betekent heterotroof?

Heterotrofe organismen nemen organische voedingsstoffen op uit hun omgeving omdat ze die niet zelf kunnen maken.

Wat betekent aeroob?

Aerobe organismen hebben zuurstof nodig om energie vrij te maken via celademhaling.

Wat betekent anaeroob?

Anaerobe organismen hebben geen zuurstof nodig en maken energie vrij via vergisting.

Wat is conjugatie?

Conjugatie is de overdracht van plasmiden van een donorbacterie naar een receptorbacterie via een conjugatiepilus.

Waarom is conjugatie belangrijk?

Omdat bacteriën zo genetische informatie zoals antibioticaresistentie aan elkaar kunnen doorgeven.

Wat is een cyste of endospore?

Een beschermende rustvorm die bacteriën vormen om ongunstige omstandigheden te overleven.

Hoe planten bacteriën zich voort?

Door ongeslachtelijke celdeling waarbij één bacterie zich splitst in twee genetisch identieke dochtercellen.

Wat is generatietijd?

De tijd die nodig is voor een bacterie om zich te delen en twee dochtercellen te vormen.

Wat gebeurt er tijdens de lagfase?

Bacteriën passen zich aan hun nieuwe omgeving aan voordat ze zich beginnen te vermenigvuldigen.

Wat gebeurt er tijdens de exponentiële fase?

De bacteriën delen zich voortdurend waardoor de populatie zeer snel groeit.

Wat gebeurt er tijdens de stationaire fase?

De draagkracht van de omgeving wordt bereikt waardoor evenveel bacteriën sterven als er bijkomen.

Wat gebeurt er tijdens de afstervingsfase?

Door een tekort aan voedingsstoffen of ongunstige omstandigheden sterven meer bacteriën dan er bijkomen.

Waarom zijn bacteriën belangrijk voor ecosystemen?

Ze spelen een rol als reducenten en zorgen ervoor dat voedingsstoffen opnieuw beschikbaar worden voor andere organismen.

Wat zijn probiotica?

Probiotica zijn nuttige bacteriën die de darmflora ondersteunen en bijdragen aan een goede gezondheid.

Wat is het verschil tussen voedselinfectie en voedselvergiftiging?

Bij een voedselinfectie word je ziek door levende bacteriën, bij een voedselvergiftiging door giftige stoffen die bacteriën hebben geproduceerd.

Wat is een virus?

Een virus is een niet-cellulaire structuur bestaande uit genetisch materiaal omgeven door een eiwitmantel en soms een enveloppe.

Waarom worden virussen meestal niet als levende wezens beschouwd?

Omdat ze geen cellen zijn, geen eigen metabolisme hebben en zich niet zelfstandig kunnen voortplanten.

Wat is een capside?

De eiwitmantel rond het genetisch materiaal van een virus die bescherming biedt.

Wat zijn spikes?

Eiwitten op de buitenkant van een virus waarmee het zich aan een gastheercel kan vasthechten.

Wat is een gastheercel?

Een levende cel die door een virus wordt geïnfecteerd en gebruikt om nieuwe virusdeeltjes te produceren.

Wat is een bacteriofaag?

Een virus dat specifiek bacteriën infecteert.

Waarom hebben virussen een gastheer nodig?

Omdat ze geen eigen metabolisme hebben en volledig afhankelijk zijn van de celprocessen van een gastheer.

Hoe infecteert een virus een cel?

Het bindt zich via spikes aan receptoren op de cel en brengt vervolgens zijn genetisch materiaal in de gastheercel.

Hoe vermeerdert een virus zich?

Het gebruikt de machinerie van de gastheercel om zijn genetisch materiaal te kopiëren en nieuwe virusdeeltjes samen te stellen.

Wat zijn gisten?

Gisten zijn eencellige schimmels die behoren tot de eukaryoten en een celwand uit chitine hebben.

Waarom zijn gisten heterotroof?

Ze halen hun voedingsstoffen uit organisch materiaal uit hun omgeving of gastheer.

Hoe maken gisten energie zonder zuurstof?

Via alcoholische vergisting waarbij alcohol en koolstofdioxide worden gevormd.

Hoe planten gisten zich voort?

Door knopvorming waarbij een uitstulping groeit en afsnoert tot een nieuwe dochtercel.

Waarom worden gisten gebruikt bij broodbereiding?

Omdat ze koolstofdioxide produceren waardoor het deeg rijst.

Waarom worden gisten gebruikt bij bier- en wijnproductie?

Omdat ze suikers omzetten in alcohol en koolstofdioxide.

Wat is het darmmicrobioom?

De verzameling bacteriën in het spijsverteringsstelsel die helpen bij vertering, bescherming en regulatie van lichaamsfuncties.

Waarom noemt men het darmmicrobioom soms het tweede brein?

Omdat het invloed heeft op hormonen, stemming en mentale gezondheid.

Hoe ontstaat het microbioom van een baby?

Door contact met het microbioom van de moeder tijdens de geboorte, via borstvoeding en door contact met de omgeving.

Waarom zijn lactobacillen belangrijk in de vagina?

Ze produceren melkzuur waardoor een zuur milieu ontstaat dat bescherming biedt tegen ziekteverwekkers.

Welke factoren kunnen het microbioom verstoren?

Onder andere ongezonde voeding, stress, roken, alcoholgebruik, antibiotica en een keizersnede.

Welke gevolgen kan een verstoord microbioom hebben?

Een verhoogd risico op ontstekingen, obesitas, depressie, auto-immuunziekten en andere gezondheidsproblemen.